PNO - Sự phát triển nhanh chóng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc cách sinh viên, học viên học tập, nghiên cứu. Nhiều cơ sở giáo dục đại học đã phải điều chỉnh chính sách, phương pháp giảng dạy và đánh giá nhằm hạn chế việc sinh viên lạm dụng AI.
Viết xong bài tiểu luận hơn 3.000 từ, Minh Tuấn - sinh viên năm thứ ba, ngành ngôn ngữ Anh, Trường đại học Công nghiệp TPHCM - mở các ứng dụng AI nhờ kiểm tra lại bài, bao gồm sửa lỗi chính tả, đánh giá nội dung và cấu trúc bài, kiểm chứng dữ liệu trong bài. Ngoài làm bài luận, Tuấn cũng dùng 4-5 ứng dụng AI phổ biến cho việc học tập hằng ngày, thậm chí nhận gợi ý từ AI về những vấn đề của cuộc sống.
 |
| Sinh viên Trường đại học Giao thông Vận tải TPHCM đang trải nghiệm mô hình hệ thống điều khiển đường sắt nhờ ứng dụng AI |
Tuấn kể, trong học kỳ trước, một vài bạn trong lớp bị giảng viên trả bài tiểu luận do giao toàn bộ đề bài cho AI làm. Bài viết trôi chảy, lập luận mạch lạc nhưng khi bảo vệ tiểu luận thì không trả lời được những câu hỏi cơ bản của giảng viên. Do vậy, sinh viên trong lớp rất thận trọng khi dùng AI.
Cũng thường xuyên dùng AI trong học tập, Hoàng Khải Vinh - sinh viên Trường đại học Mở TPHCM - cho hay, việc học sinh, sinh viên dùng AI rất phổ biến, mỗi người dùng theo một cách riêng: “Có bạn nhờ AI viết bài luận, bài tập rồi chỉnh lại chữ và giọng điệu để không bị giáo viên phát hiện. Có bạn chỉ dùng AI để định hướng, tìm kiếm thông tin, trích nguồn, sửa lỗi câu chữ hoặc giải thích các từ ngữ học thuật, kiến thức khó hiểu”.
Theo một khảo sát hồi tháng 11/2025 của Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TPHCM) với 1.454 sinh viên toàn trường, có tới 1.439 người sử dụng AI vào việc học tập, chiếm gần 99%. Tỉ lệ này ở Khoa Công nghệ thông tin của trường là 99,35% (919/925 sinh viên), trong đó có khoảng 80% sinh viên sử dụng AI hằng ngày. AI được dùng chủ yếu cho việc tự học, mở rộng và cá nhân hóa kiến thức; giải thích bài giảng, tóm tắt tài liệu, tìm kiếm học liệu; hỗ trợ lập trình, sửa lỗi, hiểu cấu trúc hệ thống; gợi ý hướng nghiên cứu, đọc và phân tích bài báo khoa học…
Trong cuộc khảo sát ở Khoa Công nghệ thông tin, sinh viên đã nêu 3 mối lo ngại lớn nhất khi dùng AI. Thứ nhất, là độ tin cậy và tính chính xác của thông tin do AI cung cấp. Nếu không có kỹ năng kiểm chứng và phản biện, sinh viên dễ dàng chấp nhận nội dung do AI tạo ra mà không rõ đúng hay sai. Thứ hai, là nguy cơ suy giảm khả năng tư duy, phân tích. Sinh viên dễ đạt được kết quả, nộp sản phẩm đúng hạn nhưng không hình thành được năng lực tư duy nền tảng. Một số sinh viên thừa nhận rằng, chỉ đến khi bị buộc phải làm việc không có AI (thi vấn đáp, sửa bài trực tiếp), họ mới nhận ra khoảng trống năng lực thực sự của bản thân.
Thứ ba, là sự thay đổi trong nhận thức về tính trung thực học thuật. Sinh viên không xem việc sử dụng AI là gian lận tuyệt đối, phần lớn cho rằng gian lận hay không phụ thuộc vào cách dùng và mục đích dùng. Nhiều sinh viên thẳng thắn thừa nhận, việc lạm dụng AI giúp họ nhanh chóng làm xong việc nhưng tạo cảm giác trống rỗng về mặt học thuật, về lâu dài có thể khiến họ bị phụ thuộc AI, thiếu tự tin khi không có AI hỗ trợ.
Đến nay, Bộ GD-ĐT chưa có quy định chung về việc sử dụng AI trong học thuật. Do tỉ lệ sinh viên, học viên dùng AI trong học tập, nghiên cứu ngày càng gia tăng, một số trường đại học buộc phải chủ động ban hành quy định riêng nhưng một số trường chủ yếu dựa vào sự kiểm chứng lẫn nhau giữa người dạy và người học.
Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) là đơn vị đầu tiên ban hành quy định về kiểm soát, xử lý hành vi đạo văn và sử dụng AI trong các sản phẩm học thuật. Theo đại diện nhà trường, từ năm 2016, UEH đã có quy định về kiểm soát đạo văn nhưng do sự thay đổi nhanh chóng của môi trường công nghệ, đặc biệt là sự bùng nổ của các công cụ AI, khung quy định cũ không còn phù hợp.
 |
| Sinh viên Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TPHCM) trong một tiết học trải nghiệm về các ứng dụng tích hợp AI |
Quy định mới của UEH xác định rõ khái niệm đạo văn, các dấu hiệu nhận diện hành vi vi phạm và ban hành khung hướng dẫn cụ thể về sử dụng AI trong học thuật. Theo đó, AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò tư duy, phân tích và sáng tạo của tác giả. Nhà trường phân biệt rõ AI hỗ trợ (kiểm tra ngôn ngữ, chính tả, dịch thuật) và AI tạo sinh (các hệ thống có khả năng tạo nội dung mới). Người học và giảng viên có trách nhiệm khai báo minh bạch về công cụ, mục đích và phạm vi sử dụng, đồng thời chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác, độ tin cậy và liêm chính học thuật của sản phẩm.
Song song với việc ban hành quy định kiểm soát, một số trường đại học lựa chọn hướng tiếp cận khác, đó là trang bị cho sinh viên năng lực sử dụng AI một cách bài bản. Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) vừa công bố “Khung năng lực AI dành cho sinh viên”.
Giáo sư, tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng nhà trường - cho biết, khung năng lực này nhằm làm nền tảng cho việc phát triển các chương trình đào tạo, trang bị cho sinh viên khả năng sử dụng, đánh giá, sáng tạo và ứng xử có trách nhiệm với AI trong học tập, nghiên cứu, phát triển sự nghiệp và khởi nghiệp. Đây không chỉ là năng lực phục vụ giáo dục đại học mà còn là năng lực nền tảng cho năng suất lao động và khả năng thích ứng bền vững trong tương lai.
Đại học Quốc gia Hà Nội cũng xây dựng học phần “Nhập môn công nghệ số và ứng dụng AI” dành cho toàn bộ sinh viên. Học phần 3 tín chỉ này trang bị kiến thức nền tảng về tư duy số và AI, tập trung vào các nội dung như khai thác dữ liệu, giao tiếp số, sáng tạo trong môi trường số, an toàn số và ứng dụng AI phục vụ học tập, nghiên cứu, đồng thời nhấn mạnh tư duy độc lập, sáng tạo, liêm chính học thuật và trách nhiệm, đạo đức trong ứng dụng AI.
Nguyễn Loan
| Chia sẻ bài viết: |
Vé đắt và khan hiếm là tình trạng phổ biến của nhiều tuyến tàu, xe từ TPHCM đi các tỉnh, thành dịp tết Bính Ngọ 2026.
Từ chất liệu vải nỉ hay lá cây khô và xương lá, Nguyễn Nhật Khiêm đã sáng tạo ra nhiều tác phẩm độc đáo nhờ kỹ năng thêu tay điêu luyện.
Công an Đà Nẵng triệt xoá 2 tụ điểm mại dâm trá hình tại khách sạn Mường Thanh và khách sạn Samdi, đưa hơn 40 người về trụ sở.
Công an tỉnh Đắk Lắk đã đồng loạt bàn giao 176 căn nhà trong Chiến dịch Quang Trung cho các hộ dân bị thiệt hại do mưa lũ.
Bắt khẩn cấp Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long cùng 3 nhân viên liên quan trách nhiệm quản lý chất lượng nguyên liệu đầu vào.
Sau khi ra tay sát hại bà lão 69 tuổi, Kim đã tháo đôi hoa tai bằng vàng tây của nạn nhân mang đi bán lấy 2,5 triệu đồng.
Nhận bàn giao căn nhà mới từ Chiến dịch Quang Trung, người dân vùng lũ xúc động, bịn rịn nói lời chia tay những người lính biên phòng.
Hội nghị được xem là bước chuyển quan trọng - từ giai đoạn hình thành sang giai đoạn hành động có chiều sâu, hướng tới một hệ sinh thái số an toàn.
Chương trình đã trao tặng 100 thẻ bảo hiểm y tế, 100 phần quà tết cho người dân và 15 phần quà Tết cho con, em hội viên Hội Nông dân xã...
Liên quan đến vụ chồng Đoàn Di Băng, Công an tỉnh Đồng Nai phát thông báo thu hồi sản phẩm kem chống nắng Hanayuki Sunscreen Body.
Theo nhiều ý kiến, để làn xe đạp thực sự phát huy hiệu quả, cần những giải pháp đồng bộ như điều chỉnh thời gian, tăng cường xử phạt,...
Trong vòng hơn 1 tháng, nam sinh lớp Tám ở Nghệ An đã bí mật chế tạo hơn 3.000 quả pháo trong phòng ngủ để bán cho bạn.
Nguyễn Văn Hậu bị tuyên phạt mức án 11 năm tù trong vụ án xảy ra tại tỉnh Khánh Hòa.
Lễ ra quân, xuất quân đảm bảo an ninh trật tự phục vụ Đại hội lần thứ XIV của Đảng diễn ra sáng nay, 10/1.
Kết thúc chiến dịch Quang Trung, trong đợt 2, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 bàn giao 435 căn nhà mới cho các gia đình ở miền Trung.
Trong lúc đang điều khiển xe đạp lưu thông trên đường Hồ Chí Minh, người phụ nữ bất ngờ va chạm với xe máy dẫn đến tử vong.
Nhiệt độ giảm sâu khiến nhiều nơi ở xã biên giới tỉnh Nghệ An xuất hiện băng và sương muối vào nửa đêm đến sáng sớm.
