Người phụ nữ giữ hồn di tích, truyền lửa lịch sử

Nặng lòng với di tích quê hương

Ghé thăm đình Cầu Sơn (phường Bình Thạnh, TPHCM) vào ngày rằm tháng Hai, đúng dịp lễ đáo lệ Kỳ yên năm 2026, chúng tôi không khỏi ấn tượng trước không khí trang nghiêm, thành kính cùng sự chuẩn bị chu đáo của ban quản lý, ban quý tế của đình và người dân địa phương.

Theo người dân trong vùng, lễ Kỳ yên mỗi năm được tổ chức 1 lần, là nét đẹp văn hóa truyền thống hơn 300 năm tại đình Cầu Sơn. Đây là dịp để bà con tưởng nhớ các bậc tiền nhân có công khai hoang lập ấp, tri ân các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc; cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, nhân dân được ấm no, hạnh phúc.

Bà Lại Thị Kim Túy (giữa) - Trưởng ban Quản lý di tích lịch sử - văn hóa đình Cầu Sơn - trao đổi cùng các thành viên về công tác chăm sóc và quản lý di tích

Trong không gian cổ kính, bà Lại Thị Kim Túy - Trưởng ban Quản lý di tích lịch sử - văn hóa đình Cầu Sơn - nhanh tay sắp xếp từng vật phẩm, kiểm tra lại bàn thờ và đón tiếp đại biểu đến dự lễ. Bà Kim Túy kể về hành trình gắn bó với ngôi đình. Năm 2014, bà được UBND quận Bình Thạnh (trước đây) bầu làm Trưởng ban Quản lý đình Cầu Sơn.

Thời điểm đó, bà đang là Bí thư Chi bộ khu phố 2, phường 26. Nơi thờ tự đình Cầu Sơn lúc ấy chỉ là một gian nhỏ tạm bợ đặt bàn thờ Thành hoàng, chánh điện nằm sâu dưới mặt đất khoảng 1,5m. Sân đình thấp hơn mặt đường nên khi mưa lớn, đình bị nước tràn vào. Không ít đêm, bà Kim Túy cùng bà con khu phố phải ra đình tát nước, che chắn, gìn giữ. “Những ngày đầu tiếp nhận việc quản lý đình, mọi thứ đều rất khó khăn. Tôi tự nhủ phải làm hết sức để giữ lấy di tích. Nếu mình thật lòng và bền bỉ, chắc chắn sẽ có nhiều người cùng chung tay” - bà nhớ lại.

Sau khi được UBND TPHCM chấp thuận chủ trương tôn tạo, bà bắt đầu đến các cơ quan, doanh nghiệp và bà con trong khu phố để kêu gọi đóng góp, trùng tu ngôi đình. Thế là từng hạng mục được sửa chữa dần. Tháng 11/2015, công trình tôn tạo đình Cầu Sơn được khởi công, đến tháng 11/2018, chánh điện được đưa vào sử dụng. Những năm sau đó, các hạng mục như nhà bếp, sân, cổng và hàng rào được sửa chữa, bổ sung. Tổng kinh phí xây dựng và tu sửa đến nay đã hơn 4 tỉ đồng, tất cả đều từ nguồn xã hội hóa. Thấy được tâm huyết và sự tận tụy của bà, nhiều người dân và khách thập phương khi đến viếng đình đã tự nguyện chung tay đóng góp. Đến nay, khuôn viên đình Cầu Sơn đã được mở rộng hơn 1.000m², trở thành không gian văn hóa tâm linh khang trang, là nơi sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc của đông đảo bà con khắp mọi nơi.

Nhìn ngôi đình, bà Kim Túy bảo: “Tôi chỉ mong đình Cầu Sơn sẽ luôn có người tìm về thắp nén hương, lắng nghe và ghi nhớ những câu chuyện của quá khứ. Khi nhiều người cùng chung tay gìn giữ, ngôi đình nhỏ này không chỉ là nơi thờ tự mà còn là nơi lưu giữ ký ức lịch sử, nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về lòng tự hào và truyền thống của quê hương”.

Dũng cảm thời chiến, tận tâm thời bình

Bà Lại Thị Kim Túy được người dân gọi bằng cái tên thân thương Sáu Túy, từng trải qua những năm tháng chiến đấu oanh liệt. Sinh ra và lớn lên tại xã Tân Mỹ, tỉnh Long An (nay thuộc tỉnh Tây Ninh), năm 14 tuổi, bà Sáu Túy tham gia cách mạng và được phân công làm giao liên. Không lâu sau, bà tham gia công tác đoàn và đảm nhiệm phong trào phụ nữ xã. Năm 1967, để chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968, bà đăng ký tham gia và là nữ chiến sĩ thuộc đơn vị Biệt động Sài Gòn vùng III, cánh tây nam, bám trụ tại địa bàn Phú Thọ Hòa.

Bà Lại Thị Kim Túy (thứ năm từ trái qua) cùng cán bộ hội viên phụ nữ phường Bình Thạnh và sinh viên Lào, Campuchia dâng hương tại đình Cầu Sơn

Nhắc chuyện đã qua, những ngày tháng ấy vẫn hiện rõ trong tâm trí bà. Bà kể, mùng Hai, mùng Ba tết năm đó, địch phản công dữ dội, vây kín mặt đất, trực thăng quần thảo trên không, dưới đất bom đạn nổ liên hồi… Ban ngày, các chiến sĩ phải ẩn mình dưới hầm. Vào ngày 13 tháng Giêng năm ấy, tại đồn Phú Thọ Hòa, khi địch tràn vào, các chiến sĩ nắm chặt tay nhau, đồng thanh thề “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh! Thà hy sinh tất cả, nhất định không làm nô lệ!”. Trận chiến ấy đã cướp đi 38 đồng đội của bà, đơn vị chỉ còn 6 người sống sót, trong đó có bà Sáu Túy. Nén nỗi đau, bà tiếp tục nhận nhiệm vụ đưa chỉ huy về căn cứ, rồi trở lại chiến khu học tập, xây dựng cơ sở cách mạng, vận chuyển vũ khí và làm liên lạc viên trong lòng địch.

Năm 1974, bà được phân công vào Lữ đoàn 316 đặc công biệt động, làm nhiều việc để chuẩn bị cho chiến dịch giải phóng Sài Gòn. Ngày 30/4/1975, khi quân giải phóng tiến vào thành phố, bà cùng đồng đội hành quân từ Dầu Tiếng qua Củ Chi, Hóc Môn để tiến về trung tâm Sài Gòn.

Sau thống nhất, bà được cử đi học tại Trường Sĩ quan lục quân và tiếp tục trải qua nhiều nhiệm vụ phục vụ cách mạng. Nhớ lại những năm tháng chiến đấu, bà chia sẻ: “Tham gia cách mạng, gian khổ nào cũng đã trải qua, nhiều đồng đội không kịp thấy ngày hòa bình. Mình may mắn còn sống nên luôn tự nhủ phải sống thật ý nghĩa, làm nhiều việc có ích cho quê hương thay cho những người đã ngã xuống”.

Với tinh thần đó, dù đã 78 tuổi, bà Sáu Túy vẫn tích cực tham gia nhiều hoạt động xã hội tại địa phương. Hằng năm, bà trở lại những nơi từng gắn bó trong thời kỳ hoạt động cách mạng để thắp hương tưởng nhớ và tổ chức ngày giỗ chung cho những đồng đội đã hy sinh, kết hợp với xây dựng nhà tình nghĩa, hỗ trợ người nghèo, chăm lo cựu chiến binh và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Bà Cao Thị Hiền - Chủ tịch Hội LHPN phường Bình Thạnh - nhìn nhận: “Bà Lại Thị Kim Túy là người dũng cảm trong thời chiến và sống rất nặng lòng giữa thời bình. Không chỉ gìn giữ di tích đình Cầu Sơn, bà còn tích cực tham gia các hoạt động nghĩa tình, giàu trách nhiệm, truyền cảm hứng cho hội viên, thanh niên và thế hệ trẻ noi theo”.

Hải Anh