Những người phụ nữ giữ hồn bánh tét quê

Khi gió se lạnh khẽ chạm hiên nhà những ngày cuối năm, gian bếp của gia đình chị Nguyễn Thị Thanh Bình (xã Đông Thạnh, TPHCM) lại đỏ lửa. Trong làn khói củi, mùi nếp mới quyện cùng đậu xanh lan tỏa, gợi lên hương vị tết quê mộc mạc, thân thương. Nghề gói bánh tét nơi đây được gìn giữ qua nhiều thế hệ, bắt đầu từ bà Nguyễn Thị Ích 85 tuổi (mẹ chị Bình), người đã gắn bó với nghề từ thuở đôi mươi và truyền lại cho các con như một phần nếp nhà, một cách lưu giữ “hương tết” rất riêng.

Chị Nguyễn Thị Thanh Bình cùng cháu gái gói bánh tét trong những ngày cuối năm

Năm nào cũng vậy, khi tết cận kề, cả gia đình chị Bình lại quây quần dưới mái hiên: người lau lá chuối, người vo nếp, sắp đậu; tiếng siết lạt rít nhẹ vang lên trong không khí ấm áp, như lời báo hiệu mùa đoàn viên đã về.

Chị Bình tâm tình, để làm ra một đòn bánh tét ngon, mọi công đoạn đều được chăm chút kỹ lưỡng. Nếp phải là nếp mới, hạt tròn đều, được ngâm kỹ và vo sạch. Đậu xanh chọn loại mới, đều hạt để nhân bùi, thơm. Mỡ heo phải tươi, rửa muối rồi phơi nắng nhẹ cho ráo. Lá chuối lau sạch, phơi vừa đủ héo để khi gói không bị rách.

“Bánh tét miền Nam không chỉ có nhân đậu xanh, thịt mỡ mà còn có bánh tét chuối, được nêm thêm nước cốt dừa để tạo độ béo, thơm đặc trưng. Với nhiều gia đình, đây là hương vị không thể thiếu trên bàn thờ ông bà, tổ tiên mỗi dịp xuân về” - chị Bình chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Nhạn (62 tuổi), chị gái của chị Bình tay vừa thoăn thoắt siết chặt từng đòn bánh vừa chia sẻ: “Nguyên liệu tuy quan trọng, nhưng quan trọng nhất vẫn là cái tâm. Người gói mà vội vàng thì bánh cũng không thể đẹp được”.

Mỗi công đoạn gói bánh đều được làm tỉ mỉ, công phu

Theo bà Nhạn, trong tất cả các công đoạn, buộc bánh là khâu vất vả và đòi hỏi sự khéo léo nhất. Dây lạt phải được siết vừa tay để bánh không bung khi nấu, nhưng cũng không quá chặt, để giữ cho đòn bánh tròn đều, chắc nếp và đẹp dáng.

Trước khi cho bánh vào nồi, từng đòn bánh đều được kiểm tra cẩn thận như gửi gắm vào đó sự chăm chút của người giữ nghề. Việc luộc bánh cũng cần sự kiên nhẫn, lửa phải giữ đều suốt khoảng 8 tiếng. Khi bánh chín, vớt ra thả ngay vào nước lạnh chừng 20 phút rồi để ráo, bánh mới đứng dáng. Với bà Nhạn, những kinh nghiệm ấy chính là “của để dành” của gia đình.

Không chỉ gói bánh vào dịp tết, gia đình chị Bình, bà Nhạn duy trì nghề quanh năm. Ngày thường, mỗi ngày gói khoảng 100 đòn bánh theo đơn đặt hàng; riêng dịp tết, bà gói khoảng 2.000 đòn bánh cho khách. Giá bánh dao động từ 50.000 - 100.000 đồng/đòn, tùy kích cỡ. Gian bếp đỏ lửa liên tục đến tận chiều 29 tết mới tạm ngơi, bánh sau khi hoàn thành có thể dùng trong khoảng 1 tuần.

Bánh tét là thức không thể thiếu vào ngaty tết của người dân Nam bộ

Những người phụ nữ nơi đây không chỉ gói bánh tét để mưu sinh, mà còn gói ghém trong từng đòn bánh ký ức tết, tình thân và nếp nhà, để hương xuân quê nhà được tiếp nối qua từng mùa năm mới.

Hải Anh