Nhà trường, phụ huynh kết hợp với công an giáo dục học sinh

Lớp học đặc biệt ở trụ sở công an

Trước thực trạng học sinh và thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, bạo lực học đường đang diễn biến phức tạp, Công an xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An đã xây dựng phòng đọc sách nhằm giáo dục về pháp luật và cảm hóa những học sinh chưa ngoan. Trong căn phòng nhỏ nằm tại trụ sở công an xã, không khí yên tĩnh đến lạ.

Bên những chồng sách, gần chục thiếu niên ngồi ngay ngắn, lặng lẽ đối diện với lỗi lầm của mình. Từng em một, trước sự chứng kiến của cha mẹ, đứng lên tự trình bày những hành vi sai trái của mình như lạng lách, đánh võng, tụ tập đua xe, mang xe gia đình cho bạn cầm cố, bỏ học đi chơi…

Thiếu tá Hoàng Thanh Hải trò chuyện, phân tích về hậu quả, hình thức xử phạt các hành vi vi phạm pháp luật với các em học sinh

Thiếu tá Hoàng Thanh Hải - Trưởng Công an xã Diễn Châu - nhẹ nhàng phân tích từng hành vi vi phạm, chỉ rõ hậu quả pháp lý có thể xảy ra và trách nhiệm của gia đình trong việc quản lý, giáo dục con em.

Theo quy định, nhiều trường hợp hoàn toàn có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí tịch thu phương tiện. Nhưng thay vì khép lại bằng những biên bản xử phạt, thiếu tá Hoàng Thanh Hải đưa ra một lựa chọn khác là “để các em vào phòng đọc sách, học cách sửa mình bằng tri thức và sự suy ngẫm”. Trước sự chân thành và kiên nhẫn của lực lượng công an, đa số những người làm cha, làm mẹ đều đồng tình và sẵn sàng đồng hành.

Có một thực tế là do cha mẹ bận mưu sinh, con cái được “thả nổi”, dẫn tới nguy cơ vi phạm pháp luật. Trước thực tế ấy, việc quản lý, giáo dục và phòng ngừa thanh thiếu niên, học sinh vi phạm pháp luật luôn được công an và chính quyền các địa phương quan tâm. Bên cạnh việc triển khai các biện pháp nghiệp vụ, Công an xã Diễn Châu đã xây dựng mô hình “Phòng sách giáo dục pháp luật” dành riêng cho những học sinh chưa ngoan.

Đây không chỉ là không gian đọc sách mà còn là nơi giáo dục, bồi đắp nhận thức, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho các em thanh thiếu niên cá biệt, vi phạm pháp luật. Thông qua tri thức và sự suy ngẫm, mô hình hướng các em tới những giá trị tích cực, từng bước điều chỉnh hành vi, sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xã hội.

Phòng đọc sách đặt ở công an xã, được bố trí gọn gàng, với hơn 200 đầu sách được chọn lọc kỹ lưỡng, phù hợp lứa tuổi và từng nhóm hành vi vi phạm. “Lớp học” đặc biệt này bắt đầu bằng những đoạn phim tư liệu về tai nạn giao thông, bạo lực học đường, hệ lụy của đua xe trái phép… do các cán bộ công an sưu tầm, biên soạn.

Sau giây phút trầm lắng, đối diện với hậu quả của những hành vi sai trái, các em được cán bộ công an lựa chọn sách phù hợp với từng trường hợp vi phạm. Sau mỗi cuốn sách, các em phải viết bài thu hoạch, trình bày lại nội dung đã đọc và nêu cảm nghĩ của bản thân. Trường hợp chưa hoàn thành được bài viết, các em sẽ tiếp tục đọc và viết lại cho đến khi đạt yêu cầu. Tất cả bài thu hoạch đều được công an xã gửi cho nhà trường để phối hợp theo dõi, giám sát sự tiến bộ của từng học sinh.

Ngoài việc trực tiếp tham gia giám sát, phụ huynh còn phải dành thời gian đến phòng đọc sách mỗi tuần 1 buổi để cùng công an theo dõi, uốn nắn con em mình. Đồng hành cùng con trai trong một buổi sinh hoạt, anh H.V.H. (trú xã Diễn Châu) không giấu được sự bất lực và day dứt trước những sai lầm liên tiếp của con mình. Ít tháng trước, khi con trai đậu vào lớp Mười, chiều theo mong muốn của con, vợ chồng anh đã mua xe máy cho con đi học.

Song chỉ trong thời gian ngắn, con trai đã nhiều lần mang xe đi cầm cố để lấy tiền tiêu xài, tụ tập bạn bè. “Cháu ở tuổi nổi loạn, theo bạn theo bè. Cha mẹ khuyên thì nghe, không cãi, nhưng không làm theo” - anh H. bất lực. Khi được công an xã gợi ý về mô hình giáo dục học sinh cá biệt bằng việc đọc sách, anh hoàn toàn ủng hộ và cam kết sẽ đồng hành để giúp con thay đổi.

“Cha mẹ để ý, nhà trường để tâm, công an để mắt”

Theo thiếu tá Hoàng Thanh Hải, việc tăng cường kiểm tra, phát hiện sớm và ngăn chặn các hành vi vi phạm của học sinh chỉ mới giải quyết được phần ngọn của vấn đề. Cốt lõi vẫn phải tác động vào nhận thức, làm thay đổi ý thức chấp hành pháp luật của các em. Giáo dục, cảm hóa học sinh cá biệt vì thế không thể nóng vội mà đòi hỏi quá trình lâu dài, bền bỉ.

Đọc sách cũng không ngoại lệ, không thể mang lại hiệu quả tức thì, nhưng “đọc 10 cũng thấm được 1, 2 phần”, nếu kiên trì trong nhiều ngày, nhiều tháng, các em sẽ dần có chuyển biến. Mô hình phòng đọc sách vì thế chỉ là một mắt xích trong chuỗi phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và lực lượng công an.

“Khi cả 3 bên cùng đồng hành, cha mẹ để ý, nhà trường để tâm, công an xã để mắt thì việc giáo dục học sinh cá biệt, vi phạm pháp luật sẽ đạt hiệu quả cao hơn” - thiếu tá Hoàng Thanh Hải nhấn mạnh.

Công an xã Diễn Châu tuyên truyền an toàn giao thông, pháo nổ và bạo lực học đường cho học sinh Trường THCS Diễn Thành (xã Diễn Châu)

Không phải phụ huynh nào cũng dám chấp nhận sự thật là con mình chưa ngoan, từ đó sinh ra tâm lý né tránh, thiếu sự phối hợp trong quá trình giáo dục, uốn nắn. Tuy nhiên, mô hình tổ chức các buổi đọc sách kết hợp viết bài thu hoạch do Công an xã Diễn Châu triển khai thời gian qua đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ chính quyền địa phương, các trường và đa số phụ huynh.

Qua quá trình theo dõi, nhiều học sinh đã có những chuyển biến tích cực trong nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật. “Giờ đây, một số cháu lại thích được lên phòng đọc sách vào mỗi dịp cuối tuần. Đáng mừng hơn, nhiều cháu đã chủ động nhắn tin báo cho công an xã khi biết bạn bè hẹn hò đánh nhau, tụ tập gây rối hay mang pháo lên giao nộp…” - thiếu tá Hoàng Thanh Hải chia sẻ.

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giáo dục và phòng ngừa thanh thiếu niên, học sinh vi phạm pháp luật, Công an xã Diễn Châu dự kiến xây dựng chuyên mục “Tâm sự với các cháu”. Theo thiếu tá Hoàng Thanh Hải, đây sẽ là không gian để các em học sinh được giãi bày những tâm tư, khúc mắc thầm kín mà các em khó chia sẻ ở gia đình hay nhà trường.

Tuy nhiên, để các em thực sự cởi mở, lực lượng công an cũng cần chủ động mở lòng trước, kiên nhẫn lắng nghe và trò chuyện bằng sự chân thành, gần gũi, như một người anh, người bạn đồng hành. Chỉ khi thấu hiểu được suy nghĩ, hoàn cảnh và những khúc mắc riêng của từng em, họ mới có thể lựa chọn cách tiếp cận phù hợp, từng bước giúp các em tránh xa những hành vi lệch chuẩn, đồng thời định hướng lối sống lành mạnh, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng.

“Thực sự rất đau lòng khi nghe một số cháu nói về lý do vi phạm pháp luật của mình. Có cháu kể chỉ vì thiếu sự quan tâm, bản thân như bị lãng quên nên chỉ cố tình gây ấn tượng” - thiếu tá Hoàng Thanh Hải kể.

Trước thực trạng bạo lực học đường và tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật ngày càng diễn biến phức tạp, mô hình phối hợp giữa lực lượng công an, nhà trường và gia đình trong việc giáo dục học sinh được nhân rộng ở nhiều nơi tại Nghệ An.

Từ tháng 4/2025, Công an xã Môn Sơn đã lập danh sách học sinh chưa ngoan, mời phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm cùng trao đổi, thống nhất các biện pháp quản lý, giáo dục phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Cách làm này nhận được sự đồng thuận cao từ các bậc phụ huynh; nhiều gia đình đã chủ động liên hệ với công an xã để nhờ hỗ trợ trong việc uốn nắn, quản lý con em mình.

Thầy Đặng Trọng Hảo - Hiệu phó Trường THPT Mường Quạ (xã Môn Sơn) - cho biết, sự vào cuộc đồng bộ của lực lượng công an đã giúp nhà trường quản lý học sinh hiệu quả hơn, không chỉ trong khuôn viên trường mà cả ngoài xã hội.

Phan Ngọc