Lo trẻ nghiện điện thoại, không gian văn hóa cộng đồng bị thu hẹp

Đại biểu Trần Thị Diệu Thúy - Ảnh: QH

Không gian văn hóa cộng đồng đang bị thu hẹp

Sáng 22/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp, thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam, đại biểu Trần Thị Diệu Thúy (TPHCM) nêu ra một số khó khăn trong bố trí cơ sở vật chất, về tài chính, nhân sự cho việc phát triển văn hóa cơ sở.

Theo quy định, ở cấp tỉnh sắp xếp theo hướng tối đa không quá 7 đơn vị sự nghiệp công lập. Ở cấp xã, UBND cấp xã quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp công lập cung ứng các dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu, đa ngành, đa lĩnh vực gồm: văn hóa, thể thao, du lịch, thông tin, truyền thông, môi trường, khuyến nông, đô thị.

Hiện TPHCM đã thành lập 168 trung tâm cung ứng dịch vụ công tương ứng với 168 xã, phường, đặc khu. Tuy nhiên, nhiều đơn vị chưa đi vào hoạt động do chưa được bố trí cơ sở vật chất, chưa đảm bảo về tài chính và các thiết chế văn hóa cơ sở kế thừa.

Hầu hết đã xuống cấp nhưng chưa được duy tu, sửa chữa do vướng quy định về sở hữu tài sản công.

Lực lượng nhân sự chủ yếu thực hiện công việc hành chính, thiếu nhân sự trực tiếp có chuyên môn nghiệp vụ văn hóa và thể dục thể thao. Việc xã hội hóa gặp khó khăn do thiếu khung pháp lý và địa vị pháp lý của các trung tâm cấp xã chưa rõ ràng.

Trong khi đó, các trung tâm văn hóa thể thao, nhà thiếu nhi, nhà văn hóa phường xã đều đã được sắp xếp lại, không còn chức năng nhiệm vụ theo nhóm đối tượng.

Đặc biệt, nhà thiếu nhi cấp huyện - trước đây là nơi nuôi dưỡng, phát hiện, đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực văn hóa nghệ thuật cho thiếu nhi tại cơ sở hiệu quả - hiện cũng đã không còn chức năng hoạt động.

Cùng với đó, không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng thu hẹp. Đại biểu lo ngại, mục tiêu đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân được nâng cao và ít nhất 75% người dân vùng sâu, vùng xa được hưởng thụ văn hóa theo Nghị quyết 80 khó đạt được, đặc biệt khó khăn ở vùng sâu, vùng xa, vùng trung tâm.

Trước thực trạng này, đại biểu Trần Thị Diệu Thúy đề nghị thành lập đơn vị đa chức năng thay thế toàn bộ các thiết chế đã giải thể trước đây gồm trung tâm văn hóa, nhà thiếu nhi, điểm sinh hoạt cộng đồng... Các cơ sở này không tính vào định mức số lượng đơn vị sự nghiệp.

Đồng thời, cần có giải pháp mô hình quản trị mới đối với các đơn vị được sắp xếp, đảm bảo tự chủ tài chính, tổ chức bộ máy, cơ sở, phân hiệu, chi nhánh của từng nhóm đơn vị như mô hình trung tâm văn hóa thiếu nhi, văn hóa thể thao, bảo tàng trung tâm, bảo tàng vệ tinh.

Với những địa phương khó khăn, không thể có nguồn thu đảm bảo từ xã hội hóa, đại biểu đề nghị có chính sách linh hoạt hơn. Cụ thể, bà đề xuất quy định tiêu chí suất đầu tư tối thiểu cho thiết chế văn hóa cơ sở ở cấp xã tính theo số dân, ít nhất là 30.000 - 50.000 đồng/người/năm, đảm bảo ngân sách nhà nước để vận hành.

Đối với xã phường có diện tích tự nhiên vượt hơn 300% tiêu chuẩn, cho phép thành lập thêm không quá 2 điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng - không phải là đơn vị sự nghiệp độc lập, đặt tại các khu dân cư xa trung tâm, giao tổ chức tự quản cộng đồng vận hành, có hỗ trợ nguồn ngân sách cấp xã.

Mỗi xã đều cần không gian sinh hoạt văn hóa cho thiếu nhi

Đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang (TPHCM) - Ảnh: QH

Cùng mối quan tâm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Phạm Duy Trang (TPHCM) dẫn khảo sát của Bộ Công an: có tới 50% trẻ sử dụng internet từ 1 - 3 giờ/ngày; 18,8% sử dụng từ 4 - 6 giờ và thậm chí có trẻ dùng trên 10 giờ mỗi ngày.

“Trong khi đó, ở nhiều địa phương, thiết chế không gian sinh hoạt văn hóa dành cho thiếu nhi còn thiếu hoặc hoạt động chưa hiệu quả, khiến một bộ phận các em tiếp cận nhanh với các trào lưu bên ngoài nhưng thiếu điều kiện tiếp nhận, nuôi dưỡng các giá trị văn hóa truyền thống”- đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang nói.

Do đó, nữ đại biểu nhấn mạnh “cần xác lập rõ thiết chế văn hóa thiếu nhi là một cấu phần trong hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở”.

“Nên chăng nghị quyết cần định hướng mỗi xã có ít nhất một không gian sinh hoạt, trải nghiệm, sáng tạo văn hóa cho thiếu nhi theo hướng linh hoạt, tận dụng các thiết chế hiện có, quy mô gọn, đa chức năng, phù hợp thực tiễn, ưu tiên không gian đọc sách, trải nghiệm kỹ năng, bồi dưỡng tài năng sáng tạo nghệ thuật” - bà kiến nghị.

Vẫn theo đại biểu Trang, cần có cơ chế đủ mạnh để phát triển sản phẩm văn hóa cho thiếu nhi. Đề xuất này xuất phát từ thực tiễn, môi trường số có nhiều sản phẩm văn hóa nhưng lại thiếu các tác phẩm dành cho thiếu nhi.

Trước trăn trở này, bà kiến nghị hoàn thiện cơ chế đặt hàng từ ngân sách nhà nước dành tỉ lệ phù hợp cho phim, sách, các chương trình nghệ thuật, sản phẩm truyền thông số phục vụ cho thiếu nhi. Đồng thời có chính sách đột phá để khuyến khích tư nhân đầu tư, sáng tạo các sản phẩm văn hóa mang bản sắc Việt, có khả năng cạnh tranh, nếu không chúng ta sẽ tiếp tục thua ngay trên sân nhà.

Minh Quang