'Chiến dịch 500 ngày đêm': Hành trình 'trả lại tên' cho các liệt sĩ vẫn đang được viết tiếp mỗi ngày

Đây không chỉ là chiến dịch được đo đếm bằng những con số, mà là hành trình của nghĩa tình, là trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị, của toàn dân đối với những người đã hy sinh vì đất nước; đồng thời là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Hành trình của tri ân, trách nhiệm và đạo lý dân tộc

Nghĩa trang Liệt sĩ Ba Dốc (tỉnh Quảng Trị) hiện có 3.126 phần mộ liệt sĩ, trong đó có 1.320 phần mộ chưa xác định được đầy đủ thông tin. Ảnh: Võ Dung/TTXVN

Những thế hệ của ngày hôm nay, những người đang được sống trong hòa bình đã bao lần tự hỏi: trên thế giới này có nơi nào chiến tranh để lại hậu quả nặng nề nhưng rất đỗi anh hùng như dân tộc Việt Nam? Liệu có mảnh đất nào mà mỗi tấc đất hôm nay thấm máu xương của các thế hệ cha anh đi trước như đất nước chúng ta? Gần 1,2 triệu người con ưu tú đã dũng cảm xung phong ra trận, anh dũng chiến đấu và hy sinh quên mình vì sự bình yên, hạnh phúc của nhân dân.

Nhưng vẫn còn đó những người lính chưa tìm thấy, những hài cốt chưa được gọi đúng tên và những gia đình vẫn mòn mỏi chờ đợi. Bởi vậy, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn xác định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đồng thời là trách nhiệm thiêng liêng, thể hiện đạo lý và lương tri của dân tộc.

Trong những năm qua, với sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước; sự nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương và lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, công tác này đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Đặc biệt, trong giai đoạn 2021-2025, toàn quốc đã tìm kiếm và quy tập được gần 7.000 hài cốt liệt sĩ. Đã tiếp nhận gần 13.500 mẫu (gồm mẫu hài cốt và mẫu thân nhân), qua đó, đã xác định được danh tính cho hơn 100 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và hơn 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; đã tổ chức thu nhận gần 60.000 mẫu sinh phẩm để xây dựng ngân hàng gene thân nhân liệt sĩ. Hệ thống cơ sở giám định ADN từng bước được đầu tư, nâng cấp; dữ liệu và kết quả giám định được lưu trữ, quản lý tại Trung tâm Lưu trữ ADN hài cốt liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ, phục vụ lâu dài cho công tác xác định danh tính.

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Trong khi đó, điều kiện thực hiện ngày càng rất khó khăn: thông tin ngày càng ít, nhân chứng ngày càng giảm, địa hình, địa bàn thay đổi lớn theo thời gian.

Từ những khó khăn, vướng mắc và xuất phát từ truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa"; từ mong muốn của thân nhân liệt sĩ và nhân dân, ngày 2/4/2026, tại di tích lịch sử Thành cổ Quảng Trị, Ban Chỉ đạo quốc gia đã phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Chiến dịch có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc; là sự cụ thể hóa chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về thực hiện chế độ, chính sách đối với người có công với cách mạng.

Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị, của toàn dân đối với những người đã hy sinh vì đất nước; đồng thời là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Chiến dịch được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).

Theo kế hoạch, Chiến dịch đặt ra 5 mục tiêu trọng tâm gồm: Tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu hài cốt đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trong các nghĩa trang liệt sĩ và hài cốt tìm kiếm, quy tập được; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; xây dựng, hoàn thiện và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phục vụ công tác đối sánh; đẩy mạnh, hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi như Tuyên Quang (Vị Xuyên), Lào Cai, Lạng Sơn và các khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ.

Huy động cả hệ thống chính trị

Đơn vị nghiệp vụ triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với mộ chưa xác định được thông tin tại nghĩa trang liệt sĩ xã Đức Linh (Lâm Đồng). Ảnh: Nguyễn Thanh/TTXVN

Để hoàn thành các mục tiêu của Chiến dịch, Bộ Quốc phòng đã giao chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cho các đơn vị trong giai đoạn 2026-2027; tiếp tục duy trì hoạt động của 24 đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước, tại Lào và Campuchia.

Kết quả bước đầu cho thấy sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng. Đến nay đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 242 hài cốt trong nước, 173 hài cốt tại Lào và 694 hài cốt tại Campuchia; đồng thời phát hiện 2 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang.

Ban Chỉ đạo quốc gia cũng đã tổ chức 2 Hội thảo khoa học xác minh, kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể tại khu vực phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi (ngày 29/5/2026) và khu vực công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh (ngày 8/6/2026). Sau Hội thảo, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, huy động mọi nguồn lực, sử dụng phương pháp, công nghệ hiện đại (rađa xuyên đất) để sớm khảo sát, đào tìm, quy tập hài cốt liệt sĩ (hiện nay, đang tổ chức đào tìm tại khu vực Nghĩa trang liệt sĩ phường Đắk Cấm và khu vực đường Trường Chinh, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi).

Trong công tác rà phá bom mìn phục vụ tìm kiếm, quy tập, các quân khu đã thành lập 360 đội rà phá với gần 5.000 người tham gia, sử dụng 1.311 thiết bị dò bom mìn. Đến nay đã rà phá bom mìn, vật nổ để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được 3.500 ha/22.725 ha; riêng vùng lõi Vị Xuyên/Tuyên Quang đã rà phá được 1.795 ha/4.460 ha (đạt 40,25%)

Về công tác tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ, Bộ Quốc phòng đã ban hành Hướng dẫn, Quy trình kỹ thuật Lấy mẫu - Vận chuyển - Bàn giao - Bảo quản - Lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ. Tổ chức Hội nghị tập huấn toàn quốc hướng dẫn công tác lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ; chỉ đạo tổ chức làm trước lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc (xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An).

Đến nay, 100% quân khu, các tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch; thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu, quân số 3.615 người; tổ chức làm trước, lấy mẫu tại 3.651 mộ liệt sĩ (mộ đủ điều kiện lấy mẫu 2.510 mộ, tỷ lệ 68,75%; không đủ điều kiện lấy mẫu 1.145 mộ).

Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) đã hoàn thành và đưa vào sử dụng phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ; cơ bản hoàn thành nghiên cứu, xây dựng phần mềm báo cáo tiến độ, kết quả “Chiến dịch 500 ngày đêm”, bảo đảm xong trước 15/6/2026 để phục vụ hoạt động chỉ đạo, điều hành của Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia.

Về công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Bộ Nội vụ đã tham mưu ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN; Quyết định số 51/QĐ-BCĐQG của Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về Quy trình phối hợp và phân công địa bàn tiếp nhận, giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Bộ Quốc phòng (Viện Pháp y Quân đội) đã tiếp nhận 192 mẫu hài cốt liệt sĩ của các tỉnh, thành phố (Nghệ An 141 mẫu; Hải Phòng 33 mẫu; Ninh Bình 7 mẫu; Hưng Yên 6 mẫu; Quảng Ninh 5 mẫu); tiến hành tách chiết 4 mẫu thân nhân liệt sĩ, 72 mẫu hài cốt liệt sĩ.

Ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo đẩy nhanh tốc độ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

Tỉnh Ninh Bình hiện còn khoảng 7.900 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại các nghĩa trang trên địa bàn. Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được cấp ủy, chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn của tỉnh dồn sức thực hiện, không chỉ hoàn thiện dữ liệu, hồ sơ người có công mà còn đáp ứng tâm tư, nguyện vọng của thân nhân liệt sĩ, thể hiện truyền thống đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Trong ảnh: Các phần mộ chưa xác định được thông tin được đánh số định danh trước khi thực hiện quy trình xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Ảnh: Nguyễn Lành/TTXVN

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, để hoàn thành các chỉ tiêu của Chiến dịch 500 ngày đêm Ban Chỉ đạo quốc gia đã xác định nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới là tập trung nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; trọng tâm là Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng và các văn bản hướng dẫn thi hành bảo đảm đồng bộ, sát thực tiễn, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thuận lợi trong triển khai thực hiện.
Ban Chỉ đạo quốc gia đề nghị cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp quan tâm vào cuộc lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh các hoạt động tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, trọng tâm địa bàn trong nước, các khu vực địa bàn còn nhiều thông tin về mộ liệt sĩ, nhất là thông tin về mộ liệt sĩ tập thể.

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, cần đẩy mạnh hơn nữa, phát huy hơn nữa hiệu quả hoạt động thông tin, tuyên truyền, cung cấp thông tin; ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo để đẩy nhanh tốc độ, sự chính xác trong nhận diện, phân tích, phân lập dữ liệu hồ sơ về liệt sĩ, để bóc tách, tìm kiếm, quản lý các trường thông tin hữu ích để tìm kiếm, quy tập.

Căn cứ vào thông tin hiện có, thành lập các tổ công tác xuống các thôn, bản đặc biệt là các khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng còn nhiều hài cốt liệt sĩ để họp với nhân dân, các già làng, trưởng bản, người cao tuổi để nắm thông tin, xác minh, kết luận thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập.

Cùng với đó, trên cơ sở các kết quả rà soát, bổ sung, hoàn thiện hồ sơ, danh sách liệt sĩ; đặc biệt là kết quả xác minh, kết luận địa bàn lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của Ban Chỉ đạo các cấp; kết quả giải mã ký hiệu, phiên hiệu đơn vị để tổ chức các cuộc Hội thảo khoa học xác minh, kết luận thông tin, nhất là thông tin về mộ liệt sĩ tập thể, để khảo sát, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Ban Chỉ đạo cũng nhấn mạnh việc chỉ đạo triển khai đồng bộ công tác tổ chức lấy mẫu, bàn giao, bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong nghĩa trang liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc; trong đó tổ chức các đoàn công tác liên ngành đi kiểm tra, nắm tình hình, đôn đốc các địa phương thực hiện bảo đảm đúng quy trình, quy định; chỉ đạo điều phối các đơn vị giám định ADN chủ động xây dựng kế hoạch, tổ chức tiếp nhận mẫu hài cốt liệt sĩ do địa phương bàn giao theo quy định tại Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP và Quyết định số 51/QĐ-BCĐQG.

Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ thu thập, phân tích, đối chiếu ADN cho thân nhân liệt sĩ để tích hợp vào ngân hàng gen xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin; hoàn thiện Kế hoạch “Mở đợt Cao điểm triển khai thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin” (dự kiến triển khai đồng loạt trên toàn quốc từ ngày 20/6/2026 đến ngày 20/7/2027 với số lượng dự kiến khoảng 250.000 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ)

Bộ Công an cũng đang hoàn thiện kế hoạch "Mở đợt cao điểm triển khai thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin", dự kiến triển khai đồng loạt trên toàn quốc từ ngày 20/6/2026 đến ngày 20/7/2027 với số lượng dự kiến khoảng 250.000 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ.

Song song với các nhiệm vụ chuyên môn, Chiến dịch sẽ đẩy mạnh công tác truyền thông, tuyên truyền, huy động sự tham gia của các cấp, ngành, địa phương và nhân dân trong cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, góp phần hoàn thành các mục tiêu đề ra.

Hành trình “trả lại tên” cho các liệt sĩ vẫn đang được viết tiếp mỗi ngày! Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định không chỉ là thêm một người con trở về với đất Mẹ mà còn là sự khép lại nỗi chờ đợi mòn mỏi của một gia đình, là sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với những người đã gửi lại tuổi thanh xuân nơi chiến trường để đất nước có được hòa bình, hạnh phúc.

Theo TTXVN