Bí ẩn những cổ vật trăm tuổi nhiều lần bị trộm rồi... “tự trở về”

19/02/2026 - 18:50

PNO - Sau nhiều lần bị kẻ gian lấy trộm, chiếc vạc đồng và bức tượng Phật được đúc bằng tiền do dân góp vẫn quay về làng.

Bức tượng Phật bằng đồng màu sẫm, cao hơn 70cm, nặng 57kg hiện được bảo quản và thờ tự tại nhà văn hóa cộng đồng bản Lạ (xã Lượng Minh, tỉnh Nghệ An). heo các bậc cao niên, bản Lạ được lập từ năm 1757. Sau khi ổn định nơi ở, người dân đã góp tiền xu, thuê thợ đúc tượng để cầu bình an, mùa màng thuận lợi. Tượng từng được đặt trong tháp thờ, song do chiến tranh tàn phá, từ năm 1953 được giao cho trưởng bản gìn giữ.
Bức tượng Phật bằng đồng màu sẫm, cao hơn 70cm, nặng 57kg hiện được bảo quản và thờ tự tại nhà văn hóa cộng đồng bản Lạ (xã Lượng Minh, tỉnh Nghệ An). Theo các bậc cao niên, bản Lạ được lập từ năm 1757. Sau khi ổn định nơi ở, người dân góp tiền, thuê thợ đúc tượng để cầu bình an, mùa màng thuận lợi. Tượng từng được đặt trong tháp thờ nhưng do chiến tranh tàn phá, từ năm 1953 được giao cho trưởng bản gìn giữ.
Đến năm 2005, khi nhà văn hóa hoàn thành, tượng được rước về thờ chung. Người dân bản Lạ xem pho tượng là điểm tựa tinh thần. Mỗi dịp lễ tết, việc trọng, bà con lại thắp hương cầu an, tin rằng từ khi có tượng, cuộc sống và nương rẫy luôn thuận hòa, no đủ. “Từ khi có pho tượng mùa màng luôn bội thu, nương rẫy phát triển, vì thế mọi người luôn xem cổ vật này là điểm tựa tinh thần” - ông Lô Văn Đoàn (83 tuổi, trú xã Lượng Minh) nói.
Đến năm 2005, khi nhà văn hóa hoàn thành, tượng được rước về thờ. Người dân bản Lạ xem pho tượng là điểm tựa tinh thần. Mỗi dịp lễ tết, bà con lại thắp hương cầu an, tin rằng từ khi có tượng, cuộc sống và nương rẫy luôn thuận hòa, no đủ. “Từ khi có pho tượng, mùa màng luôn bội thu, nương rẫy phát triển nên mọi người xem cổ vật này là điểm tựa tinh thần” - ông Lô Văn Đoàn (83 tuổi, trú xã Lượng Minh) nói.
Ông Lô Văn Chinh - Bí thư chi bộ bản Lạ - cho biết, do tượng Phật được đúc bằng đồng màu sẫm, nhiều người cho là “đồng đen” nên cổ vật thường bị dòm ngó. Năm 1987, khi đặt tại nhà trưởng bản, tượng bị kẻ gian khoét vách lấy đi, 20 ngày sau được tìm thấy ở một con suối gần bản. Khoảng 3 năm sau, tượng tiếp tục bị một người đàn lạ mặt lẻn vào nhà khiêng đi song ít ngày sau ông này đã mang trả. Năm 2006, tượng lại bị đánh cắp, dân bản phải đốt đuốc tìm suốt gần một tháng mới phát hiện bị giấu ven sông.
Ông Lô Văn Chinh - Bí thư chi bộ bản Lạ - cho biết, do tượng Phật được đúc bằng đồng màu sẫm, nhiều người cho là “đồng đen”, cổ vật thường bị dòm ngó. Năm 1987, khi đặt tại nhà trưởng bản, tượng bị kẻ gian khoét vách lấy đi. 20 ngày sau, tượng được tìm thấy ở một con suối gần bản. Khoảng 3 năm sau, tượng bị một người lạ mặt lẻn vào nhà khiêng đi nhưng ít ngày sau, người này đã mang trả. Năm 2006, tượng lại bị đánh cắp, dân bản tìm suốt gần 1 tháng mới phát hiện tượng đang được cất giấu ven suối.
Đến nay, sau nhiều lần bị đánh cắp rồi tìm lại, pho tượng Phật không còn nguyên vẹn. Phần chóp trên đỉnh đầu đã mất và được thay bằng vật liệu khác, phía trước ngực vẫn còn một vết nứt nhỏ, dấu tích từ lần kẻ gian ném tượng xuống suối.
Đến nay, sau nhiều lần bị đánh cắp, pho tượng không còn nguyên vẹn. Phần chóp trên đỉnh đầu đã mất và được thay bằng vật liệu khác, phía trước ngực vẫn còn một vết nứt nhỏ, dấu tích từ lần kẻ gian ném tượng xuống suối.
Không chỉ kẻ trộm dòm ngó, nhiều người từ nơi khác cũng tìm đến hỏi mua. Cách đây khoảng 15 năm, có nhóm buôn đồ cổ tới trả giá tới tiền tỉ để mua lại bức tượng Phật này. “Lúc đó nếu bán, chia đều cho hơn 100 hộ, mỗi gia đình nhận trên 40 triệu đồng. Cũng có người cho rằng nên bán để lấy tiền làm đường, sửa nhà. Nhưng phần lớn không đồng tình” - ông Chinh nói.
Không chỉ kẻ trộm dòm ngó, nhiều người từ nơi khác cũng tìm đến hỏi mua. Cách đây khoảng 15 năm, có nhóm buôn đồ cổ tới trả giá tới tiền tỉ xin mua lại bức tượng Phật này. “Lúc đó nếu bán, chia đều cho hơn 100 hộ, mỗi gia đình sẽ nhận trên 40 triệu đồng. Cũng có người cho rằng nên bán để lấy tiền làm đường, sửa nhà nhưng phần lớn không đồng tình” - ông Chinh nói.
Cách đó không xa, tại trụ sở UBND xã Châu Tiến (tỉnh Nghệ An) cũng đang bảo quản chiếc vạc đồng được đúc khoảng thế kỷ XV. Vạc bằng đồng đỏ, chu vi miệng 2,4m, cao 45cm, nặng 30kg. Thân vạc nổi các đường gân chạy vòng quanh, bốn quai hình bán nguyệt bố trí cân xứng để luồn đòn khiêng, trong đó một quai từng bị gãy và đã được chính quyền hàn lại nhỏ hơn nguyên bản.
Cách đó không xa, tại trụ sở UBND xã Châu Tiến (tỉnh Nghệ An) cũng đang bảo quản chiếc vạc đồng được đúc vào khoảng thế kỷ XV. Vạc bằng đồng đỏ, chu vi miệng 2,4m, cao 45cm, nặng 30kg. Thân vạc nổi các đường gân chạy vòng quanh, 4 quai hình bán nguyệt bố trí cân xứng để luồn đòn khiêng, trong đó một quai từng bị gãy và đã được hàn lại - Ảnh: Hoàng Anh
Khoảng 50 năm qua, chiếc vạc này đã 5 lần bị lấy trộm. Tuy nhiên, sau mỗi lần mất dấu, cổ vật đều được mang trả lại trước sự ngỡ ngàng của người dân. Theo người dân địa phương, chiếc vạc từ lâu được xem là tài sản chung của cộng đồng, gắn với lễ tục và ký ức nhiều thế hệ - Ảnh: Hoàng Anh
Khoảng 50 năm qua, chiếc vạc này đã 5 lần bị lấy trộm. Tuy nhiên, sau mỗi lần mất dấu, cổ vật đều được mang trả trước sự ngỡ ngàng của người dân. Từ lâu, chiếc vạc đã được xem là tài sản chung của cộng đồng, gắn với lễ tục và ký ức nhiều thế hệ - Ảnh: Hoàng Anh
Theo tư liệu lịch sử, vùng đất này xưa gọi là Mường Chai, do nữ thủ lĩnh Chai đứng đầu. Chiếc vạc gắn với sự tích cả bản mổ trâu, nấu chung để đánh đuổi kẻ ác thuở lập Mường. Đến nay, vào lễ tế Thần Trời ngày 23 tháng Chạp hay dịp mừng lúa mới tháng 9 Âm lịch, người dân vẫn khiêng vạc ra sân, nhóm bếp lớn nấu thịt trâu làm lễ, duy trì nghi thức truyền thống qua nhiều thế hệ - Ảnh: Hoàng Anh
Theo tư liệu lịch sử, vùng đất này xưa gọi là Mường Chai, do nữ thủ lĩnh Chai đứng đầu. Chiếc vạc gắn với sự tích cả bản mổ trâu, nấu chung để đánh đuổi kẻ ác thuở lập Mường. Đến nay, vào lễ tế Thần Trời ngày 23 tháng Chạp hay dịp mừng lúa mới tháng Chín âm lịch, người dân vẫn khiêng vạc ra sân, nhóm bếp lớn nấu thịt trâu làm lễ, duy trì nghi thức truyền thống qua nhiều thế hệ - Ảnh: Hoàng Anh

Phan Ngọc

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI