Quốc hội “mổ xẻ” ngưỡng chịu thuế, nâng bao nhiêu là hợp lý?

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (tỉnh Cà Mau) - ảnh: QH

Nên nâng mức chịu thuế lên từ 3 tỉ đồng/năm

Sáng 23/4, Quốc hội Thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (tỉnh Cà Mau) phản ánh, hiện nay, rất nhiều hộ kinh doanh, người dân có ý kiến về ngưỡng chịu thuế từ 500 triệu doanh thu. Chính phủ cũng nhìn nhận rõ thực tiễn hiện nay, do đó, việc sửa đổi là rất cần thiết.

Ông ủng hộ cách tiếp cận sửa luật, làm tăng tính chủ động, điều hành phù hợp với thực tiễn, khi quy mô hộ kinh doanh rất đa dạng.

“Ví dụ, cùng hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống nhưng doanh thu có thể chênh lệch rất lớn giữa các quán nhỏ trong khu vực dân cư và chuỗi cửa hàng tại đô thị lớn. Nếu quy định cứng trong luật sẽ khó phản ánh kịp thời biến động giá, lạm phát, hoặc thay đổi hành vi tiêu dùng”, ông dẫn dụ.

Tuy nhiên, đại biểu chỉ ra dự thảo luật tờ trình của Chính phủ chưa làm rõ được phương án điều chỉnh. Ông đề nghị, quy định ngưỡng chịu thuế là 3 tỉ.

Bởi theo ông, nếu chia đều 3 tỉ cho 12 tháng, doanh thu một tháng là 250 triệu. Sau trừ các chi phí mặt bằng, lãi suất, nhân công... mức lãi suất còn khoảng 10% là 20 triệu.

“Nội dung này đã được đại biểu Quốc hội cho ý kiến rất nhiều tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa 15, nhiều đại biểu chưa đồng tình với ngưỡng mức 500 triệu đồng như hiện nay” - đại biểu tỉnh Cà Mau nhấn mạnh thêm.

Ông đề xuất quy định một khung cứng trong luật, ví dụ doanh thu tối thiểu và doanh thu tối đa được miễn giảm thuế, để đảm bảo tính ổn định, hoặc xác lập nguyên tắc rõ ràng, như gắn với thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư, hoặc chỉ tiêu giá tiêu dùng để Chính phủ có cơ sở điều chỉnh minh bạch.

Mức sàn không thấp hơn 1 tỉ đồng

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (tỉnh Lâm Đồng) - ảnh: QH

Đồng quan điểm nâng ngưỡng chịu thuế, đại biểu Trịnh Tú Anh (tỉnh Lâm Đồng) chỉ ra, mức chịu thuế hiện hành là 500 triệu đồng/năm. Trong khi đó, GDP bình quân đầu người năm 2025 đã đạt 125,5 triệu đồng, và dự kiến năm 2026 đạt khoảng 128–130 triệu đồng. Như vậy, ngưỡng hiện tại chỉ tương đương khoảng 4 lần GDP bình quân đầu người — thấp hơn đáng kể so với thông lệ quốc tế.

Khảo sát tại các nước có nền kinh tế tương đồng ở Đông Nam Á và châu Á cho thấy, ngưỡng miễn thuế cho khu vực kinh tế nhỏ thường ở mức 8 đến 15 lần GDP bình quân đầu người. Áp dụng vào điều kiện Việt Nam hiện nay, mức tương đương sẽ rơi vào khoảng 1 – 1,9 tỉ đồng.

“Từ cơ sở đó, tôi đề nghị Luật quy định: ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỉ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỉ đồng. Khoảng này đủ để Chính phủ điều hành linh hoạt theo từng thời kỳ, nhưng vẫn nằm trong giới hạn do Quốc hội quyết định” - bà bày tỏ quan điểm.

Tuy nhiên, bà lưu ý thêm, cùng một mức doanh thu nhưng thu nhập thực giữa các ngành rất khác nhau. Trong thương mại hoặc dịch vụ ăn uống, chi phí đầu vào có thể chiếm 80–90% doanh thu, trong khi một số dịch vụ chuyên môn có biên lợi nhuận cao hơn nhiều. Vì vậy, khi triển khai, Chính phủ cần nghiên cứu phân loại ngưỡng theo nhóm ngành nghề, dựa trên đánh giá cấu trúc chi phí thực tế — để chính sách đi vào thực chất thay vì chỉ dừng ở con số danh nghĩa.

Thảo luận về nội dung này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga đồng tình giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu, nhưng đề nghị làm rõ hơn cơ chế kiểm soát việc thực hiện.

“Vấn đề không chỉ là giao ai quy định, mà còn là quy định xong thì kiểm soát bằng cách nào. Nếu ngưỡng doanh thu là căn cứ để không phải nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc không chịu thuế giá trị gia tăng, thì rất dễ phát sinh tình trạng chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền, chia nhỏ điểm bán hoặc đứng tên nhiều người để nằm dưới ngưỡng.

Bộ Tư pháp khi thẩm định cũng đã đặt ra yêu cầu phải bổ sung tiêu chí, nguyên tắc để bảo đảm tính hợp lý, khả thi và áp dụng thống nhất” - đại biểu Nga nêu.

Bà lưu ý, Chính phủ cần thiết kế các nguyên tắc chống chia tách giả tạo doanh thu; đồng thời có cơ chế báo cáo định kỳ để bảo đảm việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu thực sự đúng mục tiêu hỗ trợ, không trở thành kẽ hở làm thất thu ngân sách.

Minh Quang