Xăng E10 sẽ chết yểu nếu cứ bán cùng RON92 và RON95

Quyền Tổng Biên tập Báo SGGP Nguyễn Khắc Văn – cho biết, theo Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) công bố đầu năm 2024, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng gần 1,45°C so với thời kỳ tiền công nghiệp; năm 2023 trở thành năm nóng nhất trong lịch sử. Riêng châu Á chứng kiến hơn 80 đợt thiên tai cực đoan, gây thiệt hại trên 65 tỉ USD. "Những con số ấy không chỉ là cảnh báo, mà là lời nhắc nhở rằng mọi hành động ứng phó khí hậu không thể chậm trễ", ông Văn nhấn mạnh.

Quang cảnh buổi tọa đàm - Ảnh: SGGP

Tại Việt Nam, lượng phát thải từ tiêu dùng năng lượng năm 2023 ước đạt 275 triệu tấn CO₂. Để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Chính phủ đã ban hành và triển khai hàng loạt quyết sách, trong đó có chủ trương phát triển và sử dụng xăng sinh học E10.

Phó giáo sư, tiến sĩ Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, việc sử dụng xăng E10 (pha 10% ethanol sinh học với 90% xăng khoáng) sẽ giải quyết được một lần ba bài toán: gia cố an ninh năng lượng thông qua thay thế nhập khẩu; tạo giá trị kinh tế tuần hoàn nhờ kết nối nông nghiệp – công nghiệp chế biến và giảm phát thải phù hợp các cam kết khí hậu.

Hiện thế giới có khoảng 60 quốc gia đã sử dụng xăng E10. Tại Hoa Kỳ, E10 đã trở thành chuẩn phổ thông. E10 đang có nhiều cơ hội trở thành loại xăng phổ biến nhất Việt Nam.

Tuy nhiên, để xăng E10 thực sự được người tiêu dùng đón nhận cần phải có giá đủ hấp dẫn. Ông Long dẫn chứng, giai đoạn 2015–2019, xăng E5 tăng mạnh khi thay RON92, nhưng sau đó suy giảm. Do đó, trong 6 tháng đầu năm 2026, cả xăng thường (A95) và xăng E10 sẽ cùng được bán, cần đảm bảo giá xăng E10 rẻ hơn xăng thường từ 1.000 - 1.500 đồng mỗi lít. Người mua hàng rất nhạy cảm với giá. Khi thấy rõ lợi ích "lời được tiền" ngay trên hóa đơn, họ sẽ có động lực mạnh mẽ để chuyển sang dùng E10.

Bên cạnh đó, theo ông Long, tất cả các cửa hàng xăng đủ điều kiện đều phải bán E10. Mỗi trạm xăng phải có một tỷ lệ tối thiểu cột bơm dành cho E10. Đảm bảo người tiêu dùng không phải mất công đi tìm kiếm. Ở đâu cũng có sẵn E10, giống như xăng thông thường.

“Cần phát hành thông tin dạng "Sổ tay E10" giải đáp các thắc mắc thiết thực: Xe tôi có dùng được không, đi kèm danh sách các dòng xe, đời xe tương thích; sử dụng và bảo quản thế nào. Phải cung cấp thông tin minh bạch, giúp người dùng hoàn toàn yên tâm về tính an toàn và hiệu quả của E10, từ đó xóa bỏ tâm lý e ngại” – phó giáo sư, tiến sĩ Ngô Trí Long kiến nghị.

Tiến sĩ Giang Chấn Tây - Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc, chỉ ra hạn chế của xăng E10 khi nhiệt độ môi trường tăng, loại xăng này dễ tách lớp, gây hao hụt thể tích, có khi đến 0,25–0,4% mỗi m³/tháng. Trong khi đó, định mức hao hụt cho phép hiện hành chưa cập nhật phù hợp với E10, dẫn đến doanh nghiệp chắc chắn chịu thiệt.

"Không người tiêu dùng nào tự chọn một loại xăng mà họ cho rằng ‘rủi ro cao hơn, giá lại tương đương’. Nếu đã xác định chuyển sang năng lượng sinh học, thì nên có lộ trình, truyền thông và giải pháp rõ ràng, loại bỏ xăng khoáng truyền thống, giống như nhiều quốc gia đã làm" – tiến sĩ Giang Chấn Tây nói.

Ông kiến nghị Bộ Công thương điều chỉnh định mức hao hụt riêng cho E10 và xây dựng lại giá cơ sở, có cơ chế bù chi phí hao hụt cho doanh nghiệp bán lẻ. "Chỉ khi người bán lẻ yên tâm về chi phí hao hụt, họ mới dám nhận hàng về bán", tiến sĩ Tây nhấn mạnh.

Các chuyên gia cho rằng, để người tiêu dùng chấp nhận xăng E10 phải cho họ thấy rõ lợi ích của dòng xăng này - Ảnh: Thanh Hoa

Phó giáo sư, tiến sĩ Văn Đình Sơn Thọ - Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết - TPHCM hiện có 8,5 triệu phương tiện xe máy. Để đưa chính sách bắt buộc sử dụng xăng E10 thì cần phải có một cuộc rà soát, kiểm kê để phân loại rõ có bao nhiêu phương tiện tương thích với xăng E5, bao nhiêu phương tiện tương thích với xăng E10, bao nhiêu phương tiện không phù hợp… Từ đó có phương án chuyển đổi.

Liên quan đến tính tương thích của động cơ khi sử dụng xăng E10, bà Nguyễn Thúy Hiền - Phó Cục trưởng Cục quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương cho rằng, chúng ta đã sử dụng xăng E5 từ lâu. Trong quá trình sử dụng, Cục chưa nhận được phản ánh của người tiêu dùng về việc sử dụng xăng E5 không tương thích với các động cơ. Tuy nhiên chỉ thỉnh thoảng có vụ cháy nổ nhưng cũng chưa xác định rõ nguyên nhân thật sự có phải xăng E5 hay không.

“Chúng tôi cho rằng không có vấn đề lớn về tương thích với động cơ khi sử dụng loại xăng này. Ngoài ra, trong Thông tư 50 cũng nêu rõ, trong quá trình sử dụng E10, nếu có vấn đề xảy ra, sẽ được đánh giá ngay và có những quyết định phù hợp”, bà Hiền chia sẻ.

Thanh Hoa