Từ 1/1/2026, đồng loạt 4 luật trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo có hiệu lực

Xác lập cơ chế toàn diện

Bộ luật đầu tiên là Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15, gồm 9 chương, 42 điều, đã xác lập đầy đủ vị trí pháp lý của nhà giáo trong cả cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập.

Luật cũng nghiêm cấm các hành vi xúc phạm, phát tán thông tin quy kết nhà giáo khi chưa có kết luận chính thức của cơ quan chức năng, nhằm bảo vệ nhà giáo trước những áp lực xã hội phi lý.

Giáo viên và học sinh Trường tiểu học Đinh Công Tráng - Ảnh: Trang Thư

Về chính sách đãi ngộ, luật khẳng định nguyên tắc “lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp”. Đồng thời mở rộng và hợp nhất các chính sách hỗ trợ như: hỗ trợ nhà ở công vụ hoặc tiền thuê nhà cho giáo viên vùng đặc biệt khó khăn; trợ cấp sức khỏe định kỳ; đào tạo, bồi dưỡng nghề nghiệp cho tất cả nhà giáo…

Luật Nhà giáo chính thức hợp nhất hệ thống chức danh nghề nghiệp và chuẩn nghề nghiệp; giao quyền chủ động cho ngành giáo dục trong tuyển dụng, sử dụng nhà giáo nhằm khắc phục tình trạng “thừa - thiếu” giáo viên.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục tạo dấu ấn khi quy định một bộ sách giáo khoa thống nhất trên phạm vi cả nước. Theo đó, Bộ GD-ĐT đã chọn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam để sử dụng từ năm học 2026-2027.

Luật cũng làm rõ vị trí pháp lý của trung học nghề; cho phép cấp văn bằng, chứng chỉ dưới dạng giấy hoặc số; thúc đẩy ứng dụng và phát triển trí tuệ nhân tạo trong giáo dục; cho phép học sinh học vượt lớp hoặc học ở độ tuổi linh hoạt.

Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), quy định kể từ ngày 1/1/2026, Hội đồng trường tại các trường đại học công lập kết thúc hoạt động. Quy định thể hiện sự chuyển hướng từ mô hình phân quyền sang mô hình tập trung, thống nhất, người đứng đầu cấp ủy sẽ kiêm nhiệm vai trò điều hành.

Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) bổ sung mô hình trung học nghề - tích hợp giữa kiến thức cốt lõi của chương trình THPT và chuyên môn nghề. Luật cho phép một số cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo nghề trong các ngành đặc thù; đồng thời bảo đảm liên thông giữa các trình độ. Tăng cường vai trò của doanh nghiệp thông qua Quỹ đào tạo nhân lực; tối đa hóa quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Tập trung chăm lo cho giáo viên

Tại hội nghị tổng kết công tác năm 2025, nhiệm kỳ 2021-2025 của ngành giáo dục mới đây, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn nhận định, chưa bao giờ vị thế của ngành giáo dục được quan tâm và định vị rõ nét như hiện nay, được đặt vào vị trí quan trọng đặc biệt đối với sự phát triển quốc gia.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn - Ảnh: Moet

Bước sang nhiệm kỳ 2025-2030, ngành giáo dục cần đặc biệt chú trọng 3 vấn đề then chốt.

Trước hết, phải nhận diện rõ vận hội phát triển đang có, không để lỡ thời cơ, không lỡ nhịp.

Thứ hai, cần phát huy tối đa lợi thế của thể chế mới được thiết lập, coi thể chế là nguồn lực cạnh tranh quan trọng, sớm đưa các quy định của luật và các cơ chế, chính sách đặc thù vào cuộc sống.

Thứ ba, phải chuẩn bị tốt để hấp thụ và chuyển hóa hiệu quả các nguồn lực đầu tư lớn cho giáo dục, biến nguồn lực thành động lực phát triển thực chất.

Đặc biệt, theo Bộ trưởng, yếu tố mang tính quyết định đối với chất lượng và sự vận hành của toàn bộ nền giáo dục chính là đội ngũ nhà giáo. Việc ban hành Luật Nhà giáo và tiếp tục hoàn thiện các chính sách phát triển đội ngũ thể hiện sự kiên định của ngành trong việc chăm lo cho “chủ thể” của giáo dục.

"Ở đâu có nhà giáo giỏi, ở đó có chất lượng giáo dục tốt; đây là bài học lớn của nhiệm kì và cũng là định hướng xuyên suốt cho giai đoạn tới", ông Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh.

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn tin tưởng, với những trải nghiệm, bản lĩnh và sự chuẩn bị từ nhiệm kỳ vừa qua, toàn ngành giáo dục sẽ bước vào năm 2026 và nhiệm kỳ mới với tinh thần đổi mới, trách nhiệm và quyết tâm cao hơn, hướng tới những kết quả phát triển bền vững và thực chất.

Trang Thư