Sống ở chung cư cần có văn hóa

Cảnh chị H. bị hàng xóm hành hung tại chung cư CT5-ĐN2 Trần Hữu Dực (Hà Nội) - Ảnh: Chụp từ clip.

Những ngày qua, vụ việc một người phụ nữ bị hành hung ngay tại hành lang chung cư CT5-ĐN2 ở Hà Nội khiến nhiều người giật mình. Khoảng 20g ngày 8/1, khi chị vừa đi làm về và đứng trước cửa căn hộ của mình, một mâu thuẫn giữa các hộ dân đã bùng phát. Người phụ nữ bị chửi bới, bị túm tóc và bị đánh liên tiếp vào vùng đầu và mặt ngay tại không gian sinh hoạt chung của cả tầng.

Sự việc được camera ghi lại, lan truyền trên mạng xã hội và sau đó cơ quan công an đã vào cuộc, tạm giữ hình sự người gây ra hành vi bạo lực để điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng. Kết quả giám định ban đầu ghi nhận tỷ lệ thương tích bằng 0, nhưng nạn nhân phải nhập viện điều trị do chấn động não và tổn thương phần mềm, đồng thời bày tỏ mong muốn rời khỏi nơi ở vì không còn cảm giác an toàn.

Hành động bất thường của nam thanh niên với một phụ nữ lớn tuổi trong thang máy khiến chị Hằng (nạn nhân vụ việc) bất an nên đã gửi ý kiến trong nhóm zalo của chung cư - Ảnh cắt từ clip

Đọc những thông tin ấy, tôi tự đặt mình vào vị trí người phụ nữ trong câu chuyện. Bởi kể cả khi thân thể có thể dần ổn định, nhưng nỗi bất an thì len lỏi trong từng sinh hoạt nhỏ. Bước ra hành lang cũng phải dè chừng. Nghe tiếng cửa nhà bên cạnh mở ra cũng giật mình. Ở trong chính căn hộ của mình nhưng lại có cảm giác như đang sống tạm, chỉ mong mọi việc trôi qua trong yên ổn.

Vụ việc này được lý giải là xuất phát từ một phản ánh trong nhóm cư dân. Trước đó, người phụ nữ đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về những hành vi gây bất an liên quan đến sinh hoạt chung trong tòa nhà. Phản ánh ấy được đưa ra với mục đích cảnh báo và mong ban quản lý lưu tâm hơn đến an toàn của cộng đồng. Nhưng thay vì được tiếp nhận và xử lý bằng các kênh chính thức, mâu thuẫn lại bị đẩy sang đối đầu cá nhân và kết thúc bằng bạo lực.

Từ câu chuyện cụ thể ấy, tôi nhận ra mua một căn hộ đôi khi giống như bước vào một canh bạc. Chúng ta có thể tính toán kỹ lưỡng về giá tiền, diện tích, hướng nhà, tiện ích xung quanh. Nhưng có một yếu tố mà không ai có thể chọn lựa trước. Đó là cộng đồng cư dân sẽ cùng mình chia sẻ không gian sống trong nhiều năm. Những con người ở ngay bên vách tường, cùng đi chung một thang máy, cùng bước ra một hành lang hẹp mỗi ngày.

Chúng ta ký hợp đồng mua nhà với chủ đầu tư, nhưng không có bản cam kết nào về văn hóa ứng xử của cộng đồng. Không ai cho xem trước cách người khác sử dụng không gian chung. Có người giữ hành lang gọn gàng như chính phòng khách của mình. Có người coi đó là nơi đặt giày dép, kệ tủ, đồ đạc cá nhân suốt ngày này qua ngày khác. Những điều ấy tích tụ dần, tạo nên sự khó chịu âm ỉ và nếu không được xử lý kịp thời, chúng có thể bùng lên thành xung đột.

Trong vụ việc ở CT5-ĐN2, sau tất cả, người bị hành hung lại là người phải tính chuyện rời đi. Căn hộ gắn bó từ năm 2017, nơi hai mẹ con sinh sống, giờ trở thành chốn không còn mang lại cảm giác yên tâm. Còn những bất cập kéo dài trong sinh hoạt chung thì vẫn tồn tại như một điều hiển nhiên. Giày dép để tràn lan ngoài hành lang. Đồ đạc chiếm dụng lối đi chung. Những hình ảnh nhếch nhác ấy không phải ai cũng không thấy, nhưng dường như không ai đủ trách nhiệm để xử lý đến cùng.

Vậy thì ban quản lý ở đâu trong những câu chuyện như thế này? Vai trò của ban quản lý không chỉ dừng lại ở việc thu phí hay gửi thông báo. Họ là những người phải đứng ra giữ trật tự cho đời sống chung, đặt ra ranh giới rõ ràng và can thiệp sớm khi mâu thuẫn mới manh nha. Văn hóa chung cư không thể hình thành từ sự nhẫn nhịn kéo dài của cư dân. Khi những vi phạm nhỏ bị bỏ qua trong thời gian dài, chúng sẽ tích tụ thành xung đột lớn.

Chung cư là một hình thức sống chung với mật độ cao. Mỗi tầng nhà là một cộng đồng thu nhỏ. Khi thiếu cơ chế điều phối hiệu quả, chỉ cần một sự việc nhỏ cũng đủ làm vỡ cảm giác an toàn của rất nhiều người. Vụ việc ở Hà Nội lần này không chỉ là câu chuyện của hai gia đình. Hơn thế nữa, theo tôi đó là lời cảnh báo về cách chúng ta đang chung sống trong những khối nhà hiện đại cao tầng.

Tôi đọc vụ việc ấy và nghĩ đến chính mình. Nếu một ngày tôi rơi vào hoàn cảnh tương tự, liệu tôi có đủ niềm tin rằng quyền lợi chính đáng của mình sẽ được bảo vệ. Hay tôi cũng sẽ chọn cách im lặng, nhẫn nhịn, rồi dần dần nghĩ đến việc rời đi để đổi lấy sự bình yên.

Mua một căn hộ là một quyết định lớn của đời người. Nhưng sau cánh cửa ấy, thứ quyết định chất lượng cuộc sống lại là cộng đồng mà ta không thể chọn trước. Có những canh bạc đem lại may mắn. Cũng có những canh bạc để lại phần thua rất nặng nề, bằng chính cảm giác an toàn trong nơi đáng lẽ phải là chốn bình yên nhất.

Một căn hộ chưa đẹp có thể sửa sang cho đẹp hơn nhưng cảm giác an toàn một khi đã mất thì rất khó để tìm lại.

Lê Hoài Việt