Lên núi “săn” đào tết

Những ngày này, các bản người Mông ở xã biên giới Na Ngoi (tỉnh Nghệ An) trở nên nhộn nhịp hơn thường lệ. Nằm ở độ cao hơn 1.500m so với mực nước biển, Na Ngoi quanh năm chìm trong sương mù dày đặc. Chính điều kiện khí hậu khắc nghiệt ấy lại tạo nên nét riêng hiếm có cho những cây đào trồng trên nương rẫy, sườn núi đá nơi đây.

Những vườn đào dọc quanh các bản làng ở xã Na Ngoi bung nở rực rỡ

Khác hẳn với lớp vỏ nhẵn bóng đào của Nhật Tân, đào thế…, những cây đào được trồng trên nương, rẫy ở Na Ngoi có vỏ xù xì, nhiều lớp rêu, nấm kí sinh... bám trên thân và đặc biệt là dáng hoàn toàn tự nhiên. Vẻ đẹp của những cây đào này ngày càng được ưa chuộng như một thú chơi ngày tết trong những năm gần đây khiến lực lượng đi “săn” ngày càng nhiều.

Loay hoay tìm cách buộc cành đào mốc khủng mới được vận chuyển từ trên núi xuống, anh Trương Công Đức (trú xã Đô Lương, tỉnh Nghệ An) cho biết, anh bắt đầu ngược lên các xã vùng cao Nghệ An “săn” đào từ đầu tháng Chạp. Năm nay nhuận, thời tiết lại nắng ấm nên đào bung nở sớm. Đào nở “trượt” tết, việc tìm mua đào của thương lái càng thêm nhọc nhằn.

“Hiện những cây đào non đa số đều đã nở rộ hết rồi, không chơi tết được nữa. Chúng tôi phải đi sâu vào trong các bản, cùng người dân lên rẫy trên đỉnh núi để tìm mua những cây đào già chưa nở. Do đào nở sớm nhiều, số đào già còn lại ít nên năm nay giá cũng tăng gần gấp 2 lần so với những năm trước” - anh Đức nói.

Đào nở sớm, thương lái phải tìm lên nương rẫy trên đỉnh núi của dân bản để tìm mua đào

Sau gần 2 tuần, anh Đức mới mua được hơn 100 cành đào mốc

Sau gần 2 tuần “ăn đường, ngủ bụi” với dân bản, anh đã mua được hơn 100 cành đào mốc. Mỗi cành đào có giá thấp nhất 1 triệu đồng, cao nhất hơn 10 triệu đồng tùy kích thước, thế cây và độ rêu mốc. Theo anh Đức, đây mới chỉ là giá mua tại vườn, chưa kể chi phí thuê người vận chuyển xuống núi, thuê xe chở về phố để bán tết.

Không chỉ tốn tiền mua đào, thương lái còn phải chi một khoản không nhỏ cho việc vận chuyển. Đào mốc thường mọc ở những sườn núi cao, đường đi hiểm trở, xe cơ giới không thể tiếp cận. Vì vậy, việc đưa đào từ đỉnh núi xuống đường chủ yếu dựa vào sức người. “Mỗi cành đào, tiền thuê bà con vận chuyển xuống đường đã mất từ 300.000 - 500.000 đồng. Những cây lớn, phải 3 người khiêng, chi phí còn gấp đôi” - anh Đức cho biết.

Việc vận chuyển đào mốc cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Cành đào già, giòn, dáng tỏa rộng nên không thể bó gọn như đào miền xuôi. Chỉ cần sơ sẩy trong lúc khiêng vác, cành gãy là coi như lỗ vốn. “Đã có nhiều chuyến, vừa mang đào xuống đến nơi thì cành chính bị gãy, mất giá trị gần như hoàn toàn” - anh Đức nói.

Với thâm niên gần 10 năm lên núi “săn” đào mốc bán tết, anh Nguyễn Văn Nam (46 tuổi, trú phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An) cho hay, đào mốc hay còn được gọi là đào rừng hoặc đào đá bởi chúng được trồng trên núi cao, núi đá, quanh năm sương mù bao phủ. Ngoài các xã biên giới Nghệ An, nhiều người kinh doanh đào tết ở phường Vinh Phú còn ra các tỉnh miền núi phía Bắc để “săn” đào.

Người buôn đào phải bỏ một khoản phí lớn thuê người vận chuyển từ núi xuống đường

Một cành đào mốc được khách mua lại với giá 1,5 triệu đồng ngay sau khi vừa được vận chuyển từ trên núi xuống

Một cành đào mốc đẹp phải đảm bảo nhiều yếu tố: to, thế tỏa ra như hình mâm xôi, rêu mốc, nhiều nụ và lộc... Hoa của đào mốc có màu hồng nhạt, không sặc sỡ như đào miền xuôi nhưng chắc khỏe và lâu tàn. Sự bền bỉ ấy khiến nhiều người tin rằng đào mốc mang ý nghĩa của sự vững chãi, trường tồn, rất phù hợp để trưng trong những ngày đầu năm.

Anh Nam tiết lộ, người buôn đào mốc có thể kiếm hàng chục triệu đồng mỗi dịp tết. Tuy nhiên, công việc khá vất vả và lắm rủi ro. “Chưa kể thị trường hoa tết năm nay thế nào, người buôn nếu không có kinh nghiệm mua phải những vườn đào mắc sương muối, khi mang về đào không bung nở thì coi như mất tết” - anh Nam nói.

Phan Ngọc