'Nền kinh tế cô đơn' đang bùng nổ ở Trung Quốc

Ứng dụng này yêu cầu người dùng xác nhận sự an toàn của mình bằng cách nhấn vào một nút. Nếu họ không làm như vậy trong hơn 48 giờ, ứng dụng sẽ ngay lập tức gửi cảnh báo đến những người được chủ nhân đăng ký liên hệ khẩn cấp khi cần.

Vượt lên trên cuộc tranh luận sôi nổi về cái tên gây tranh cãi, sự nổi tiếng của ứng dụng "Are You Dead?" đã làm nổi bật một sự thay đổi cấu trúc sâu sắc hơn trong xã hội Trung Quốc: hàng triệu người đang sống một mình, thường xa gia đình, trong một môi trường chịu áp lực kinh tế và các mối quan hệ xã hội ngày càng suy yếu.

Đối với các nhà phân tích, ý nghĩa quan trọng của ứng dụng này nằm ở chỗ nó đã hé lộ quy mô của thị trường vốn từ lâu chưa được phục vụ đầy đủ.

“Đây là biểu hiện của sự cô đơn tập thể đang biến thành nhu cầu mang tính cấu trúc" - Zhao Zhijiang, một nhà nghiên cứu tại viện nghiên cứu Anbound có trụ sở tại Bắc Kinh, cho biết. “Cả công chúng và thị trường đều đang đối mặt với những rủi ro về an toàn liên quan đến sự cô đơn, những rủi ro này nghe có vẻ nhỏ nhặt nhưng ngày càng trở nên hiện thực”.

Theo Cục Thống kê Quốc gia, gần 20% dân số Trung Quốc sống độc thân vào năm 2024. Đến cuối thập kỷ này, con số đó sẽ tăng lên hơn 30% – tương đương từ 150 triệu đến 200 triệu người.

“Sự già hóa dân số, sự gia tăng nhanh chóng lối sống độc thân và định nghĩa lại hôn nhân của thế hệ Z đều chỉ ra một điều: ‘nền kinh tế cô đơn’ sẽ tiếp tục và không ngừng mở rộng”, Zhao nói thêm.

Zhao nhấn mạnh đây không phải là một xu hướng theo chu kỳ, mà là “một kết quả tất yếu của sự thay đổi cấu trúc kinh tế, xã hội”.

Một nền kinh tế mới bền vững

Theo các chuyên gia kinh tế, những thay đổi trên đang âm thầm định hình lại các mô hình tiêu dùng ở Trung Quốc, từ ăn uống đến giao lưu xã hội.

Mới đây, các chuỗi nhà hàng như McDonald's đã nhận được nhiều lời khen ngợi trên mạng xã hội Trung Quốc vì đã giới thiệu các bàn riêng dành cho một người, được ngăn cách bằng vách ngăn. Các nhà phân tích cũng cho rằng xu hướng ngày càng tăng của việc mọi người ăn một mình thay vì ăn theo nhóm đã thúc đẩy sự bùng nổ phi thường của thị trường giao đồ ăn ở Trung Quốc.

Người Trung Quốc chi gần 3,3 tỉ nhân dân tệ mỗi ngày cho các đơn đặt hàng giao đồ ăn.

Theo số liệu từ Trung tâm Thông tin Mạng Internet Trung Quốc và Ủy ban Giao hàng của Hiệp hội Khách sạn Trung Quốc, ngành giao đồ ăn phục vụ 545 triệu người dùng và có giá trị ước tính 1,2 ngàn tỉ nhân dân tệ (172 tỉ USD) vào năm 2024. Trung bình, người tiêu dùng Trung Quốc chi gần 3,3 tỉ nhân dân tệ mỗi ngày cho các đơn đặt hàng giao đồ ăn.

Trong khi đó, nhiều người ở Trung Quốc đang tìm đến thú cưng – và thậm chí cả trí tuệ nhân tạo (chatbot AI) – để bầu bạn khi xã hội ngày càng trở nên phân mảnh.

Công ty đầu tư ARK Invest của Mỹ dự đoán, Trung Quốc sẽ là một trong những thị trường phát triển nhanh nhất thế giới cho các công cụ do AI hỗi trợ vì dân số sống độc thân ngày càng tăng, xã hội già hóa và tỷ lệ sử dụng công nghệ số cao. Theo công ty này, thị trường toàn cầu cho các công cụ này được dự đoán sẽ bùng nổ trong những năm tới, tăng từ khoảng 30 triệu USD hiện nay lên tới 150 tỉ USD vào năm 2030.

Ở một khía cạnh nào đó, Trung Quốc đang đi theo bước chân của nước láng giềng Nhật Bản, Hàn Quốc, nơi lối sống độc thân đã phổ biến từ lâu và các sản phẩm dành cho cuộc sống độc thân đã phát triển thành một lĩnh vực kinh tế riêng biệt.

Từ những bữa ăn dành cho một người và nhà ở đô thị nhỏ gọn đến các dịch vụ cá nhân hóa hay các sản phẩm hướng đến sự an toàn, các thị trường trên khắp nền kinh tế Nhật Bản đã thích nghi để phục vụ cá nhân thay vì hộ gia đình – biến sự cô đơn thành một nền kinh tế tiêu dùng bền vững.

“Cô đơn không phải là một cảm xúc; nó là một trạng thái sống. Do đó, tài chính, chăm sóc sức khỏe, công nghệ, bất động sản và các sản phẩm văn hóa sẽ ngày càng giao thoa với nền kinh tế cô đơn, tạo ra một thị trường mới rộng lớn" - Zhao nói.

Trọng Trí (theo SCMP)