TPHCM cần khoảng 40.000 nhân sự để phục vụ cho xây dựng, điều hành các tuyến metro

Sáng 13/3, tại hội thảo “Từ đường sắt thông minh đến giao thông thông minh và thành phố thông minh: Nhu cầu nguồn nhân lực” do Trường Đại học Việt Đức phối hợp với Sở Xây dựng TPHCM và Ban Quản lý Đường sắt đô thị TPHCM (MAUR) tổ chức, nhiều chuyên gia cho rằng quá trình mở rộng nhanh mạng lưới metro của TPHCM trong những thập niên tới sẽ đặt ra yêu cầu rất lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các chuyên gia tìm giải pháp về vấn đề nhân lực chất lượng cao cho metro TPHCM - Ảnh: Nguyễn Văn

Theo ông Trần Võ Anh Minh - Phó trưởng Phòng Quản lý đường sắt đô thị, Sở Xây dựng TPHCM, giai đoạn 2025 - 2030, TPHCM dự kiến đầu tư 6 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 18km; giai đoạn 2030 - 2035 tiếp tục triển khai thêm 8 tuyến để từng bước hoàn thiện mạng lưới. Metro không chỉ là phương tiện vận tải khối lượng lớn mà còn đóng vai trò quan trọng trong tái cấu trúc không gian đô thị, giảm ùn tắc giao thông và thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng.

Tuy nhiên, theo ông Minh, thách thức lớn hiện nay là nguồn nhân lực cho lĩnh vực đường sắt đô thị còn rất hạn chế, phần lớn nhân sự tham gia dự án xuất thân từ các ngành kỹ thuật gần như cơ khí, đường sắt truyền thống hoặc ô tô.

Để chuẩn bị nguồn lực, hồi tháng 11/2025, UBND TPHCM đã ban hành đề án đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức phục vụ phát triển đường sắt đô thị giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến 2050. Tuy nhiên, chương trình này chủ yếu tập trung vào khu vực công, trong khi việc phát triển hệ sinh thái metro cần lực lượng nhân sự rộng hơn từ doanh nghiệp, đơn vị vận hành đến đội ngũ kỹ sư kỹ thuật.

Theo tính toán sơ bộ, đến năm 2045, TPHCM cần hơn 17.000 nhân sự cho vận hành, khai thác và trên 20.000 nhân lực phục vụ xây dựng hệ thống metro.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông - Vận tải, Trường Đại học Việt Đức nhận định, theo quy hoạch đến năm 2060, TPHCM có thể phát triển hơn 1.000km đường sắt đô thị, trong đó giai đoạn 2035 - 2040 dự kiến triển khai khoảng 400 - 500km metro.

Quy mô này đồng nghĩa với nhu cầu rất lớn về nhân lực kỹ thuật. Dự báo trong 10 năm tới, TPHCM cần khoảng 20.000 - 30.000 kỹ sư chất lượng cao để phục vụ các khâu quy hoạch, thiết kế, xây dựng và vận hành hệ thống metro.

Ông cho rằng, đào tạo được lượng kỹ sư lớn trong thời gian ngắn là thách thức rất lớn đối với các trường đại học kỹ thuật. Vì vậy cần kết hợp các giải pháp ngắn hạn như đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hiện hữu, đồng thời phát triển các chương trình đào tạo chuyên sâu về đường sắt đô thị trong dài hạn.

Cũng tại hội thảo, ông Nguyễn Duy Thạch - Giám đốc Ban Chuẩn bị đầu tư, MAUR cho biết TPHCM đang nghiên cứu và chuẩn bị đầu tư nhiều tuyến metro mới trong giai đoạn tới.

Trong số này, tuyến metro số 1 kéo dài kết nối Suối Tiên - TP mới Bình Dương được ưu tiên nghiên cứu triển khai trước năm 2030. Bên cạnh đó, tuyến metro số 2 được xem là một trong những dự án trọng điểm của TPHCM. Ngoài đoạn Bến Thành - Tham Lương đang triển khai, tuyến này dự kiến tiếp tục kéo dài qua Thủ Thiêm đến sân bay Long Thành, với tổng chiều dài gần 60km, tạo trục kết nối Bắc - Nam quan trọng của thành phố.

Tuyến metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên sẽ được kéo dài đến sân bay Long Thành - Ảnh: Nguyễn Văn

Theo ông Thạch, định hướng phát triển các tuyến metro còn nhằm kết nối hai sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành. Nếu metro số 2 và metro số 6 được đầu tư theo kế hoạch, hệ thống đường sắt đô thị sẽ đáp ứng mục tiêu này.

Hiện, TPHCM đang nghiên cứu tuyến metro số 6, được xem là tuyến vành đai trong của thành phố. Giai đoạn 1, tuyến dự kiến đi từ sân bay Tân Sơn Nhất đến Phú Hữu, dài khoảng 23km. Đây là tuyến đi ngầm hoàn toàn, điều kiện thi công phức tạp nên TP đang thuê các đơn vị tư vấn quốc tế tham gia nghiên cứu trong quá trình lập dự án.

Theo tính toán sơ bộ của MAUR, tổng chiều dài các tuyến metro đang nghiên cứu đầu tư trong thời gian tới khoảng 167km, dự kiến khoảng 16 tỉ USD. Trong số này, tuyến metro số 2 có quy mô lớn nhất với vốn đầu tư khoảng 6,6 tỉ USD.

Các chuyên gia cho rằng, cùng với nguồn vốn và công nghệ, chiến lược phát triển nguồn nhân lực quy mô lớn sẽ là yếu tố quyết định để TPHCM có thể triển khai thành công mạng lưới metro trong tương lai.

Tứ Quý