Tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương:“Muốn phát triển sách tranh, tôi không thể chỉ làm tác giả”

Nguyễn Hữu Quỳnh Hương (sinh năm 1997) từng là tác giả của nhiều bộ sách tranh nổi bật, đồng thời là người sáng lập Slowbooks - đơn vị làm sách tranh rất tích cực trong việc chào bán bản quyền sách ra nước ngoài.

Những ngày đầu năm 2026, ấn sách Tết Xuân gọi bầu trời nhuộm nắng của Slowbooks vừa được NXB Seomdre Publishing, Hàn Quốc mua bản quyền để chuyển ngữ, phát hành tại xứ sở kim chi. Dịp này, Phunuonline trò chuyện với tác giả, nhà làm sách Nguyễn Hữu Quỳnh Hương về câu chuyện của người trẻ trong hành trình tâm huyết đưa sách tranh Việt vươn xa.

Tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương giới thiệu sách và văn hóa Việt tại TP Busan, Hàn Quốc - Ảnh: Facebook nhân vật

* Phóng viên: Bạn có thể chia sẻ cụ thể hơn về câu chuyện bán bản quyền sách Tết ra nước ngoài?

- Tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương: Cuốn sách Xuân gọi bầu trời nhuộm nắng (sáng tác: Quỳnh Hương, minh họa: Mía Studio) là tựa sách thứ hai được mua bản quyền để xuất bản tại Hàn Quốc và là tựa sách thứ tư được phát hành ở nước ngoài của Slowbooks.

Trước đó, chúng tôi đã gặp Seomdre tại Taiwan International Book Fair năm 2025 và được nhà xuất bản này mua bản quyền cuốn Dạo bước với thời gian. Cuối năm vừa qua, Slowbooks tiếp tục gặp lại đơn vị này tại Busan International Book Fair và được đề nghị mua cuốn sách Xuân gọi bầu trời nhuộm nắng. Có thể nói, Slowbooks đã gây được ấn tượng với bạn bè quốc tế trong những năm qua. Chính vì vậy, đơn vị may mắn được mời sang các hội sách quốc tế để trao đổi và học hỏi. Khi gặp các đơn vị xuất bản phù hợp, họ lập tức quyết định mua bản quyền.

* Hành trình đưa sách Việt ra thế giới của Slowbooks những năm qua như thế nào? Việc một đơn vị làm sách trẻ nỗ lực xuất khẩu sách Việt gặp những thuận lợi và thử thách ra sao?

- Phải nói độ nhận diện của văn học Việt Nam nói chung và sách thiếu nhi Việt Nam nói riêng trên bản đồ thế giới còn hạn chế. Khi gặp các đối tác quốc tế, tôi thường phải phá vỡ một số quan niệm của của họ, như: “các nhà xuất bản Việt Nam tham gia các đấu trường quốc tế chỉ tập trung mua mà không có nhiều bản quyền hay để bán, “Việt Nam mua bản quyền rất rẻ vì thị trường Việt Nam không khả quan”, “các nhà xuất bản tại Việt Nam không tập trung đầu tư cho chất lượng sản phẩm nội địa”…

Ấn phẩm sách Tết vừa được mua bản quyền chuyển ngữ tại Hàn Quốc - Ảnh: Slowbooks

Là một đơn vị trẻ, Slowbooks luôn nỗ lực linh hoạt và khẳng định lại hình ảnh của thị trường sách thiếu nhi Việt Nam bằng cách giới thiệu những ấn phẩm chất lượng, đa dạng. Nhưng để được tham gia vào các hội sách quốc tế, chúng tôi cũng phải chủ động tìm kiếm các cơ hội học bổng để được đài thọ và có các chương trình riêng, dễ tiếp cận các đơn vị nước ngoài hơn.

Việc Slowbooks được chú ý hơn cũng nhờ sách của đơn vị được chọn vào danh mục The White Ravens 2025 (Danh mục Quạ trắng của Thư viện thanh niên quốc tế), họa sĩ của Slowbooks tham gia triển lãm các hội sách nổi tiếng: Bologo Children’s Book Fair (Ý), Bookaroo Literature Festival (Ấn Độ)...

* Vừa làm nhà làm sách, vừa là tác giả viết sách cho thiếu nhi, bạn thấy ưu khuyết của sách tranh Việt hiện nay là gì – nếu so với xu hướng, thị hiếu chung của thế giới?

- Sách tranh có lịch sử khoảng 140 năm trên thế giới. Tuy nhiên, trong 10 năm trở lại đây, xu hướng phát triển của sách tranh đã trở nên đa dạng hơn, tùy vào các vùng lãnh thổ. Các nhà xuất bản tại Châu Á nói chung và Đông Nam Á nói riêng chuộng đầu tư cho sách tranh có nội dung chuyển tải văn hóa và tiếng nói của quốc gia họ đến công chúng. Ngược lại, các quốc gia châu Âu lại ưa những cuốn nội dung có tính phổ quát hơn.

Tại Việt Nam, cái được của nhiều đơn vị là tập trung đầu tư và phát hiện các tác giả, họa sĩ và chủ đề có yếu tố văn hóa. Tuy nhiên, phần lớn tác giả chưa thực sự đào sâu thể loại sách tranh, họ vẫn tập trung làm ra một câu chuyện chữ và để vai trò minh họa cho họa sĩ, khiến tổng thể cuốn sách chưa đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Thêm nữa, đề tài và cách nghĩ của nhiều tác giả vẫn sáo mòn, nặng tư tưởng giáo dục. Sách tranh đòi hỏi tư duy rộng mở và năng lực cảm nhận thị giác. Rất đáng ngại khi bây giờ ngay cả nhiều đơn vị trên thế giới đã bắt đầu dùng AI để sáng tác văn học và cả minh họa sách thiếu nhi. Tôi nghĩ ngành xuất bản cũng đang cần đối thoại với nhau làm sao để chung sống với nhau trong kỷ nguyên biến đổi không ngừng này.

Sách tranh của Slowbooks được chăm chút từ nội dung đến hình thức - Ảnh: Slowbooks

* Bạn có thể chia sẻ kế hoạch phát triển sách tranh của Slowbooks trong năm mới?

- Năm 2026 Slowbooks và mạng lưới SlowCircle sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động nâng cao năng lực cho tác giả và họa sĩ minh họa sách tranh Việt Nam, làm sao để đưa các ấn phẩm Việt ra biển lớn nhiều hơn.

Đặc biệt, trong năm nay, chúng tôi sẽ đăng cai làm Liên hoan sách tranh thiếu nhi Việt Nam (Children’s Picturebook Festival Việt Nam) lần đầu tiên tại TPHCM. Rất mong nhận được sự tham gia của tất cả các đơn vị xuất bản sách tranh nói riêng và sách thiếu nhi nói chung tại Việt Nam.

* Cảm ơn Nguyễn Hữu Quỳnh Hương.

Lục Diệp thực hiện