“Thư viện Người”: Phá vỡ cách đọc một chiều trong kỷ nguyên số

22/04/2026 - 12:26

PNO - Trong khuôn khổ Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, sáng 22/4, tại Đường sách TPHCM, dự án “Thư viện Người – Người Nam Bộ kể chuyện” do Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM tổ chức, xuất phát từ ý tưởng của Quỹ Hoa Sen, đã chính thức ra mắt công chúng.

Sự kiện thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn đọc, đặc biệt là người trẻ, nhờ cách tiếp cận mới mẻ: thay vì đọc sách, người tham dự sẽ “đọc” chính con người – những “cuốn sách sống” mang theo câu chuyện, trải nghiệm và tri thức của riêng mình. Đây được xem là một hướng đi góp phần làm phong phú các mô hình phát triển văn hóa đọc trong bối cảnh chuyển đổi số.

Nhân vật mở màn cho buổi thử nghiệm là Cécile Ngọc Sương Perdu với câu chuyện “Đi tuốt luốt bên Tây rồi dìa miền Tây bày trò Lộn Xộn”. Nhân vật sinh ra tại Cần Thơ, mang hai dòng máu Pháp – Việt, từng học tập và làm việc trong lĩnh vực kiến trúc tại Anh trước khi trở về Việt Nam theo đuổi các dự án sáng tạo gắn với văn hóa bản địa.

Cécile Ngọc Sương Perdu - Cuốn sách đầu tiên của Thư viện Người – Người Nam Bộ kể chuyện
Cécile Ngọc Sương Perdu - "Cuốn sách" đầu tiên của Thư viện Người – Người Nam Bộ kể chuyện

Bằng kể mộc mạc giúp “người đọc” không những được nghe hành trình trở về địa lý, mà còn là hành trình trở về với căn tính văn hóa. Từ góc nhìn của một người trẻ từng tiếp xúc với môi trường quốc tế, cô lựa chọn tiếp cận văn hóa bản địa không chỉ bằng quan sát mà còn bằng trải nghiệm thực địa, điền dã, từ đó “thổi hồn” vào các thiết kế bằng những chất liệu đời thường đậm chất miền Tây.

Những ấn phẩm do Cécile Ngọc Sương Perdu thực hiện mang đậm hơi thở Đồng bằng sông Cửu Long, nơi chất liệu đời thường được chuyển hóa thành ngôn ngữ thiết kế giàu bản sắc.
Những ấn phẩm do Cécile Ngọc Sương Perdu thực hiện mang đậm hơi thở Đồng bằng sông Cửu Long, nơi chất liệu đời thường được chuyển hóa thành ngôn ngữ thiết kế giàu bản sắc.
Từ trải nghiệm điền dã, các sản phẩm của Ceci không chỉ là thiết kế mà còn là cách kể chuyện về văn hóa miền Tây bằng hình ảnh và chất liệu.
Từ trải nghiệm điền dã, các sản phẩm của Cécile không chỉ là thiết kế mà còn là cách kể chuyện về văn hóa miền Tây bằng hình ảnh và chất liệu.
các sản phẩm của Cécile gợi mở cách tiếp cận văn hóa bản địa gần gũi nhưng không kém phần đương đại.
Các sản phẩm của Cécile gợi mở cách tiếp cận văn hóa bản địa gần gũi nhưng không kém phần đương đại.
Mỗi ấn phẩm là một lát cắt của đời sống miền sông nước, được Cécile chắt lọc và tái hiện qua góc nhìn sáng tạo mang tính cá nhân.
Mỗi ấn phẩm là một lát cắt của đời sống miền sông nước, được Cécile chắt lọc và tái hiện qua góc nhìn sáng tạo mang tính cá nhân.

Đáng chú ý, người tham dự không chỉ lắng nghe mà còn được trực tiếp đặt câu hỏi cho “cuốn sách sống”, từ những thắc mắc cá nhân đến các vấn đề rộng hơn liên quan đến văn hóa, nghề nghiệp và trải nghiệm sống. Chính sự chủ động này giúp quá trình “đọc” trở nên sống động hơn, khi mỗi câu hỏi mở ra một lớp nội dung mới, không cố định mà được kiến tạo ngay trong tương tác. Qua đó, tri thức không còn là thứ được truyền đạt một chiều, mà trở thành dòng chảy đối thoại, nơi người đọc đồng thời cũng là người cùng viết tiếp câu chuyện.

Người đọc đặt câu hỏi về những chương sách được kể
"Người đọc" đặt câu hỏi về những chương sách được kể
Không chỉ lắng nghe, người đọc chủ động tương tác, từ đó mở ra nhiều góc nhìn mới qua từng câu hỏi.
Không chỉ lắng nghe, người đọc chủ động tương tác, từ đó mở ra nhiều góc nhìn mới qua từng câu hỏi.
Mỗi câu hỏi được đặt ra trở thành cầu nối, giúp câu chuyện được kể sâu hơn và giàu tính cá nhân hơn.
Mỗi câu hỏi được đặt ra trở thành cầu nối, giúp câu chuyện được kể sâu hơn và giàu tính cá nhân hơn.

Bên cạnh đó, chương trình còn có sự tham gia của nhiều khách mời với những nền tảng và hành trình khác nhau, từ những người làm nghiên cứu đến những cá nhân gắn bó lâu năm với đời sống văn hóa địa phương. Mỗi “cuốn sách sống” mang đến một lát cắt riêng, góp phần làm phong phú nội dung đối thoại. Sự đa dạng này không chỉ mở rộng góc nhìn cho người tham dự mà còn tạo điều kiện để các câu hỏi được đặt ra trở nên đa chiều, chạm đến nhiều khía cạnh của đời sống đương đại và giá trị bản địa.

GS. Chung Hoàng Chương - Cố vấn Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu Mekong
GS. Chung Hoàng Chương - Cố vấn Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu Mekong có những chia sẻ về những chuyến điền dã tại ĐBSCL
Kỹ sư Lê Quốc Việt - người dành hơn 30 năm sưu tầm và gìn giữ giống lúa mùa bản địa tại Đồng bằng Sông cửu Long
Kỹ sư Lê Quốc Việt - người dành hơn 30 năm sưu tầm và gìn giữ giống lúa mùa bản địa tại ĐBSCL kể những câu chuyện về nghề về người tại vùng đất "Chín rồng"

Dù là buổi thử nghiệm đầu tiên, sự kiện đã bước đầu cho thấy tiềm năng của mô hình “thư viện không sách”. Không chỉ mở rộng khái niệm thư viện, dự án còn góp phần khơi gợi nhu cầu kết nối và thấu hiểu giữa con người với con người trong đời sống hiện đại.

“Thư viện Người” được phát triển từ mô hình Human Library ra đời tại Đan Mạch năm 2000, vốn nhằm tạo cơ hội để những nhóm yếu thế cất lên tiếng nói. Khi triển khai tại Việt Nam, dự án đã được điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh văn hóa bản địa.

Để tìm kiếm nhân vật phù hợp, đội ngũ thực hiện đã trực tiếp đi thực tế, trải nghiệm đời sống nhằm phát hiện những câu chuyện có chiều sâu. Chính quá trình này giúp các nhân vật được lựa chọn không chỉ mang tính đại diện mà còn đảm bảo tính chân thực và giá trị văn hóa. Theo Ban tổ chức, việc lựa chọn “cuốn sách sống” không dựa vào độ nổi tiếng mà xoay quanh ba tiêu chí: có câu chuyện để kể, câu chuyện đó đáng để kể và có khả năng tiếp tục phát triển giá trị.

Các câu chuyện được kể tại “Thư viện người” sẽ được ghi nhận, số hóa và biên tập để phát triển thành các xuất bản phẩm, bổ sung vào kho tư liệu của dự án Sách cho Đồng bằng sông Cửu Long. Điều này góp phần lưu giữ và lan tỏa tri thức bản địa trong bối cảnh công nghệ số.

Khánh Đan

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI