Đừng để “vạch sóng” trở thành rào cản

Thế nhưng, giữa những con số 100 hay 350 điểm, giữa những quyền lợi số hấp dẫn như miễn 100% lệ phí cho các thủ tục cơ bản, giảm đến 10% thuế thu nhập cá nhân hay thuế trước bạ, một người nông dân ngoài 50 tuổi như tôi lại không khỏi chùng xuống, với những băn khoăn, trăn trở rất đời thường.

Cuộc sống của tôi gói gọn trên mảnh ruộng, thu nhập ít ỏi dành dụm từng chút để lo cho hai đứa con ăn học. Tôi cũng cố gắng bắt nhịp thời đại bằng một chiếc điện thoại thông minh cũ, chủ yếu để nghe gọi với con cái ở phố xa.

Ở vùng quê chúng tôi, sóng 4G rất chập chờn. Để có thể gọi video cho con, hay tra cứu thông tin, tôi thường phải ra đầu ngõ để "hứng" nhờ sóng từ nhà hàng xóm. Tôi vẫn chưa dám lắp wifi riêng vì mấy trăm ngàn đồng mỗi tháng ấy, với tôi, có thể làm được nhiều việc cấp thiết hơn.

Ảnh minh họa

Tôi thấy trong dự thảo có nội dung: Mỗi lần tương tác với đại biểu Quốc hội trên môi trường số được cộng 5 điểm. Mỗi lần thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến được cộng 7 điểm. Mỗi lần góp ý dự thảo văn bản pháp luật được 10 điểm... Những ưu đãi này giúp nhiều người ở thành thị trở thành 1 công dân số năng động. Nhưng với tôi và không ít người ở vùng quê, vùng sâu, vùng xa, hay cả những hộ nghèo tại các thành phố lớn, điều kiện để trở thành công dân số chính là hạ tầng kết nối và khả năng chi trả.

Tôi thấy được nhiều an ủi khi dự thảo dành sự hỗ trợ cộng thêm 50 điểm/năm cho nhóm yếu thế như người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số. Song, tôi vẫn day dứt. Sự thiếu thốn về cơ sở hạ tầng số, có nguy cơ trở thành rào cản vô hình ngăn cách điểm số. Trong khi những công dân ở thành thị, có điều kiện, dễ dàng tích luỹ điểm qua từng lần tương tác, từng giao dịch online để hưởng ưu đãi giảm thuế, thì những hộ nghèo thực sự cần sự nâng đỡ của chính sách nhất như chúng tôi có thể bị tụt lại phía sau chỉ vì không có một đường truyền ổn định.

Điều này vô tình có thể tạo nên một nghịch lý: người giàu, người có điều kiện sẽ được hưởng nhiều ưu đãi hơn, còn người nghèo lại khó tiếp cận những ưu đãi đó. Vì vậy, để chính sách công dân số thực sự đi vào cuộc sống, trở thành động lực công bằng cho mọi tầng lớp, tôi mạn phép có một số kiến nghị:

Cần đẩy nhanh việc phủ sóng internet băng rộng, đặc biệt là tại các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Đồng thời, nên xây dựng hệ thống wifi công cộng miễn phí tại các trung tâm văn hóa, trụ sở UBND xã, bưu điện văn hóa xã, thư viện công cộng... Những điểm wifi này cần được ưu tiên băng thông để người dân có thể truy cập ổn định vào các nền tảng phục vụ công dân số như VNeID, Cổng dịch vụ công quốc gia.

Các nhà mạng cần có chính sách miễn phí hoàn toàn dung lượng data khi người dân truy cập và sử dụng các ứng dụng, cổng thông tin chính phủ, dịch vụ công trực tuyến thiết yếu. Điều này sẽ giúp người dân tiết kiệm chi phí, khuyến khích những người có thu nhập thấp vẫn chủ động thực hiện các quyền và nghĩa vụ số của mình.

Với nhóm người yếu thế, người cao tuổi neo đơn tại các vùng đặc biệt khó khăn, bên cạnh việc cộng điểm, cần có chương trình hỗ trợ cụ thể như cho vay ưu đãi, trợ giá, hoặc hỗ trợ mua điện thoại thông minh giá rẻ. Có thiết bị, có wifi, người dân mới có thể bắt đầu.

Cần nghiên cứu để những người chưa thể tiếp cận internet thường xuyên vẫn có cơ hội tích luỹ điểm, ví dụ thông qua việc cập nhật thông tin cá nhân lên VNeID, tham gia các buổi tập huấn về số tại các điểm cộng đồng địa phương. Đồng thời, với các đối tượng đặc thù, chính sách giảm phí cần được áp dụng linh hoạt hơn, có thể là tại các điểm tiếp nhận thủ tục địa phương chứ không nhất thiết là trên ứng dụng.

Tôi rất mong dự thảo được hoàn thiện với sự cân nhắc sâu sắc những băn khoăn này, để mỗi người dân, nhất là các đối tượng yếu thế đều có thể tự hào và chủ động trở thành một phần tích cực của xã hội số tương lai.

Nguyễn Văn Hoà (xã Đất Mũi, Cà Mau)