PNO - Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân, ký ức của những người từng chứng kiến sự kiện đang trở thành những “mảnh ghép” quý giá phục vụ công tác tìm kiếm liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng.
Sáng 8/6, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 quốc gia) tổ chức Hội thảo xác minh, kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể được an táng tại Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (nay thuộc khu vực Công viên Lê Thị Riêng, TPHCM).
Những thông tin từ các nhân chứng từng sinh sống, làm việc nhiều năm tại khu vực Nghĩa trang Đô Thành (nay là Công viên Lê Thị Riêng) đang góp thêm cơ sở thực tiễn quan trọng cho quá trình xác minh vị trí hố chôn tập thể các liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.
Ông Phan Văn Mưa (phường Nhiêu Lộc) là một trong những người tham gia hỗ trợ công tác xác minh từ cuối tháng 5/2025. Gắn bó với khu vực này từ khi còn nhỏ, ông cho biết những ký ức tích lũy suốt nhiều thập niên khiến ông tin rằng dưới lòng đất Công viên Lê Thị Riêng vẫn còn dấu tích của khu mộ tập thể các chiến sĩ cách mạng.
Theo lời kể của ông, khi Công viên Lê Thị Riêng được xây dựng trên nền Nghĩa trang Đô Thành vào năm 1987, ông làm nhiệm vụ bảo vệ tại công trường và trực tiếp chứng kiến nhiều dấu hiệu đặc biệt. Trong quá trình đào hồ nước, xe ủi đã làm lộ ra nhiều hài cốt cùng các di vật như quần áo, băng đạn, dép cao su và cả lựu đạn. “Tôi tận mắt thấy nhiều xương tay, xương chân người lẫn với các hiện vật quân dụng. Đây rõ ràng không phải những phần mộ thông thường” - ông Mưa nhớ lại.
 |
| Những lời kể của các nhân chứng đang góp phần bổ sung cơ sở thực tiễn cho công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ - Ảnh: Thanh Tâm |
Theo ông, số hài cốt được phát hiện khi đó đã được thu gom và đưa về chùa An Quốc để thờ phụng. Một ký ức khác khiến ông luôn day dứt là vào khoảng năm 1993, khi một Việt kiều đến tìm hiểu khu vực này và cho ông xem bức ảnh tư liệu ghi lại cảnh thi thể các chiến sĩ được xếp thành hàng dài. Người này khẳng định trong công viên vẫn còn nhiều bộ đội hy sinh chưa được tìm thấy.
Những năm gần đây, khi tham gia cùng các cơ quan chức năng khảo sát thực địa, ông Mưa nhiều lần đối chiếu ký ức cá nhân với ảnh tư liệu, bản đồ và hiện trạng khu vực. Theo ông, nhiều dấu mốc quan trọng như vị trí cây thánh giá lớn trong ảnh cũ, con hẻm nối ra đường Bắc Hải, khu mộ đồng chí Lê Thị Riêng hay cây me tây lớn phía sau tượng đài đồng chí Trần Phú vẫn giúp nhận diện tương đối chính xác khu vực nghi có hố chôn tập thể.
“Tôi ngày càng tin tưởng rằng khu vực đang được nghiên cứu, khảo sát hiện nay rất gần với vị trí hố chôn tập thể năm xưa” - ông nói.
 |
| Hội thảo xác minh, kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể được an táng tại Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (nay thuộc khu vực Công viên Lê Thị Riêng, TPHCM) - Ảnh: Thanh Tâm |
Trong khi đó, ông Nguyễn Thành Phước (xã Xuân Thới Sơn) lại là nhân chứng trực tiếp chứng kiến việc chôn cất các chiến sĩ tại Nghĩa trang Đô Thành năm 1968.
Khi đó mới 12 tuổi, ông cùng bạn bè đến khu vực nghĩa trang và tận mắt thấy lực lượng công binh của chính quyền Sài Gòn dùng xe ủi đào các hố chôn lớn, đưa thi thể các chiến sĩ đến bằng xe cứu hỏa và xe tải GMC để chôn cất.
Theo lời kể của ông, ban đầu có 3 hố được đào nhưng chỉ 2 hố được sử dụng. Các hố sâu hơn 2m, thi thể được xếp thành nhiều lớp, giữa các lớp đều được rải hóa chất sát trùng trước khi lấp đất. Công việc chôn cất kéo dài từ sáng đến chiều, với số lượng được ông ước tính khoảng 600-700 người.
Sau này, khi làm việc hơn 20 năm tại Công viên Lê Thị Riêng, ông Phước tiếp tục chứng kiến một số dấu tích liên quan. Ông cho biết trong quá trình thi công công viên, máy đào từng làm lộ một phần hài cốt cùng đạn dược, quần áo tại khu vực nghi là hố chôn tập thể. Số hài cốt này sau đó được thu gom, an táng vào một ngôi mộ vô danh trong công viên.
Theo ông, khi Nghĩa trang Đô Thành được giải tỏa, các ngôi mộ riêng lẻ đều được bốc dời, nhưng những khu vực chôn tập thể bằng phẳng gần như không bị tác động. Sau lần phát hiện hài cốt trong quá trình thi công, đơn vị xây dựng cũng dừng đào bới và không tiếp tục tác động đến khu vực này.
“Tôi tin rằng 2 hố chôn tập thể vẫn còn nguyên dưới lòng đất Công viên Lê Thị Riêng cho đến ngày nay” - ông Phước khẳng định.
 |
| Ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TPHCM - trò chuyện, trao đổi cùng các đại biểu tham dự buổi hội thảo - Ảnh: Thanh Tâm |
Ông Nguyễn Quốc Độ - Phó chủ nhiệm Câu lạc bộ Truyền thống Kháng chiến khối Vũ trang Biệt động - cho biết, lực lượng Biệt động Sài Gòn - Gia Định đã chịu nhiều tổn thất trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Trong số 88 cán bộ, chiến sĩ tham gia chiến đấu tại 5 mục tiêu trọng điểm, có 66 đồng chí hy sinh, nhiều người bị địch bắt giam, nhiều cơ sở cách mạng bị lộ và bị đánh phá ác liệt.
Theo ông Độ, sau ngày đất nước thống nhất, lực lượng Biệt động là một trong những đơn vị vũ trang giải thể sớm nhất. Tuy nhiên, đến nay vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa xác định được danh tính, quê quán hoặc chưa tìm thấy hài cốt. Năm 2026, với sự hỗ trợ của TPHCM và Bộ Tư lệnh TPHCM, Câu lạc bộ đã hoàn tất thủ tục công nhận liệt sĩ cho 49 cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong Xuân Mậu Thân 1968 và khánh thành Bia tưởng niệm liệt sĩ Biệt động Sài Gòn - Gia Định tại Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM.
Dù vậy, việc chưa tìm được đầy đủ hài cốt các liệt sĩ vẫn là nỗi trăn trở của các cựu chiến binh. Thông qua hội thảo, ông mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, cung cấp thông tin từ các cơ quan, tổ chức, nhân chứng trong và ngoài nước để sớm tìm kiếm, quy tập các liệt sĩ về với đồng đội và gia đình.
 |
| Ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó chủ tịch UBND TPHCM, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 TPHCM - phát biểu tại buổi hội thảo - Ảnh: Thanh Tâm |
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó chủ tịch UBND TPHCM, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 TPHCM - cho biết thời gian qua, thành phố đã chỉ đạo Bộ Tư lệnh TPHCM cùng các cơ quan chức năng phối hợp với các nhà khoa học, nhân chứng lịch sử rà soát, đối chiếu nhiều nguồn tư liệu trong và ngoài nước, khảo sát thực địa, nghiên cứu bản đồ, ảnh hàng không lịch sử và ứng dụng khoa học công nghệ để xác định các khu vực nghi có chôn cất tập thể liệt sĩ.
Theo ông, các báo cáo khoa học, kết quả khảo sát thực địa và ý kiến tại hội thảo đã cho thấy sự thống nhất cao giữa các nguồn tư liệu, lời kể nhân chứng và kết quả nghiên cứu. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, từng bước xác định chính xác vị trí các khu mộ tập thể liệt sĩ.
Ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, dù nhiệm vụ còn nhiều khó khăn do thời gian đã kéo dài gần 60 năm và hiện trạng khu vực có nhiều thay đổi, TPHCM sẽ triển khai các bước tiếp theo một cách chặt chẽ, khoa học và thận trọng. Thành phố sẽ khẩn trương hoàn thiện thủ tục pháp lý, chuẩn bị các điều kiện phục vụ khảo sát, thăm dò, khai quật; huy động nguồn lực, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, tiếp tục thu thập tư liệu, mở rộng hợp tác trong và ngoài nước để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập.
“Dù chỉ còn một tia hy vọng, dù chỉ tìm được một phần hài cốt của các liệt sĩ, chúng ta cũng phải nỗ lực bằng tất cả trách nhiệm và tình cảm để đưa các anh trở về với đồng đội, quê hương và gia đình” - ông nói.
Thanh Tâm
| Chia sẻ bài viết: |
TPHCM vẫn luôn kiên cường giữ vững vị trí là một trung tâm lớn, đầu tàu kinh tế, văn hóa và xã hội của cả nước.
Chiều 5/6, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp mặt 85 người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc trong các phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2021-2026.
Phó Chủ tịch nước yêu cầu Tỉnh ủy An Giang xây dựng các mô hình quản trị địa phương mới tại một số phường, xã đặc thù làm “điểm sáng” dẫn dắt.
Đảng ủy các cơ quan Đảng TPHCM dâng hoa tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh; tri ân đồng bào, chiến sĩ qua đời trong đại dịch COVID-19.
Ngày 5/6, Bộ Quốc phòng, Thành ủy TPHCM phối hợp tổ chức hội thảo “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến - Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước...
Sáng 5/6, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã dự chương trình trao đổi, thảo luận với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam.
Chiều 5/6/1911, từ bến Nhà Rồng, với tên gọi Văn Ba, người thanh niên 21 tuổi Nguyễn Tất Thành bước lên con tàu Amiral Latouche-Tréville, bắt đầu hành trình vượt đại dương.
Báo Phụ nữ TPHCM giới thiệu toàn văn bài viết của Tổng bí thư, Chủ tịch Nước Tô Lâm nhân Ngày môi trường thế giới và Ngày Đại dương thế giới.
Tại buổi sinh hoạt chi bộ thường kỳ, xã Long Hải xác định chuyển đổi số là khâu đột phá.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết Việt Nam đề nghị các nước tôn trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này
Thông qua mô hình sinh hoạt chi bộ mẫu tại xã Long Điền, TPHCM kỳ vọng nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, đáp ứng yêu cầu đổi mới.
Ngày 4/6, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM tổ chức vòng chung khảo Hội thi Báo cáo viên giỏi Thành phố năm 2026.
Sáng 4/6, tại thủ đô Hà Nội, ĐH Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026 -2031 bước vào phiên trọng thể với sự tham dự của 780 đại biểu.
Ngày 3/6, Thành ủy Huế tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn thành phố.
Chiều 2/6, Ban Chỉ đạo Trung ương đã sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp.
Tối 2/6, lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Cộng hòa Italia (Ý) diễn ra tại TPHCM, đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ đối tác chiến lược song phương.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiến hành hội đàm với Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp lãnh đạo ADB, WHO cùng các tập đoàn Aboitiz và Grabv nhằm thúc đẩy hợp tác phát triển kinh tế, y tế...
