Bổ sung mô hình trung học nghề vào hệ thống giáo dục

Quốc hội khóa XV vừa chính thức thông qua Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc bổ sung mô hình trung học nghề và mở rộng đối tượng tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp (GDNN) nhằm hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng mở, linh hoạt và liên thông, tạo cơ hội học tập suốt đời cho mọi công dân.

Trung học nghề là mô hình phổ biến trên thế giới, được xác định là cùng bậc học với THPT, tích hợp kiến thức cốt lõi của chương trình THPT và chuyên môn nghề. Mục tiêu là giúp người học vừa hoàn thiện trình độ học vấn phổ thông, vừa trang bị năng lực nghề nghiệp để thực hiện các công việc trong môi trường quen thuộc của ngành nghề, có khả năng ứng dụng kỹ thuật và công nghệ hiện đại, làm việc độc lập hoặc theo nhóm.

Việc bổ sung mô hình này nhằm tăng cường định hướng nghề nghiệp cho thanh thiếu niên từ bậc phổ thông, tăng số lượng học sinh sau THCS và THPT vào học GDNN, đẩy nhanh lộ trình phổ cập nghề, khắc phục hạn chế trong công tác hướng nghiệp, phân luồng và liên thông.

Trung học nghề được xác định là cùng bậc học với THPT, tích hợp kiến thức chương trình THPT và chuyên môn nghề - Ảnh: N.L

Luật cũng mở rộng đối tượng tham gia hoạt động GDNN, trong đó quy định các cơ sở giáo dục đại học được tham gia đào tạo GDNN trong một số ngành, lĩnh vực phù hợp với định hướng phát triển ưu tiên như nghệ thuật, thể thao, đào tạo giáo viên, quốc phòng - an ninh, đảm bảo tính đặc thù và liên thông giữa các trình độ nhưng không ảnh hưởng đến mục tiêu và sứ mạng của GDNN và giáo dục đại học.

Đồng thời, để đảm bảo tính ổn định của hệ thống trong quá trình thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập, Chính phủ đã bổ sung quy định cho phép các cơ sở giáo dục đại học được nâng cấp từ trường cao đẳng và các cơ sở có trường cao đẳng sáp nhập vào trước ngày luật có hiệu lực tiếp tục tuyển sinh trình độ cao đẳng trong thời gian dự kiến 5 năm.

Bên cạnh đó, thể chế hóa Nghị quyết số 57/NQ-TW và tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ bổ sung quy định cho phép cơ sở giáo dục đại học đang đào tạo nhóm ngành thuộc Danh mục công nghệ chiến lược theo Quyết định của Thủ tướng được đào tạo trình độ cao đẳng cùng nhóm ngành.

Ngoài ra, Luật cũng xác định doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong phát triển GDNN. Dự thảo Luật bổ sung chính sách ưu tiên về thuế, đất đai và chính sách đối với nhân lực doanh nghiệp tham gia GDNN với vai trò thỉnh giảng, đồng cơ hữu hoặc giảng dạy.

Luật bổ sung quy định về Quỹ đào tạo nhân lực của doanh nghiệp nhằm huy động hiệu quả sự tham gia của doanh nghiệp trong GDNN, tạo động lực gắn bó lâu dài giữa người lao động và doanh nghiệp, tăng cường mối liên kết thực chất giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo. Quỹ đào tạo nhân lực của doanh nghiệp được thiết kế theo hướng giao Chính phủ quy định cụ thể đối tượng, nguồn trích lập, mức trích lập và nhiệm vụ chi phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp...

Luật sửa đổi, hoàn thiện nhiều quy định của Luật GDNN năm 2014 liên quan đến chương trình, trình độ, tổ chức hoạt động đào tạo; cơ cấu tổ chức; quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình; giảng viên, giáo viên, người dạy nghề; chính sách tài chính; tài sản; kiểm định chất lượng.

Nguyễn Loan