Ngành thuế muốn người dân yên tâm buôn bán

Ông Mai Sơn - Phó cục trưởng Cục Thuế - cho biết, thời gian qua, Cục Thuế đã chỉ đạo cơ quan thuế các cấp tiếp tục tổ chức nhiều chương trình hướng dẫn, giải đáp, hỗ trợ hộ kinh doanh đăng ký, kê khai, nộp thuế, ghi chép sổ sách và sử dụng hóa đơn điện tử.

Ngành thuế thấu hiểu những bỡ ngỡ của hộ kinh doanh khi chuyển từ cách nộp thuế khoán (mức cố định hàng tháng) sang thuế kê khai (tính theo thực tế làm ăn). "Chúng tôi không né tránh các vướng mắc của hộ kinh doanh. Nếu có chỗ nào chưa hiểu, chỗ nào quy định còn cứng nhắc, hộ kinh doanh cứ thẳng thắn phản hồi. Ngành thuế sẽ sửa đổi để chính sách sát với thực tế đời sống nhất"- ông Sơn khẳng định.

Các hộ kinh doanh ghi lại hướng dẫn thực hiện kê khai thuế trên màn hình tại hội trường thuế TPHCM - Ảnh: Hữu Thạnh

Theo ông Mai Sơn, hiện tại, các Chi cục Thuế địa phương đều có "Sổ tay hướng dẫn" dành riêng cho hộ kinh doanh. Nếu còn lúng túng về cách ghi chép sổ sách hay dùng ứng dụng trên điện thoại, hãy cứ mạnh dạn liên hệ để được hỗ trợ miễn phí. "Mục tiêu cuối cùng của việc minh bạch thuế không phải là để thu thêm tiền của người dân, mà là để xây dựng một môi trường kinh doanh công bằng. Khi mọi thứ rõ ràng, hộ kinh doanh sẽ tự tin hơn trong việc ký kết hợp đồng, mở rộng quy mô và không còn phải lo lắng về những đợt kiểm tra bất chợt" - ông Mai Sơn khẳng định.

Phiên thảo luận giải đáp thắc mắc thực tế của hộ kinh doanh liên quan đến việc thực hiện nghị định 68 - Ảnh: Quang Định

Theo bà Lê Thị Chinh - Phó trưởng ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế), hộ kinh doanh chỉ cần nắm những điều cơ bản dưới đây, xem đó như "bí kíp" về quyền lợi và trách nhiệm của mình sẽ thấy quy định đơn giản hơn.

Ai phải nộp thuế và ai được miễn?

Nếu doanh thu cả năm của bà con từ 500 triệu đồng trở xuống thì không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Sắp tới, Nhà nước còn đang nghiên cứu nâng mức này lên cao hơn nữa để hỗ trợ bà con bớt gánh nặng tài chính.

Với các hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, tiền thuế sẽ được tính rất rõ ràng:

Thuế GTGT: Tính bằng cách lấy (doanh thu) x (tỉ lệ % tùy ngành). Chẳng hạn, hộ kinh doanh bán lẻ tạp hóa áp dụng là 1%, còn quán ăn, dịch vụ là 3%.

Thuế TNCN: Có 2 lựa chọn cho hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỉ đồng/năm. Một là tính theo tỉ lệ % cố định trên doanh thu. Hai là lấy doanh thu trừ đi chi chi phí đầu vào hợp lý, rồi nhân với mức thuế 15%. Hộ kinh doanh thấy cách nào nộp ít tiền hơn, có lợi hơn cho mình thì cứ việc chọn cách đó.

Riêng các hộ quy mô lớn (doanh thu trên 3 tỉ đồng), mức thuế suất sẽ từ 17% đến 20% tính trên thu nhập sau khi trừ chi phí.

Những mốc thời gian cần nhớ

Hộ kinh doanh cần lưu ý, năm 2026 có những thay đổi quan trọng về thời hạn kê khai. Không chỉ nộp tiền, mà việc khai báo đúng hạn là điều kiện tiên quyết để không bị cán bộ thuế "hỏi thăm":

Hộ dưới 500 triệu đồng/năm: Dù không phải nộp thuế, hộ kinh doanh vẫn cần gửi một bản "Thông báo doanh thu" năm 2026 cho cơ quan thuế. Chỉ cần làm duy nhất 1 lần, hạn chót là ngày 31/1/2027.

Hộ doanh thu từ 500 triệu đến 50 tỉ đồng/năm: Thực hiện khai và nộp thuế theo quý. Ví dụ, thuế quý 1/2026 năm nay phải hoàn thành trước ngày 4/5.

Hộ doanh thu trên 50 tỉ đồng/năm: Khai thuế theo tháng. Riêng hồ sơ của các tháng đầu năm nay, hộ kinh doanh được gia hạn nộp chậm nhất là ngày 20/4.

Nếu trước đây hộ kinh doanh đã khai thuế theo Thông tư 40 cũ thì cứ yên tâm giữ nguyên, không cần sửa lại. Những hộ nào chưa kịp khai theo quy định mới (Thông tư 18) thì cứ nhanh chóng hoàn thiện, ngành thuế sẽ hướng dẫn và không xử phạt trong giai đoạn chuyển đổi này.

Phải báo cáo tài khoản ngân hàng và ví điện tử

Đây là quy định bắt buộc cho tất cả hộ kinh doanh, kể cả những hộ chưa đến mức phải nộp thuế. Hộ kinh doanh cần thông báo các số tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử (Momo, ZaloPay...) dùng để buôn bán cho cơ quan thuế qua mạng.

Theo bà Lê Thị Chinh, nhiều người sợ bị "soi", nhưng thực tế việc minh bạch dòng tiền mang lại lợi ích rất lớn cho hộ kinh doanh. Khi dòng tiền rõ ràng, bà con có bằng chứng thép để ngân hàng cho vay vốn kinh doanh với lãi suất tốt. Ngành thuế sẽ có dữ liệu để lập sẵn "tờ khai gợi ý". Hộ kinh doanh chỉ cần kiểm tra lại, thấy đúng thì bấm xác nhận, cực kỳ nhàn hạ, không phải đau đầu tính toán.

Kinh doanh càng lớn càng phải chuẩn về hóa đơn

Việc dùng hóa đơn điện tử không còn là chuyện xa lạ, nhưng hộ kinh doanh cần nắm đúng mức doanh thu để thực hiện:

Doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm: Bắt buộc dùng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền.

Doanh thu từ 500 triệu đồng đến 1 tỉ đồng/năm: Không bắt buộc, nhưng nếu hộ kinh doanh muốn chuyên nghiệp hơn để làm ăn với các đối tác lớn thì cứ đăng ký sử dụng, cơ quan thuế rất khuyến khích.

Thanh Hoa