Chớ vội mừng với số liệu lạc quan về du lịch

Trong khoảng thời gian trên, TPHCM đón 1,24 triệu lượt khách, trong đó có 75.726 lượt khách quốc tế, tổng doanh thu hơn 2.600 tỉ đồng. Nếu chỉ nhìn vào con số, nhiều người nghĩ là cao, rất cao nhưng nếu đối chiếu với số liệu cả năm 2025 thì hụt hẫng. Năm 2025, TPHCM đón 8,5 triệu lượt khách quốc tế và 45,6 triệu lượt khách nội địa, tổng doanh thu 279.000 tỉ đồng.

Đoàn du khách chuẩn bị lên buýt 2 tầng tham quan trung tâm TPHCM đêm Giáng sinh 2025 - Ảnh: Quốc Thái

Như vậy, lượng khách của TPHCM trong 4 ngày đầu năm chiếm 2,3% (1,24 triệu/54,1 triệu lượt) nhưng doanh thu chưa tới 1% (2.632 tỉ/279.000 tỉ đồng), mức chi tiêu bình quân mỗi khách là 2,123 triệu đồng (khoảng 80 USD).

Chi tiêu theo đầu khách đến TPHCM luôn cao nhất nước. Năm 2025, bình quân mỗi du khách chi tiêu khi đến TPHCM là 5,157 triệu đồng (khoảng 1.910 USD), nhưng đối chiếu số liệu cả nước thì hoang mang. Năm 2025, Việt Nam đón 21,5 triệu lượt khách quốc tế và 135 triệu lượt khách nội địa, tổng doanh thu trên 1 triệu tỉ đồng (khoảng 38 tỉ USD), bình quân đầu khách chi 6,39 triệu đồng (khoảng 237 USD).

Trong 4 ngày đầu năm 2026, TP Hà Nội đón 560.000 lượt khách, doanh thu 2.100 tỉ đồng, bình quân mỗi khách chi 3,75 triệu đồng. Festival hoa kiểng Sa Đéc (từ ngày 27/12/2025 đến ngày 4/1/2026) đón gần 1,2 triệu lượt khách, doanh thu 468 tỉ đồng, bình quân mỗi khách chỉ chi 390.000 đồng. Cả năm 2025, tỉnh Đồng Tháp đón 7,359 triệu lượt khách, tổng doanh thu 4.158 tỉ đồng, bình quân mỗi khách chi 565.000 đồng.

Theo Tổ chức Du lịch thế giới (WTO), năm 2019, Thái Lan đón 39,8 triệu khách (đứng thứ tám thế giới), tổng doanh thu 63 tỉ USD (đứng thứ tư thế giới), bình quân mỗi khách chi 1.583 USD. Thế giới chỉ tính lượng khách quốc tế thông qua số liệu xuất nhập cảnh, không thống kê lượng khách nội địa, có lẽ vì không biết tính kiểu nào. Tính đến ngày 7/1/2026, hầu như chưa nước nào có số liệu tổng kết du lịch năm 2025 nhưng Việt Nam đã có từ giữa tháng 12/2025.

Ở Việt Nam, trong các dịp cao điểm du lịch như 30/4 và 1/5, tết Nguyên đán, tết dương lịch, chưa hết ngày nghỉ, kỳ nghỉ, ngành du lịch đã có ngay số liệu tổng kết. Nếu chịu khó tổng hợp số liệu từng tỉnh, từng đợt, đối chiếu với cả năm, cả nước, ai cũng sẽ hoa mắt vì số liệu nhảy múa và thuật ngữ cũng khác nhau. Có nơi ghi là lượt khách du lịch, có chỗ ghi là khách tham quan, có nơi ghi cả hai, có nơi không có số liệu khách quốc tế. Địa phương nào cũng xem lượng khách như là thành quả, là tiêu chí hàng đầu.

Du lịch là ngành kinh tế, không thể làm kiểu phong trào, lấy số liệu làm thước đo báo cáo. Với các công ty du lịch tư nhân, số liệu quan trọng nhất là lợi nhuận, là chi tiêu đầu người, là thời gian lưu trú bởi có khi doanh thu lớn nhưng lỗ do phá giá, do chênh lệch tỉ giá ngoại tệ, do lạm phát... Khách quá đông thường khó phục vụ chu đáo và dễ làm tổn hại môi trường.

Du lịch là phải tính việc lưu trú qua đêm. Nếu chỉ trong ngày thì đó là khách tham quan. Khách du lịch có thể tham quan nhiều điểm trong ngày, trong chuyến đi. Không thể thống kê các hoạt động hay điểm tham quan miễn phí. Ngành du lịch không cần những số liệu đó. Làm kinh tế, phải bỏ vốn, bỏ công nên phải có thu và có lời. Chỉ có các hoạt động thiện nguyện, từ thiện hoặc sự kiện chính trị mới không cần thu vì đã được tài trợ hoặc bao cấp.

So với năm 2024, du lịch Việt Nam năm 2025 đạt nhiều thành tựu rất đáng khích lệ: lượng khách tăng gần 23% (21,5 triệu so với 17,5 triệu lượt), doanh thu tăng gần 31% (1 triệu tỉ đồng so với 840.000 tỉ đồng), tăng trưởng thuộc tốp đầu thế giới. Nhưng, tiềm năng khai thác vẫn còn rất lớn.

Bước vào kỷ nguyên mới, muốn tăng tốc bền vững, ngành du lịch phải đoạn tuyệt tư duy làm du lịch kiểu phong trào và cần làm cuộc cách mạng về số liệu. Số liệu phải minh bạch, có cơ sở và phân tích cụ thể, từ đó mới có nền tảng vững chắc để xây dựng kế hoạch chi tiết và cách làm hiệu quả.

Với kiểu “số liệu hỏa mù” thì không thể đi nhanh và chắc chắn phải chịu nhiều rủi ro.

Nguyễn Văn Mỹ