Rủi ro chực chờ khi sang tay giấy hẹn giao bạc

Nhộn nhịp bán mua giấy hẹn

Trên nhóm Facebook “Cộng đồng bạc Sài Gòn”, tràn ngập những lời rao mua, bán các suất chờ hoặc giấy hẹn lấy bạc. Chẳng hạn “Cần sang lại suất 5kg bạc tại Bảo Tín Minh Châu, hẹn nhận vào tháng Sáu, giá hữu nghị”, “Thu mua lại giấy hẹn bạc Phú Quý, thanh toán ngay 100% tiền chênh lệch”. Bên dưới các bài đăng là hàng chục bình luận xin giá, chốt đơn hoặc xin địa chỉ đại lý.

Trên các nhóm này, một số tài khoản liên tục cập nhật nội dung “giá nhảy theo giờ, ưng là phải chốt ngay kẻo lỡ cơ hội”, kèm theo đó là ảnh chụp thông báo của các công ty về việc tạm ngừng nhận khách đăng ký mới do quá tải. Việc cập nhật này nhằm kích cầu, khiến hoạt động sang tay trở nên cực kỳ sôi động. Đằng sau nó là một ma trận rủi ro chực chờ mà người mua rất dễ rơi vào cảnh trắng tay.

Trên mạng xã hội Facebook, tràn ngập lời rao sang tay các suất chờ mua hoặc giấy hẹn lấy bạc nguyên liệu

Chị Nguyễn Thị Hà - 32 tuổi, ở TPHCM - kể, đầu tháng 4/2025, chị mua lại giấy hẹn lấy bạc (suất mua 5kg) từ một người quen trong dòng họ với giá thỏa thuận 28 triệu đồng/kg. Theo thông tin trên chứng từ, thời gian dự kiến nhận bạc là vào cuối tháng 8/2025. Nhưng đến tháng 7/2025, giá bạc trong nước tăng lên gần 33 triệu đồng/kg, đồng thời cửa hàng cũng thông báo có hàng sớm hơn dự kiến 1 tháng. Khi chị Hà liên hệ với người quen để nhờ đi lấy bạc (do giấy tờ đứng tên người đó) thì người này tìm đủ lý do để trì hoãn và không muốn thực hiện cam kết ban đầu. Sau một hồi đôi co, người này đề nghị chị Hà sang tay lại suất đó cho mình với giá 32 triệu đồng/kg. Do giấy tờ không đứng tên mình, chị đành chấp nhận lời đề nghị.

Rắcó rối, rủi ro

Theo chuyên gia kinh tế độc lập Phan Dũng Khánh, tình trạng mua bán vàng và bạc thông qua các loại giấy tờ tay (giấy hẹn, phiếu chờ nhận hàng) đang diễn ra khá phổ biến. Nguyên nhân là do nguồn cung vàng và bạc của các doanh nghiệp không đủ đáp ứng nhu cầu mua.

Ông cho hay, do không có sẵn vàng và bạc để giao ngay, các doanh nghiệp đã phát hành giấy hẹn xác nhận quyền nhận hàng trong tương lai. Nếu người mua ban đầu trực tiếp mang giấy hẹn quay lại nhận hàng thì quy trình bán mua vẫn diễn ra bình thường. Phức tạp chỉ thực sự phát sinh khi tờ giấy hẹn này bị tự ý sang tay cho người thứ ba. Lúc này, rủi ro pháp lý xuất hiện.

Theo ông Phan Dũng Khánh, thông thường, việc chuyển nhượng quyền tài sản cần phải có sự đồng ý của các bên và có xác nhận của cửa hàng phát hành giấy hẹn. Tuy nhiên, điều này vẫn chưa đủ để giải quyết rắc rối phát sinh do vướng mắc về đối tượng để cửa hàng giao hàng. Nếu cửa hàng kiên quyết chỉ giao hàng cho người đặt mua ban đầu hoặc nếu có dấu hiệu giả mạo giấy hẹn thì người cuối cùng cầm tờ giấy hẹn có nguy cơ mất trắng số tiền đã thanh toán cho người bán lại. Do đó, khi sang nhượng giấy hẹn, cần lập văn bản có cam kết pháp lý, do 3 bên ký xác nhận, không nên chỉ thỏa thuận miệng hoặc nhắn tin.

Luật sư Trương Hùng Điền - Trưởng văn phòng Luật sư Hưng Phú - lưu ý, cửa hàng bán bạc chỉ có nghĩa vụ giao sản phẩm cho đúng đối tượng và nội dung đã ký kết hợp đồng mua bán ban đầu, không có trách nhiệm pháp lý với bất kỳ cá nhân nào khác nếu tờ giấy đó được tự ý sang tay qua người thứ ba, thứ tư (không có thủ tục chuyển nhượng hợp lệ tại cửa hàng).

Theo ông, pháp luật Việt Nam không có điều khoản nào cấm mua bán giấy hẹn giao hàng, cũng chưa có chế tài xử phạt cho hành vi sang nhượng quyền nhận hàng. Hệ lụy xảy ra là khi người bán lại giấy hẹn đã nhận đủ tiền chênh lệch nhưng sau đó lại không hợp tác, không hỗ trợ người mua nhận bạc từ cửa hàng. Lúc này, toàn bộ rủi ro về tài chính sẽ đổ dồn lên người cuối cùng nắm giữ tờ giấy. Khi đó, tranh chấp xoay quanh giấy hẹn là tranh chấp dân sự do tòa án giải quyết và người mua giấy hẹn sau cùng là bên chịu thiệt thòi. Họ gần như không có khả năng truy tìm hoặc buộc người đầu tiên thực hiện nghĩa vụ, còn cửa hàng cũng có quyền từ chối giao dịch với họ do không có quan hệ hợp đồng trực tiếp.

“Những nhóm đối tượng đầu cơ hiểu rõ luật không cấm bán giấy hẹn nên họ cứ mua đi bán lại để ăn tiền chênh lệch. Khi cơn sốt hạ nhiệt hoặc giá bạc giảm, người cuối cùng ôm giấy hẹn sẽ phải gánh chịu mọi rủi ro. Cơ chế bảo vệ họ lúc này rất mong manh, như đã nói ở trên” - ông Trương Hùng Điền nói.

Ông lưu ý thêm, mua bán tự do trên mạng còn có thể rước về hàng giả, chứng từ giả mạo. Việc mua bán này cũng vô tình gây nhiễu loạn công tác điều hành thị trường tiền tệ của cơ quan quản lý.
Theo ông, trong tương lai gần, Nhà nước sẽ phải ban hành các chính sách quản lý chặt mặt hàng bạc, cụ thể là quy định rõ danh sách các đơn vị được phép bán các kim loại quý đang có biến động giá lớn, minh bạch hóa quy trình bán hàng, quy định về việc có được phép chuyển nhượng giấy hẹn giao hàng hay không.

Thanh Hoa