Bài tập thở đơn giản giúp 'quét sạch' độc tố gây mất trí nhớ

Các bài tập hít thở tạo ra không gian để chữa lành nội tâm và loại bỏ các chất thải có hại cho não bộ - Ảnh: Shutterstock

Từ lâu, thiền định được xem là "liều thuốc" giúp tâm trí tươi trẻ và cân bằng. Tuy nhiên, cơ chế sinh học thực sự đằng sau tác dụng này vẫn là một ẩn số.

Mới đây, một nghiên cứu đăng tải trên tạp chí y khoa Psychophysiology mang đến câu trả lời đầy hứa hẹn, mở ra hướng đi mới trong việc phòng ngừa chứng sa sút trí tuệ (dementia) và Alzheimer từ sớm.

Bí mật nằm ở "nhịp thở 5 giây"

Các nhà khoa học tại Đại học Nam California (USC), Mỹ phát hiện ra rằng, không phải mọi hình thức thiền đều có tác dụng giống nhau. Chìa khóa nằm ở tốc độ hít thở.

Tiến sĩ Mara Mather, giáo sư về lão khoa và tâm lý học tại USC, tác giả chính của nghiên cứu cho biết: "Khi bạn thư giãn, nhịp tim sẽ tăng lên khi hít vào và giảm xuống khi thở ra. Chúng tôi nhận thấy những bài tập hít thở chậm giúp tăng dao động nhịp tim này có xu hướng làm giảm lượng amyloid-beta trong máu".

Amyloid-beta là một loại peptide (protein nhỏ), được ví như "rác thải" sinh học sinh ra từ hoạt động tế bào. Ở người khỏe mạnh, chúng được cơ thể dọn dẹp sạch sẽ.

Tuy nhiên, nếu cơ thể sản sinh quá nhiều hoặc không được đào thải kịp, chúng sẽ kết dính lại thành các mảng bám (plaques) trong não - dấu hiệu đặc trưng của bệnh Alzheimer, gây tắc nghẽn và giết chết tế bào não.

Thực hư hiệu quả của hít thở chánh niệm

Nghiên cứu được thực hiện trên 89 người trưởng thành khỏe mạnh (18-35 tuổi), chưa từng tập thiền thường xuyên. Họ được chia làm hai nhóm thực hành 20 phút mỗi lần, hai lần một ngày trong suốt 4 tuần:

- Nhóm 1 (thở chậm): Hít vào đếm đến 5, thở ra đếm đến 5. Tốc độ khoảng 6 nhịp thở/phút.

- Nhóm 2 (thở bình thường): Thực hành chánh niệm nhưng hít thở tự do, không theo nhịp điệu cụ thể.

Kết quả vô cùng bất ngờ. Nhóm thở chậm có lượng amyloid-beta trong máu giảm đáng kể. Việc thở theo nhịp điệu này kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, giúp cơ thể bình tĩnh và đào thải độc tố tốt hơn.

Ngược lại, nhóm thực hành thiền nhưng thở tự do lại có dấu hiệu tăng amyloid-beta.

Lý giải về điều này, tiến sĩ Mather cho rằng sự tập trung cao độ có thể làm tăng tiết noradrenaline, một chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến sự tỉnh táo, vô tình khiến mức amyloid-beta tăng lên nếu không có sự điều hòa của hơi thở chậm.

Lời khuyên cho mọi người

Dù việc giảm amyloid-beta trong máu không thể ngăn ngừa 100% nguy cơ mắc Alzheimer (do bệnh còn phụ thuộc gen, lối sống, dinh dưỡng...), nhưng đây là một phát hiện quan trọng. Nó cho thấy cách chúng ta thở tác động trực tiếp đến sức khỏe não bộ.

Trong bối cảnh tỉ lệ mắc sa sút trí tuệ đang gia tăng và chưa có thuốc đặc trị, việc chủ động phòng ngừa là vô cùng cần thiết. Bên cạnh việc tập thể dục, ăn uống lành mạnh, chị em có thể áp dụng bài tập thở đơn giản này ngay tại nhà hoặc văn phòng:

Gợi ý thực hành (theo nghiên cứu của USC): Dành ra 20 phút (sáng hoặc tối) ngồi thoải mái và giữ lưng thẳng. Hít vào chậm rãi, đếm thầm từ 1 đến 5. Sau đó thở ra nhẹ nhàng, đếm thầm từ 1 đến 5. Duy trì nhịp độ đều đặn này để cơ thể đạt trạng thái thư giãn sâu nhất.

Đừng đợi đến khi các dấu hiệu nhớ nhớ quên quên xuất hiện, mỗi người hãy chăm sóc bộ não ngay từ hơi thở của chính mình.

Linh La (Theo Daily Mail, Psypost)