Tôi không nghĩ mình sai khi xem trộm nhật ký của con

Kính thưa chị Hạnh Dung,

Tôi có con gái 15 tuổi. Trước giờ con rất ngoan và học tốt nhưng khoảng 3 tháng nay thay đổi nhiều: ít nói, hay khóa phòng, bữa ăn cũng bỏ dở. Tôi lo nên lén kiểm tra cặp của con và phát hiện một cuốn sổ chứa nhiều dòng ghi về áp lực học tập, việc bị bạn thân quay lưng và có một đoạn con viết “ước gì mình có thể biến mất vài ngày cho nhẹ đầu”.

Tôi sợ quá nên hỏi nhưng con chỉ khóc và nói: “Mẹ không tin con, mẹ xâm phạm đời tư của con” rồi bỏ lên phòng, khóa cửa cả đêm. Từ hôm đó con gần như không còn chia sẻ gì với tôi, đi học về là đóng cửa, tôi gõ cửa thì tắt đèn giả ngủ. Tôi vừa lo con gặp vấn đề tâm lý vừa sợ việc mình kiểm tra đồ đạc của con làm mất lòng tin không thể phục hồi.

Thưa chị, tôi có sai không khi lén xem nhật ký của con? Làm sao tôi có thể biết con đang gặp vấn đề mà giúp đỡ nếu không xem nhật ký, nên thực tình tôi không thấy mình sai. Nhưng bây giờ con bảo sẽ không viết nhật ký nữa, làm sao để tôi có thể tiếp cận mà không khiến con cảm thấy bị kiểm soát? Tôi phải làm gì khi con có dấu hiệu stress nhưng từ chối mọi sự giúp đỡ?

Thanh Minh

Ảnh minh họa: Internet

Chị Thanh Minh thân mến,

Đã gọi là "trộm" thì làm sao đúng được, phải không chị? Tuy nhiên, khi đọc câu chuyện của chị, Hạnh Dung cũng rất cảm thông với nỗi lo lắng của một người mẹ.

Chắc chắn chị không cố ý xâm phạm đời tư con để kiểm soát. Chị làm như thế vì cảm giác bất an khi thấy con mình thay đổi quá nhanh. Trong bối cảnh đó, việc chị mở cặp con là hành động xuất phát từ tình thương.

Nhưng với một đứa trẻ 15 tuổi - lứa tuổi bắt đầu hình thành nhu cầu mạnh mẽ về ranh giới riêng tư, việc con phản ứng với chị cũng là điều dễ hiểu. Rõ ràng 2 điều này không loại trừ nhau: chị có lý do để lo lắng và con cũng có lý do khi cảm thấy bị tổn thương.

Điều quan trọng bây giờ không phải là phân đúng sai mà là xây lại chiếc cầu giữa mẹ con.

Ở tuổi này, những lời con viết như “ước gì mình có thể biến mất vài ngày” thường xuất phát từ cảm giác bế tắc nhiều hơn là ý định nguy hiểm nhưng đó vẫn là tín hiệu đáng để lưu tâm: con đang bị áp lực, bị mất chỗ dựa ở trường và vì nhiều lý do, con không chọn mẹ làm nơi trút lòng. Vì vậy, việc chị kiên nhẫn “đứng bên ngoài” cuộc sống con và không ép buộc là cần thiết.

Chị có thể thử bắt đầu việc làm hòa với con bằng một cuộc trò chuyện, tránh đề cập đến cuốn sổ hay chuyện con giận. Chỉ cần nhẹ nhàng nói với con rằng dạo này chị thấy con có vẻ mệt và chị luôn sẵn sàng lắng nghe bất cứ khi nào con muốn nói. Không trách, không hỏi dồn, không nhắc chuyện cũ, chị chỉ cần mở một cánh cửa để con biết khi nào con sẵn sàng, mẹ vẫn ở đó.

Chị có thể tiếp cận và hiểu con mà không cần xem nhật ký bằng những cách nhẹ nhàng và tôn trọng ranh giới của con. Hãy chú ý quan sát những thay đổi trong sinh hoạt: ăn kém, ngủ kém, ít nói, bỏ sở thích… Những tín hiệu ấy đủ để biết con đang gặp áp lực mà không cần tìm chứng cứ trong việc lục lọi đồ riêng tư.

Khi trò chuyện, hãy dùng các câu hỏi mở, không hỏi dồn. Chẳng hạn: “Dạo này mẹ thấy con hơi mệt, mẹ có thể làm gì để con cảm thấy dễ chịu hơn?”. Trẻ sẽ dễ mở lòng hơn trong những khoảnh khắc tự nhiên như lúc nấu ăn, trên đường, làm việc nhà...

Chị cũng có thể kể một chút về áp lực mình từng trải qua để con cảm thấy được đồng cảm. Đồng thời, hãy khẳng định với con rằng chị tôn trọng quyền riêng tư và sẽ không xem đồ cá nhân của con nữa trừ khi con thực sự gặp nguy hiểm. Khi cảm thấy an toàn và được tôn trọng, con sẽ dần mở lời. Điều quan trọng nhất không phải biết hết mọi chuyện mà là để con cảm nhận rằng lúc khó khăn, mẹ luôn là nơi con có thể dựa vào.

Chị đừng tự trách mình. Làm cha mẹ không ai hoàn hảo, ai cũng có những quyết định vội vã mà chỉ khi mọi việc qua rồi mới thấy lẽ ra nên làm khác đi. Điều khiến trẻ cảm nhận được tình thương không phải là sự đúng đắn tuyệt đối mà là cách chúng ta sửa chữa sau những va chạm, sai lầm.

Nếu chị giữ được sự nhẹ nhàng và kiên nhẫn, con sẽ dần cảm nhận được và cánh cửa lòng con sẽ mở lại dù có thể không nhanh như chị mong muốn.

Hạnh Dung

Chia sẻ tâm tư cùng chị Hạnh Dung của Báo Phụ nữ, mời bạn gửi câu hỏi trực tiếp trong khung "Chat với Hạnh Dung" dưới đây hoặc gửi về email hanhdung@baophunu.org.