Hồi sinh chợ truyền thống, cách nào?

13/07/2025 - 07:05

PNO - Một số ý kiến cho rằng, chỉ chú trọng vào hoạt động thương mại của chợ truyền thống là không đủ, mà cần gắn với du lịch, văn hóa và gắn kết cộng đồng.

Ông Lê Trường Sơn – Phó tổng Giám đốc Saigon Co.op – cho biết, hiện nay, thương mại hiện đại trên quy mô cả nước mới chỉ chiếm khoảng 25% thị phần, trong khi 75% còn lại thuộc về kênh truyền thống như chợ và cửa hàng tạp hóa.

Chợ truyền thống tại TPHCM, trong đó có những chợ tại vị trí trung tâm như Bến Thành cũng đã xuống cấp - Ảnh: Nguyễn Quang
Chợ truyền thống tại TPHCM, trong đó có những chợ tại vị trí trung tâm như Bến Thành cũng đã xuống cấp - Ảnh: Nguyễn Quang

Trên thế giới, mô hình chợ truyền thống và cửa hàng tạp hóa vẫn phát triển mạnh, ngay cả ở các quốc gia phát triển như Singapore hay Seoul (Hàn Quốc). Tuy nhiên, việc hiện đại hóa chợ truyền thống gặp nhiều thách thức. Ông Sơn dẫn chứng, TPHCM từng giao Saigon Co.op nghiên cứu mô hình mới tại chợ Hòa Bình và một số chợ khác, nhưng cơ cấu sở hữu và hoạt động hiện tại khiến các đơn vị khó tham gia tái cấu trúc hoặc đầu tư phát triển.

"Ngày nay, chợ không chỉ đơn thuần là nơi mua sắm mà còn cần đáp ứng các yêu cầu về du lịch, văn hóa và gắn kết cộng đồng. Do đó, việc đầu tư bài bản và sự tham gia của các đơn vị chuyên nghiệp là rất cần thiết...", ông Lê Trường Sơn bày tỏ.

Về giải pháp quy hoạch chợ cho phù hợp với không gian đô thị mới, ông Sơn đề xuất hai nhóm chợ. Thứ nhất là nhóm đa năng, kết hợp mua sắm, văn hóa và phục vụ du lịch (ví dụ: chợ Bến Thành). Thứ hai là hóm địa phương, tập trung vào nhu cầu thiết yếu của cộng đồng, đặc biệt là công nhân, người thu nhập thấp. Ông Sơn nhấn mạnh: "Không phải ai cũng có điều kiện tiếp cận thương mại hiện đại. Ở nhiều nước, quy hoạch chợ luôn đi kèm với phát triển khu dân cư”.

Theo ông Sơn, vấn đề cấp bách hiện nay là nâng cấp cơ sở hạ tầng vì nhiều chợ trung tâm như Bến Thành đã xuống cấp. Song song đó, cần tăng cường an toàn thực phẩm và quản lý chất lượng. Ông gợi ý mô hình số hóa linh hoạt như Indonesia, thay vì áp đặt giải pháp, hãy để tiểu thương tự chọn công cụ số phù hợp để tối ưu quản lý hàng hóa và thanh toán.

Không phải người dân nào cũng có điều kiện vào siêu thị, trung tâm thương mại nên việc giữ lại chợ truyền thống và phát triển nó một cách bài bản rất quan trọng - Ảnh: Thanh Hoa
Việc giữ lại chợ truyền thống và phát triển nó một cách bài bản theo các chuyên gia là rất quan trọng - Ảnh: Thanh Hoa

Ông Nguyễn Bá Diệp – Đồng sáng lập MoMo, Phó chủ tịch Hiệp hội An toàn Thông tin Việt Nam phía Nam – cho biết, tiểu thương là nhóm đối tượng vô cùng quan trọng, khi họ cung cấp hơn 80% hàng hóa cho toàn bộ thị trường Việt Nam. Riêng tại TPHCM, có khoảng 1,4 triệu cửa hàng tiểu thương, và kênh phân phối truyền thống này hiện đang cung cấp khoảng 65% tổng lượng hàng hóa cho thành phố.

Tuy nhiên, sau dịch COVID-19, doanh thu của các cửa hàng và tiểu thương đều sụt giảm đáng kể. TPHCM đang định hướng số hóa hệ thống này, hỗ trợ tài chính và chuyển đổi công nghệ để giúp họ vượt qua khó khăn.

Chúng tôi đã thực hiện một nghiên cứu với hơn 220 tiểu thương và nhận thấy những vấn đề chính họ đang gặp phải như khó khăn trong quản lý tiền mặt của khách mua hàng, toàn bộ quy trình kinh doanh đều thực hiện bằng tay, muốn giao hàng thì phải chịu chi phí cao, gặp khó khăn về vốn mà không biết tiếp cận các nguồn vốn hợp pháp, đa số tiểu thương là những người làm thuê cho chính mình hoặc có trình độ công nghệ hạn chế, nên không biết bắt đầu chuyển đổi số từ đâu.

Để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số cho tiểu thương, ông Nguyễn Bá Diệp cho rằng, cần có chính sách truyền thông rõ ràng để tiểu thương hiểu được lợi ích của việc đóng thuế và chuyển đổi số. Nhiều tiểu thương vẫn còn e ngại vì chi phí hoạt động cao (ví dụ, thuê mặt bằng, tự trả lương cho bản thân), khiến họ lo ngại về việc phải đóng thuế. Họ sẽ chỉ tham gia khi thấy được lợi ích rõ ràng.

Đối với các quán ăn, quán kinh doanh cần thiết bị POS (thiết bị chấp nhận thẻ) để quản lý hàng hóa ra vào (trị giá khoảng 8-15 triệu VNĐ), nhà nước nên có chương trình cho vay trong vòng 12-24 tháng. Việc số hóa giúp giảm thất thoát khoảng 10% doanh thu (do nhân viên gian lận, mất mát), giúp họ hòa vốn nhanh chóng và có động lực chuyển đổi số.

Theo ông Nguyễn Bá Diệp, chuyển đổi số cần một giải pháp toàn diện, từ bán hàng, thanh toán, giao nhận, vận chuyển, hóa đơn đến tài chính. Tiểu thương cần được đảm bảo rằng sẽ không có những nghĩa vụ phát sinh bất ngờ (như truy thu thuế) vì họ thường có trình độ pháp luật hạn chế. Sự cam kết này sẽ giúp quá trình chuyển đổi số thành công hơn.

Thanh Hoa

Ý KIẾN BẠN ĐỌC(2)
  • Lan Anh 15-07-2025 21:11:33

    Tại các nước phát triển cũng chưa bao giờ bỏ chợ truyền thống, họ xây dựng chợ truyền thống rất đẹp, rất sạch sẽ và tạo thành các điểm mua sắm và trải nghiệm văn hóa, ẩm thực rất thú vị. Tư duy cải tạo chợ truyền thống thành siêu thị hoặc trung tâm thương mại là sai lầm và sẽ giết chết dần các chợ truyền thống và tạo nên các chợ tạm chợ cóc nhếch nhác, mất vệ sinh, mất trật tự đô thị, lấn chiếm vỉa hè của người đi bộ, gây cản trở giao thông. Việt Nam cần sớm có chiến lược cải tạo các chợ truyền thống tại các địa phương, cần tạo nên các mẫu và tiêu chuẩn thiết kế chợ đẹp sạch thuận tiện (thiết kế chợ đẹp và thẩm mỹ và mang nét văn hoá lịch sử của địa phương nơi có chợ, trần chợ cao thoáng đãng tối đa ánh sáng và thông gió tự nhiên, bố trí sạp hàng tươi sống và lối đi tiện cho xe hai bánh mua hàng phục vụ bữa ăn hàng ngày mà không cần phải gửi xe, có thiết kế hệ thống thoát nước thải đảm bảo vệ sinh cho khu vực bán và chế biến thực phẩm tươi sống, hệ thống thu gom rác thải và pccc đạt chuẩn, bố trí khu vực giới thiệu sản phẩm đặc sản địa phương như occop, bố trí khu vực ăn uống ẩm thực sạch sẽ và thuận tiện, không chia nát chợ thành quá nhiều kios ..) để chợ truyền thống không chỉ là nơi mua sắm thực phẩm thông thường mà còn là nét đẹp văn hoá, là điểm check in thu hút khách du lịch, làm sạch sẽ đường phố nhờ giảm chợ cóc chợ tạm, trả lại lối đi cho khách bộ hành và tăng văn minh đô thị.

  • Mai kiều 15-07-2025 21:10:20

    Nhìn lại các khủng hoảng mới thấy Việt Nam vẫn may mắn khi tự chủ được an ninh lương thực trong các tình huống khẩn cấp, khi mà thành phố vẫn không quá xa các khu vực nông thôn và người dân vẫn cơ bản được cung cấp đầy đủ thực phẩm và rau xanh trong đại dịch Covid-19 nhờ các chợ truyền thống, trong khi đó, người dân nhiều quốc gia phát triển đã khốn đốn khi siêu thị bị vét sạch hàng hóa, đặc biệt là thực phẩm và không được cung cấp bổ sung trong thời kỳ dài chống dịch gây hỗn loạn mất kiểm soát. Do vậy, khi quy hoạch đô thị vẫn cần gắn kết chặt chẽ với nông thôn, bảo vệ đất đai sản xuất nông nghiệp và bố trí đủ chợ truyền thống theo khu vực và tính toán các giải pháp cung ứng thực phẩm, đảm bảo an ninh lương thực trong mọi tình huống bao gồm các tình huống khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh.. Cũng cần lưu ý nghiên cứu, phổ biến các giải pháp sản xuất lương thực công nghệ cao trong đô thị, ví dụ người Mỹ có những trang trại trồng rau quả lớn trên nóc tòa nhà cao tầng, người Nhật nghiên cứu trồng lúa trong tầng hầm.. 

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI