Nghệ An: Người dân mong được di dời khỏi nơi ô nhiễm

Bỏ nhà đi ở trọ vì ô nhiễm

Trưa, thời điểm lẽ ra các gia đình đang quây quần lo bữa cơm, thì hàng chục hộ gia đình sống cạnh Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên (tỉnh Nghệ An) lại lặng lẽ đến ngột ngạt. Hé mở cánh cửa quán tạp hóa trước nhà, ông Nguyễn Văn Súy - 73 tuổi, trú xóm 2, xã Hải Lộc - cho biết, cảnh này đã quá quen rồi, người dân nơi đây thường phải đóng kín cửa nhà để giảm bớt mùi hôi thối bốc ra từ bãi rác.

“Đang gió đông mà mùi còn nồng nặc thế này, chứ nói gì đến gió nam. Những hôm mưa xuống rồi nắng lên, không khí ngột ngạt, ruồi nhặng dày đặc khiến người dân rất khổ sở” - ông Súy nói.

Cuộc sống của hàng chục hộ dân cạnh Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên bị đảo lộn vì tình trạng ô nhiễm, mùi hôi thối ngày càng trầm trọng

Theo ông Súy, từ năm 2012, khi Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên đi vào hoạt động thì tình trạng ô nhiễm, mùi hôi thối ngày càng trầm trọng. Hơn 5 năm trước, gần 40 hộ dân sống gần bãi rác đã được di dời đến khu tái định cư, riêng 23 hộ bám mặt Quốc lộ 1 đến nay vẫn chờ đợi mỏi mòn.

Dù cách bãi rác khoảng 400m theo đường chim bay, nhưng do không có bất kỳ dãy núi hay hàng cây nào che chắn nên các hộ dân ngày ngày phải hứng trọn mùi hôi thối từ rác thải. Ô nhiễm kéo dài khiến nhịp sống của khu dân cư bị đảo lộn, nhiều ngôi nhà luôn trong cảnh “cửa đóng then cài”. “Gia đình tôi có 3 thế hệ sinh sống, nhưng giờ chỉ còn vợ chồng già ở lại, con cháu không chịu nổi đã phải đi ở trọ nơi khác” - ông Súy thở dài.

Chắt chiu từng giọt nước sạch mới mua để nấu ăn, bà Nguyễn Thị Cầu - 75 tuổi, trú xóm 2, xã Hải Lộc - cho biết, người dân nơi đây không chỉ khổ vì mùi hôi thối, ruồi nhặng bủa vây, mà còn chật vật xoay xở trong cảnh thiếu nước sạch. Từ khi bãi rác đi vào hoạt động, dòng kênh Nhà Lê chảy qua khu dân cư thường xuyên chuyển màu đen, nước bốc mùi hôi, không còn sử dụng cho tắm giặt như trước được nữa.

“Ở đây chưa có nước sạch. Nước giếng khoan thì hôi tanh, chỉ dám tận dụng để tắm giặt, còn nấu ăn chúng tôi phải mua nước bình. Bà con mong muốn sớm được di dời đến nơi ở mới để ổn định cuộc sống, chứ cứ thế này thì khổ sở quá” - bà Cầu nói.

Nước giếng bị ô nhiễm, bà Nguyễn Thị Cầu phải mua nước bình về nấu ăn hằng ngày

Không chỉ làm đảo lộn sinh hoạt, ô nhiễm từ bãi rác còn “bào mòn” cả kế sinh nhai của người dân. Bà con cho biết, chợ dân sinh ở giữa khu dân cư là nơi buôn bán của người dân trong vùng, từng khá nhộn nhịp, nhưng nay trở nên hoang phế vì mùi hôi và ruồi nhặng bủa vây.

Trước thực trạng đó, người dân đã nhiều lần kiến nghị chính quyền địa phương sớm có phương án di dời để ổn định cuộc sống, nhưng đến nay vẫn không có kết quả. Dù được hỗ trợ tiền độc hại 500.000 đồng/người/6 tháng, do nằm trong vùng ảnh hưởng, song khoản hỗ trợ này có là gì so với nỗi khổ và những thiệt hại mà người dân phải gánh chịu.

Lãnh đạo UBND xã Hải Lộc cho biết, do nằm trong phạm vi ảnh hưởng nên những phản ánh của người dân là đúng. Địa phương đã có văn bản kiến nghị UBND tỉnh Nghệ An cùng các sở, ngành liên quan sớm triển khai dự án tái định cư, nhằm di dời các hộ dân ra khỏi khu vực ô nhiễm, ổn định đời sống.

“Để di dời dân thì trước hết phải làm được khu tái định cư. Ngoài 23 hộ dân có đơn, còn có hàng chục hộ dân khác có đất ở khu vực này, nhưng chưa xây nhà ở. Nếu triển khai thì phải di dời tất cả nên kinh phí rất lớn” - Phó chủ tịch UBND xã Hải Lộc Đậu Xuân Luân nói.

Chính quyền xã kiến nghị sớm di dời người dân

Cùng chung cảnh ngộ, hàng chục hộ dân ở khối Tân Phượng, phường Trường Vinh (tỉnh Nghệ An) đang phải “sống mòn” trong những ngôi nhà xuống cấp do dự án đường Lê Mao kéo dài bị “treo” suốt nhiều năm. Dự án được UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt từ năm 2005 với mục tiêu mở rộng không gian đô thị, hình thành tuyến phố mới khang trang, hiện đại.

Thế nhưng, sau khi thi công được hơn 1km thì đoạn còn lại, dài khoảng 400m, bị ách tắc. Sự việc này khiến hơn 20 hộ dân thuộc diện di dời rơi vào cảnh sống tạm bợ hàng chục năm qua. Nhiều ngôi nhà bị xuống cấp, nứt nẻ, mái dột, tường bong, mưa bão lại thấp thỏm lo sập. Và môi trường sống xung quanh cũng xuống cấp theo, cây cỏ mọc um tùm, đường sá và mương thoát nước không được đầu tư. Xung quanh, ở các khu đô thị, nhà cửa mọc lên san sát, thay đổi từng ngày, khiến khu dự án đường Lê Mao dang dở trở thành “lòng chảo”, dễ ngập nhưng khó thoát nước.

Đứng trước căn nhà cũ đang xuống cấp, bà Trần Thị Oanh - 63 tuổi, trú khối Tân Phượng - cho biết, căn nhà của vợ chồng bà xây từ năm 1993, đến nay đã xuống cấp nghiêm trọng, nhưng không thể cơi nới, sửa chữa. Nhiều gia đình có con cái đến tuổi ra ở riêng, vẫn phải sống chui rúc với cha mẹ vì không thể chia đất làm nhà vì quy hoạch.

Tương tự, nhiều hộ dân ở xóm Hải Thịnh, xã Hải Lộc đang phải sống trong cảnh “cửa đóng, then cài” suốt ngày để tránh bụi, tiếng ồn và rung chấn phát ra từ trạm nghiền xi măng cùng hoạt động vận chuyển suốt ngày đêm. Gần 10 năm trước, khi dự án Trạm nghiền xi măng Sông Lam được triển khai, 9 hộ dân ở đây đã được đưa vào diện di dời.

Đến nay số hộ thuộc diện di dời đã tăng lên 11. Khu tái định cư dành cho các hộ dân này nằm trên trục đường dẫn vào xóm Hải Thịnh đã xây dựng hoàn thiện với hệ thống giao thông, điện hạ thế và mương thoát nước đồng bộ, nhưng lại đang bỏ hoang, thành nơi chăn thả trâu bò, trong khi người dân thì mong chờ được chuyển đến ở.

Người dân sống cạnh Trạm nghiền xi măng Sông Lam phải quây kín nhà để tránh bụi

Trạm nghiền xi măng nằm cách khu dân cư chỉ vài chục mét, được ngăn cách bằng một lớp lưới cao, nay đã rách tả tơi. Nhà cách trạm nghiền khoảng 50m, chị Lê Thị Hải cho biết, khổ nhất là những ngày nắng nóng, gió mạnh cuốn theo bụi bay mù mịt vào nhà, bám kín tường, bàn ghế và đồ đạc sinh hoạt.

Để chống bụi, giảm tiếng ồn, nhiều gia đình chỉ còn cách đóng kín cửa suốt ngày và dùng các vật dụng như bạt, tôn, tấm nhựa… quây kín quanh nhà. “Chúng tôi chờ gần 10 năm rồi và không biết phải chờ đến bao giờ mới thoát được cảnh khổ sở này. Không chỉ khổ vì bụi bặm, tiếng ồn cả ngày lẫn đêm còn khiến con em không thể học hành” - chị Hải nói.

Do nằm trong diện di dời, nhiều hộ dân không dám sửa chữa hay xây dựng lại nhà cửa dù đã xuống cấp. Ông Lê Văn Diện - 1 trong 11 hộ thuộc diện di dời - cho biết, khi có chủ trương tái định cư phục vụ dự án, chính quyền địa phương đã đo đạc đất đai, kiểm đếm tài sản và thông báo bố trí nơi ở mới.

Đến nay, căn nhà cấp 4 của gia đình ông đã xuống cấp, nhưng ông chỉ dám thay mái ngói bằng mái tôn để chống dột, chờ ngày được di dời. Những năm qua, người dân đã nhiều lần kiến nghị lên các cấp chính quyền, song đến nay những bức xúc ấy vẫn chưa được giải quyết.

Ông Nguyễn Đình Thi - Chủ tịch UBND xã Hải Lộc - cho biết, khu tái định cư dành cho các hộ dân thuộc diện di dời đến nay đã hoàn thiện, song vướng mắc là kinh phí bồi thường, giải phóng mặt bằng. Tổng kinh phí dự kiến hơn 40 tỉ đồng, vượt xa khả năng cân đối ngân sách của cấp xã. Địa phương đã kiến nghị cấp trên sớm có phương án để di dời người dân đến khu tái định cư.

Phan Ngọc