Miệt mài tìm, đưa hài cốt liệt sĩ về với quê hương

Không sợ gian khổ, hy sinh

Bà Tân Thị Ngọc Bích năm nay 64 tuổi, ở phường Bình Lợi Trung, TPHCM. Sinh ra và lớn lên ở TP Hà Nội, tuổi thơ của bà gắn liền với những năm tháng chiến tranh ác liệt. Bom đạn địch liên tiếp trút xuống, làng mạc, trường học bị cày xới, người dân vô tội oằn mình trong đau thương, chết chóc. Bà phải nhiều lần rời xa Hà Nội, theo cha mẹ đi sơ tán khắp nơi.

Trong những năm tháng ấy, những tấm gương anh hùng đã hun đúc trong bà quyết tâm lên đường chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc. Năm 1978, khi mới 17 tuổi, bà viết đơn tình nguyện nhập ngũ và được huấn luyện tại TPHCM. Kết thúc khóa huấn luyện, bà được giữ lại học y tá nhưng nhìn cảnh các chiến sĩ ở chiến trường Tây Nam hy sinh, thương tích, bà nhiều lần viết đơn xin được ra mặt trận. Khi đơn vị điều động 30 nữ chiến sĩ bổ sung cho sư đoàn 5, Quân khu 7, bà cùng các chị em khác khoác ba lô, trực tiếp ra chiến trường làm nhiệm vụ cứu thương và chuẩn bị cho chiến dịch giải phóng Campuchia khỏi tay chế độ diệt chủng Khơ Me Đỏ.

Nữ cựu chiến binh Tân Thị Ngọc Bích (áo xanh) chuẩn bị lễ vật để làm lễ xin cất bốc hài cốt liệt sĩ Phan Bá Tạ

Tháng 6/1979, bà sang Campuchia làm nhiệm vụ, đóng quân ở tỉnh Battambang. Thời điểm ấy, chiến trường vẫn vô cùng ác liệt, bộ đội chiến đấu, sinh hoạt trong điều kiện thiếu thốn, hiểm nguy và nhiều chiến sĩ hy sinh. Trước thực tế đó, sư đoàn 5 điều động bà và một số nữ chiến sĩ về đội tuyên văn, Ban Tuyên huấn, Phòng Chính trị của sư đoàn để làm công tác văn hóa, tuyên truyền, góp phần nâng cao tinh thần cho bộ đội đang trực tiếp chiến đấu. Chấp hành mệnh lệnh, bà cùng đồng đội trực tiếp đến các chốt phục vụ văn nghệ cho bộ đội.

Bà nhớ lại: “Khi đó, miệng vẫn cất lời ca, nở nụ cười thật tươi để động viên đồng đội nhưng hát xong, chúng tôi khóc rất nhiều bởi thấy đồng đội đói rét, quần áo rách tươm, thân thể đầy thương tích”. Bà kể thêm, đội của bà đóng quân gần Phòng Chính sách của sư đoàn - nơi thường xuyên tiếp nhận những chuyến xe chở thi thể các chiến sĩ từ tuyến trên đưa về. Có những đồng đội trở về với phần hài cốt không còn nguyên vẹn. Những hình ảnh ấy vẫn khắc sâu trong tâm trí bà cho đến bây giờ.

Nặng tình với những đồng đội đã khuất

Năm 1981, bà trở về nước và xuất ngũ với quân hàm trung sĩ, được tuyển đi học chuyên ngành xét nghiệm y khoa. Sau 3 năm trung cấp, bà tiếp tục học lên cử nhân xét nghiệm và công tác tại Viện Pasteur TPHCM cho đến năm 2017 thì nghỉ hưu.

Thay mặt Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, bà Tân Thị Ngọc Bích trao tiền hỗ trợ hương khói cho thân nhân liệt sĩ Phan Bá Tạ tại nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82, tỉnh Tây Ninh

Từ khi nghỉ hưu, bà có nhiều thời gian để sinh hoạt trong hội cựu chiến binh, dự các buổi họp mặt truyền thống, gặp gỡ và ôn lại kỷ niệm cùng đồng đội trong đơn vị cũ. Từ những cuộc hội ngộ ấy, bà biết đến Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam và tham gia công tác, sinh hoạt ở văn phòng cơ quan đại diện phía Nam của hội. Mới đây nhất, ngày 15/12, bà đã cùng đồng đội đưa hài cốt liệt sĩ Phan Bá Tạ về quê hương, xã Việt Hồng, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái, nay là thôn 4, xã Việt Hồng, tỉnh Lào Cai. Liệt sĩ Phan Bá Tạ hy sinh ngày 1/8/1978 khi đang là binh nhất, chiến sĩ đại đội 2, tiểu đoàn 1, trung đoàn 28, sư đoàn 10, quân đoàn 3 (nay là quân đoàn 34). Lâu nay, hài cốt của liệt sĩ này được an táng, chăm lo hương khói tại nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82, tỉnh Tây Ninh.

Trong chuyến công tác, bà Ngọc Bích cùng các hội viên đã tiếp nhận, rà soát kỹ hồ sơ liệt sĩ do thân nhân cung cấp; đối chiếu thông tin về đơn vị, địa điểm hy sinh, sơ đồ mộ chí với các nguồn tư liệu liên quan. Đến địa phương, đoàn làm việc với chính quyền cơ sở, cơ quan quân sự và ban quản lý nghĩa trang để xác minh thông tin. Bà có mặt trong suốt quá trình cất bốc hài cốt, cùng các hội viên sắp xếp, bảo quản hài cốt chu đáo, trang nghiêm, phối hợp tổ chức lễ truy điệu, lễ tiễn đưa liệt sĩ theo đúng nghi thức. Suốt hành trình, bà đồng hành, động viên, chia sẻ nỗi đau mất mát với thân nhân liệt sĩ.

Chia sẻ về những khoảnh khắc xúc động ấy, bà nói: “Giây phút trao tận tay phần hài cốt cho thân nhân liệt sĩ, cả đoàn lặng đi vì xúc động. Khi công việc hoàn tất, ai nấy đều thấy lòng mình nhẹ nhõm hơn, như vừa hoàn thành một nghĩa vụ thiêng liêng với những người đã ngã xuống. Với tôi, đó vừa là trách nhiệm vừa là tình thương của người còn sống dành cho người đã khuất”.

Bà Ngọc Bích cho biết, toàn bộ chi phí đi lại, ăn ở và phục vụ cho công tác di dời hài cốt liệt sĩ đều do các hội viên tự nguyện đóng góp. Dù kinh tế gia đình không khá giả, mọi chi tiêu sinh hoạt chủ yếu trông vào lương hưu, bà vẫn luôn tự nhủ mình nhịn ăn ngon một chút, bớt đi chơi một chút, dành thêm thời gian và công sức để đưa các anh về với đất mẹ quê hương. Chính suy nghĩ giản dị ấy đã thôi thúc bà gần 2 năm qua lặng lẽ cùng đồng đội tìm kiếm, đưa hài cốt liệt sĩ từ các nghĩa trang ở Tây Ninh, Đồng Tháp, Đồng Nai, Cần Thơ, Cà Mau, TPHCM… trở về các tỉnh miền Bắc theo nguyện vọng của thân nhân liệt sĩ.

Ngọc Trăm