TPHCM: Giữ “mạch máu” năng lượng để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Đề xuất lập nhóm ứng phó khủng hoảng

Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM Phạm Bình An cho biết, kinh tế hiện đang chịu tác động từ xung đột địa chính trị, biến động giá năng lượng và chính sách tiền tệ khó lường của các nền kinh tế lớn. Dù vậy, trong 2 tháng đầu năm 2026, kinh tế TPHCM vẫn ghi nhận nhiều điểm sáng khi các động lực tăng trưởng có dấu hiệu phục hồi. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng, cho thấy sức cầu nội địa cải thiện rõ rệt; chi ngân sách cũng tăng, góp phần kích thích tăng trưởng thông qua đầu tư công.

TPHCM đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 đồng thời thúc đẩy xây dựng Luật Đô thị đặc biệt để tạo đột phá về thể chế - ẢNH: VŨ QUYỀN

Tuy nhiên, thành phố đang đối mặt không ít thách thức. Hoạt động xuất nhập khẩu có xu hướng suy giảm do chi phí gia tăng, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, đặc biệt là chi phí logistics tăng mạnh. Giá nguyên vật liệu leo thang khiến nhiều dự án đầu tư công chậm tiến độ, nhà thầu e ngại triển khai, trong khi dòng vốn FDI có thể chững lại trước những bất ổn toàn cầu. Theo ông Phạm Bình An, chi phí logistics tăng kéo theo giá thành sản phẩm tăng, làm giảm sức cạnh tranh. Du lịch sụt giảm, thị trường chứng khoán biến động tiêu cực và bất động sản chậm lại, phản ánh những tác động lan tỏa từ biến động năng lượng thời gian qua.

Trên cơ sở phân tích tổng cung - tổng cầu, Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM xây dựng 3 kịch bản tăng trưởng quý I/2026: đạt 7,08 - 7,98% nếu xung đột kéo dài; 8,08 - 9,04% ở mức trung bình và 9,19 - 10,28% trong trường hợp thuận lợi. Để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026, tăng trưởng 6 tháng đầu năm phải đạt tối thiểu 10,3%, đòi hỏi những giải pháp điều hành quyết liệt và đồng bộ.

Phó giáo sư, tiến sĩ Trần Hoàng Ngân - Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển, Trường đại học Sài Gòn - cho rằng, những biến động năng lượng thời gian qua vừa đặt ra thách thức, vừa mở ra cơ hội để TPHCM thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và tái cấu trúc nền kinh tế. Theo ông, thành phố là đô thị năng động, từng nhiều lần vượt qua các giai đoạn khủng hoảng. Ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội và an ninh trật tự chính là nền tảng quan trọng giúp thành phố vượt qua biến động. Trong bối cảnh hiện nay, ông Trần Hoàng Ngân đề xuất một số giải pháp trước mắt như: ổn định giá xăng dầu, tăng cường chống buôn lậu, kiểm soát đầu cơ “tát nước theo mưa”, đồng thời triển khai các chính sách hỗ trợ an sinh xã hội, trợ giá giao thông công cộng, bình ổn giá lương thực - thực phẩm và phát động chương trình tiết kiệm năng lượng trong cộng đồng.

Cũng theo ông Trần Hoàng Ngân, về lâu dài, đây là thời điểm để TPHCM tăng cường tự chủ và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang hạ tầng xanh, giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch. Nếu hệ thống metro được phát triển hoàn chỉnh, nhu cầu sử dụng xăng dầu của người dân sẽ giảm đáng kể. Ông đề xuất thành phố thành lập một nhóm ứng phó khủng hoảng năng lượng để kịp thời xử lý khi xảy ra biến động.

Giữ “mạch máu” năng lượng để thúc đẩy tăng trưởng

Lo ngại về năng lượng, ông Trần Việt Anh - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Nam Thái Sơn - cho rằng, nguy cơ đứt gãy nguồn cung nguyên liệu đang trở thành thách thức lớn với doanh nghiệp tại TPHCM. Không chỉ giá nguyên liệu tăng (có loại tăng gần gấp đôi chỉ sau 2 tuần) mà nguồn cung hiện cũng bị thu hẹp, thậm chí nhiều trường hợp không thể ký tiếp hợp đồng nhập khẩu. Khả năng dự trữ nguyên liệu của doanh nghiệp chỉ khoảng 3 tháng, cho nên nguy cơ thiếu hụt, thu hẹp và gián đoạn sản xuất là hiện hữu. Ông đề xuất cần sớm xây dựng hệ thống dữ liệu dự trữ nguyên liệu theo từng ngành để chủ động ứng phó biến động.

Theo Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số năm 2026 đòi hỏi thành phố phải có những giải pháp mang tính đột phá, phải hành động nhanh, quyết liệt hơn nữa. Bởi thành phố không chỉ hướng đến tăng trưởng đơn thuần mà còn phải giữ vai trò đầu tàu, dẫn dắt nền kinh tế cả nước trong bối cảnh nhiều biến động. Ông Nguyễn Văn Được khẳng định, truyền thống năng động, dám nghĩ, dám làm và tiên phong đổi mới là nền tảng quan trọng để thành phố tự tin theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao.

Đáng chú ý, Bộ Chính trị đã thống nhất chủ trương cho TPHCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, dự kiến trình Quốc hội trong thời gian tới. Theo Chủ tịch UBND TPHCM, đây là “đòn bẩy” thể chế mang tính bước ngoặt, mở ra không gian phát triển mới cho thành phố, tạo điều kiện để triển khai mạnh mẽ các cơ chế vượt trội, phù hợp với vai trò và quy mô của một siêu đô thị.

Bên cạnh đó, cần chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào tri thức, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các động lực tăng trưởng mới được thành phố định hình bao gồm phát triển trung tâm tài chính quốc tế, nâng cấp hệ thống cảng biển, thúc đẩy công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, TPHCM sẽ tận dụng tối đa các cơ chế, chính sách mà trung ương cho phép, đồng thời chủ động đề xuất thí điểm các mô hình mới trong quá trình vận hành. Song song đó, thành phố cũng chú trọng nâng cao năng lực chống chịu trước các cú sốc bên ngoài bằng việc xây dựng hệ thống đảm bảo an ninh phát triển toàn diện, từ kinh tế, năng lượng đến chuỗi cung ứng và hạ tầng đô thị.

Chủ tịch UBND TPHCM nhấn mạnh, trong bối cảnh xung đột toàn cầu, nhất là tại khu vực Trung Đông, việc đảm bảo ổn định năng lượng được xem là “mạch máu” của nền kinh tế. Do đó, thành phố yêu cầu các sở, ngành khẩn trương hoàn thiện đề án tăng trưởng 2 con số, đồng thời giao Sở Công Thương chủ trì xây dựng hệ thống cảnh báo sớm về cung ứng năng lượng, rà soát toàn diện năng lực cung ứng xăng dầu, điện năng. Bên cạnh đó, thành phố sẽ phối hợp chặt chẽ với cộng đồng doanh nghiệp để xây dựng các phương án đảm bảo nguồn cung ổn định phục vụ sản xuất và tiêu dùng đến năm 2030, tầm nhìn 2035.

Thanh Tâm