Quýt hồng Lai Vung: Được mùa, được giá nhưng cần chiến lược dài hơi

Được mùa, được giá

Đầu tháng Hai, thương lái từ nhiều nơi kéo về các xã Hòa Long, Lai Vung, Phong Hòa để thu mua quýt hồng đưa đi bán tết. Với hơn 1ha quýt hồng đặc sản, năm nay, gia đình ông Nguyễn Hồng Lĩnh (xã Hòa Long) đã áp dụng quy trình làm bông, làm trái và chăm sóc theo tiêu chuẩn VietGAP để có trái to, màu sắc đẹp, thu hoạch đúng vào dịp tết, bán được giá khoảng 48.000 đồng/kg, đạt lợi nhuận cao.

Theo ông Lĩnh, dù có giá trị kinh tế cao nhưng quýt hồng là cây khó chăm sóc, đòi hỏi nông dân phải am hiểu kỹ thuật và thường xuyên “bám vườn, bám cây” để phát hiện, phòng ngừa các loại dịch bệnh gây hại. Cũng nhờ siêng năng đeo bám mà vườn quýt của gia đình ông Lĩnh năm nay đạt năng suất hơn 40 tấn/ha, cao hơn các năm trước.

Nông dân ở “thủ phủ quýt hồng Lai Vung” đang thu hoạch quýt bán tết

Tại xã Hòa Long, giới thiệu với chúng tôi khu vườn cho năng suất hơn 30 tấn quýt hồng, vừa bán cho thương lái với giá bình quân 46.000 đồng/kg, ông Nguyễn Văn Đồng bộc bạch: “Đầu vụ thời tiết không được thuận lợi, mưa nhiều. Nhưng nhờ bà con đã có kinh nghiệm ứng phó và áp dụng kỹ thuật phù hợp, nên đến nay màu sắc của trái quýt rất đẹp, thương lái tới xem là ưng và chốt giá ngay”.

Cùng niềm vui ấy, chị Ngô Kim Phượng cho biết, gần 0,8ha quýt hồng của chị năm nay được mùa, dự kiến năng suất hơn 30 tấn. Mấy ngày qua có thương lái hỏi mua nhưng chị chưa vội bán, bởi hy vọng giá sẽ còn tăng vào thời điểm cận tết. “Thông thường, cách tết khoảng 1 tuần thì thị trường tiêu thụ ở các nơi mới hút hàng. Nếu sức mua tốt thì giá quýt sẽ tăng cao và thương lái sẽ ráo riết “săn” hàng, nhất là vào 27-28 tết” - chị Phượng nói.

Ông Lưu Văn Tín - Giám đốc Hợp tác xã Quýt hồng Lai Vung - cho biết, toàn vùng hiện có khoảng 220ha quýt hồng đặc sản, trong đó nhiều diện tích đến tuổi thu hoạch vào dịp tết, với sản lượng hàng ngàn tấn. Do chỉ có khu vực này trồng quýt hồng đặc sản và sản lượng năm nay không quá nhiều, trong khi nhu cầu tiêu thụ rất lớn nên những hộ có vốn, có điều kiện chăm sóc thì “chờ” tới khoảng 20 tháng Chạp mới bán, sẽ được giá cao hơn hiện nay. Do có mức đầu tư cao, nên giá bán phải từ 30.000 đồng/kg trở lên thì mới đạt hiệu quả.

Nâng giá trị cho quýt hồng

Là một trong những hộ trồng quýt hồng lâu năm, bà Huỳnh Kim Thúy (ngụ xã Lai Vung) nhìn nhận, hàng chục năm trước, quýt hồng được xem là loại cây “hái ra tiền” khi thu hoạch vào dịp tết, nhờ trúng mùa, trúng giá và dễ tiêu thụ. Rất nhiều hộ ở xứ Lai Vung này xây được nhà kiên cố, mua được xe và các phương tiện đều nhờ vào cây quýt hồng. Nông dân cũng rất tự hào khi tạo ra trái quýt đẹp, bắt mắt, sang trọng, được nhiều người chọn làm quà biếu trong dịp tết.

Tuy nhiên, khoảng năm 2017 trở lại đây, nhiều vườn quýt hồng bị bệnh vàng lá tấn công. Bệnh ngày càng lan rộng làm cho trái kém chất lượng, năng suất giảm, chết dần, buộc phải đốn bỏ hàng loạt. Vùng chuyên canh quýt hồng Lai Vung từ hơn 1.100ha, sản lượng khoảng 33.000 tấn mỗi năm, dần thu hẹp chỉ còn khoảng 220ha, sản lượng chỉ còn vài ngàn tấn. Các chuyên gia ở Viện Cây ăn quả miền Nam, cùng Trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) cho rằng, bệnh vàng lá, thối rễ bùng phát trên cây quýt hồng do nông dân bón dư đạm, làm cho cây bị ngộ độc; nhện đất phát sinh; sử dụng giống bị thoái hóa do bầu chiết nhiều lần; thời tiết bất lợi cho cây có múi (nắng quá nóng hoặc mưa kéo dài)...

Để khắc phục tình trạng này, nông dân cần sử dụng hóa chất tiêu diệt nấm bệnh, cải tạo vườn thông thoáng, tháo nước trong mùa mưa lũ; hạn chế bón phân đạm và tăng cường phân kali nhằm giúp cây tăng sức đề kháng; sử dụng nhiều phân hữu cơ và trồng thêm cây che nắng, chắn gió. Bên cạnh đó, cần chọn giống tốt để tránh phát sinh mầm bệnh.

Du khách thích thú khi trải nghiệm vườn quýt hồng ở xã Hòa Long, tỉnh Đồng Tháp

Tháng 10/2020, UBND tỉnh Đồng Tháp triển khai đề án “Bảo tồn vườn quýt hồng đặc sản Lai Vung giai đoạn 2020-2024” với mục tiêu giữ lại khoảng 547ha, tổng kinh phí thực hiện đề án hơn 73 tỉ đồng. Đề án xác định lại các khu vực có quýt hồng còn sống tốt; những khu vực bị nhiễm bệnh nhẹ, trung bình và nhiễm bệnh nặng để tiến hành các giải pháp khôi phục, triển khai kỹ thuật canh tác tiến bộ. Tỉnh Đồng Tháp còn hỗ trợ vật tư, chuyển giao giống sạch bệnh cho nông dân; hỗ trợ phân hữu cơ và giải pháp canh tác sạch, nhằm khôi phục dần vùng chuyên canh quýt hồng đặc sản.

Ông Lưu Văn Tín nhận định, đề án bước đầu mang lại kết quả tích cực và bà con đã mạnh dạn chuyển đổi sang canh tác hữu cơ, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất dưới sự hỗ trợ của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, cùng các nhà khoa học. Song song đó, ngành chức năng còn hỗ trợ, khuyến khích bà con tăng giá trị cho cây quýt hồng bằng việc sản xuất quýt kiểng phục vụ nhu cầu trang trí trong dịp tết và xây dựng mô hình du lịch sinh thái vườn quýt hồng. Hiện tại, nhiều hộ đang cung cấp ra thị trường tết sản phẩm quýt kiểng với giá từ 2-5 triệu đồng/cây. Khách có thể tham quan, trải nghiệm các khu vườn, tự tay hái trái và thưởng thức quýt hồng với giá 60.000 đồng/kg.

Ông Đoàn Anh Kiệt - chủ khu vườn quýt hồng Hai Kiệt (xã Hòa Long) - chia sẻ, hơn 5 công quýt hồng của gia đình được thiết kế lại bờ bao, lối đi thuận lợi, bắc các cây cầu qua những con mương, tạo thêm tiểu cảnh để làm du lịch; áp dụng canh tác hữu cơ để có sản phẩm sạch, màu sắc đẹp, nhằm thu hút du khách đến vui chơi.

Chuyển sang làm du lịch, ngoài việc tăng thêm thu nhập còn là cơ hội để nông dân giới thiệu, quảng bá trái quýt hồng đặc sản của địa phương, cùng nhau bảo tồn và phát triển loại cây có giá trị kinh tế.

Huỳnh Lợi