Doanh nghiệp lao đao vì xung đột vùng Vịnh và lãi suất tăng cao

Khó càng thêm khó

Mấy ngày nay, ông Phan Văn Có - Giám đốc marketing Công ty TNHH Vrice (TPHCM) - như ngồi trên đống lửa bởi đang xuất khẩu 3 lô hàng với tổng cộng 100 container sang Trung Đông - tâm điểm của cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran.

Ông cho biết, công ty buộc phải rà soát lại kế hoạch giao hàng sau khi các hãng tàu thông báo tạm ngưng vận chuyển ở khu vực Trung Đông, Biển Đỏ, Địa Trung Hải. Trong 3 lô hàng xuất khẩu, 1 lô đang trên biển phải chờ hướng dẫn chuyển hướng cảng, 1 lô đã cập cảng trung chuyển nhưng phải tính phương án kéo về trả tại cảng Phước Long (TPHCM), riêng lô đang đóng hàng buộc hủy chuyến, tạm lưu container chờ diễn biến mới.

Ông nói: “Việt Nam xuất khẩu khá nhiều hàng sang Trung Đông và châu Phi nhưng phụ thuộc hoàn toàn vào các hãng tàu nước ngoài. Khi có chiến sự, hãng tàu thay đổi hành trình và chờ tín hiệu an toàn mới chạy tiếp”. Ngoài việc tạm ngưng vận chuyển, nhiều hãng còn thu phụ phí an ninh hàng hải từ 1.000-2.000 USD/container. Nếu chiến sự kéo dài, doanh nghiệp xuất khẩu có thể phải gánh thêm chi phí lưu kho, lưu container.

Lãi vay tăng, chi phí vận hành tăng, thị trường xuất khẩu chịu sự cạnh tranh gay gắt… là những khó khăn mà các doanh nghiệp phải đối mặt - Ảnh: Thanh Hoa

Ông Phan Văn Có cho biết thêm, trong khi chi phí tăng, đầu ra của gạo cũng đang gặp vấn đề. Thị trường xuất khẩu gạo truyền thống của Việt Nam như Indonesia và Philippines từng bước tăng tự chủ nguồn cung, tăng mua gạo từ Ấn Độ, buộc gạo Việt phải cạnh tranh gay gắt với gạo Ấn Độ. Giá gạo Việt Nam đang thuộc nhóm thấp nhất thế giới (giá gạo trắng khoảng 370 USD/tấn, giá gạo thơm khoảng 450 USD/tấn) nên rất khó hạ giá để giữ đơn hàng nếu chi phí tiếp tục tăng.

Bên cạnh đó, công ty còn gặp khó khăn về tài chính khi lãi suất vay xuất khẩu từ 5,8%/năm vào năm ngoái nay tăng lên khoảng 8%/năm. Với khoản vay 10 tỉ đồng, công ty phải trả thêm khoảng 220 triệu đồng tiền lãi mỗi năm, tương đương hơn 18 triệu đồng mỗi tháng. “Nếu không được giảm lãi suất vay, doanh nghiệp rất khó trụ trong giai đoạn này bởi lãi suất cao góp phần đẩy chi phí lên cao trong khi doanh nghiệp không thể tăng giá sản phẩm” - ông Phan Văn Có nói.

Lãi vay, giá dầu "ăn" hết lợi nhuận

Kỹ sư Trương Quốc Hùng - Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và Thương mại Tấn Thành (TPHCM) - cho hay, Tấn Thành chuyên sản xuất, kinh doanh plastic, cao su và thị trường chính là Trung Quốc, nhưng căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông khiến ông vô cùng lo lắng. Nguyên nhân là Tấn Thành sử dụng dầu để sấy cao su, nếu trong thời gian tới, giá dầu tăng thì chi phí sản xuất sẽ bị đẩy lên trong khi chưa thể điều chỉnh ngay giá bán cho đối tác, khiến lợi nhuận bị thu hẹp.

Ông Phạm Quang Anh - Tổng giám đốc Công ty May mặc Dony (TPHCM) - cho biết, hiện tại, lãi suất cho vay của một số ngân hàng đã lên 11%. Nếu bây giờ mà vay vốn ngân hàng thì “doanh nghiệp chỉ có chết” bởi đơn hàng khan hiếm, các loại chi phí đầu vào tăng mà “gánh” thêm lãi suất thì không còn lợi nhuận. Cũng như bao doanh nghiệp khác, Dony cũng đang chịu ảnh hưởng từ chiến sự tại Trung Đông. Dony đang chuẩn bị xuất 1 container 40 feet sang Jordan trong 2 tuần tới. Hàng may mặc từ Việt Nam đi Jordan chủ yếu qua Biển Đỏ; nếu Biển Đỏ bất ổn thì thời gian vận chuyển từ 1 tháng sẽ kéo dài lên 3-4 tháng, cước container 40 feet cũng tăng từ khoảng 1.500 USD lên 5.000 USD, phụ phí bảo hiểm, tiền phạt giao hàng trễ cũng có thể phát sinh.

Ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA) - nhận định, bên cạnh những khó khăn về thị trường, đầu ra, lãi suất vay vốn tăng cao đang trở thành gánh nặng lớn đối với doanh nghiệp. Theo Cục Thống kê, trong quý IV/2025, có tới 22,8% số doanh nghiệp cho biết, lãi vay cao ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. “Lãi suất cho doanh nghiệp vay phải giảm thì doanh nghiệp mới duy trì hoạt động, mở rộng quy mô sản xuất. Còn với mặt bằng lãi suất như hiện nay thì doanh nghiệp rất khó khăn” - ông nói.

Mai Ca - Thanh Hoa