Tương lai ASEAN bắt đầu từ hạnh phúc của người dân

Thông điệp ấy xuất hiện trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc. Trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi thị trường lao động. Biến đổi khí hậu đe dọa sinh kế của hàng triệu người. Xung đột địa chính trị làm gia tăng bất ổn. Trong khi đó, khoảng cách giàu nghèo và sự chênh lệch cơ hội phát triển vẫn tồn tại ở nhiều nơi.

Trong bối cảnh đó, một câu hỏi ngày càng trở nên quan trọng: phát triển để làm gì?

Nếu GDP tăng trưởng nhưng người lao động vẫn lo lắng về việc làm; nếu công nghệ phát triển nhưng nhiều người không được tiếp cận giáo dục và kỹ năng mới; nếu các đô thị ngày càng hiện đại nhưng người dân không cảm thấy hạnh phúc hơn thì sự phát triển ấy khó có thể được xem là thành công trọn vẹn.

Chính vì vậy, việc ASEAN đặt người dân vào vị trí trung tâm của mọi chiến lược phát triển không chỉ là một lựa chọn về ngôn từ. Đó là sự thay đổi trong tư duy phát triển của cả khu vực.

Không phải quốc gia giàu nhất luôn là quốc gia hạnh phúc nhất

Nhiều năm qua, các quốc gia Bắc Âu như Phần Lan, Đan Mạch, Iceland hay Thụy Điển liên tục đứng đầu thế giới về chỉ số hạnh phúc. Điều đáng chú ý là thành công của họ không chỉ đến từ thu nhập cao mà còn từ hệ thống giáo dục chất lượng, dịch vụ y tế toàn dân, an sinh xã hội vững chắc, môi trường sống an toàn và sự gắn kết cộng đồng.

Những quốc gia này chứng minh rằng sự phát triển bền vững không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn bằng tuổi thọ, sức khỏe, cơ hội học tập, mức độ bình đẳng và niềm tin của người dân vào tương lai.

Đó cũng là lý do LHQ xây dựng Chỉ số phát triển con người (HDI) dựa trên ba trụ cột: sức khỏe, giáo dục và thu nhập, thay vì chỉ sử dụng GDP.

Thực tế cho thấy, khi các quốc gia đầu tư cho con người, thành quả kinh tế sẽ bền vững hơn. Ngược lại, nếu chỉ theo đuổi tăng trưởng đơn thuần mà bỏ quên chất lượng sống, xã hội có thể phải đối mặt với bất bình đẳng, xung đột lợi ích và những rủi ro phát triển dài hạn.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Một ASEAN phát triển phải là ASEAN không để ai bị bỏ lại phía sau

ASEAN hiện là mái nhà chung của hơn 700 triệu người dân. Tuy nhiên, sự phát triển trong khu vực vẫn chưa đồng đều. Trong khi một số quốc gia đã bước vào nhóm thu nhập cao thì nhiều nơi vẫn còn tỷ lệ nghèo đáng kể, nhất là ở vùng sâu vùng xa, khu vực nông thôn hoặc các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

Điều đó cho thấy tăng trưởng kinh tế tự thân chưa đủ. Người dân cần nhiều hơn những con số thống kê đẹp. Họ cần việc làm ổn định, trường học tốt hơn, bệnh viện tốt hơn, môi trường sống an toàn hơn và cơ hội phát triển công bằng hơn.

Bởi vậy, khi ASEAN thảo luận về chuyển đổi số, điều người dân quan tâm không chỉ là công nghệ tiến xa đến đâu mà là liệu công nghệ có tạo thêm việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống hay không.

Khi ASEAN bàn về chuyển đổi xanh, điều quan trọng không chỉ là các cam kết giảm phát thải mà còn là việc người dân được hít thở bầu không khí sạch hơn, được tiếp cận nguồn năng lượng bền vững với chi phí hợp lý hơn.

Khi ASEAN nói về hòa bình và an ninh, điều mà mỗi gia đình mong muốn vẫn là một môi trường ổn định để làm việc, học tập và nuôi dưỡng thế hệ tương lai.

Nói cách khác, mọi chính sách cuối cùng đều phải trả lời được câu hỏi: người dân được hưởng lợi gì?

Tư duy phát triển mới của ASEAN cũng là xu hướng của Việt Nam

Điều đáng chú ý là tinh thần “lấy người dân làm trung tâm” của ASEAN cũng tương đồng với định hướng phát triển mà Việt Nam đang theo đuổi. Trong nhiều văn kiện quan trọng gần đây, từ chiến lược phát triển đất nước đến các nghị quyết về phát triển địa phương, mục tiêu cuối cùng không còn dừng lại ở tăng trưởng kinh tế đơn thuần mà hướng tới nâng cao chất lượng sống, phát triển văn hóa, xây dựng con người và gia tăng hạnh phúc của nhân dân.

Đối với TPHCM, tư duy ấy càng có ý nghĩa đặc biệt.

Một đô thị hiện đại không chỉ được đánh giá qua những tuyến metro, những khu đô thị mới hay những tòa nhà cao tầng. Thành công của một siêu đô thị phải được đo bằng việc người dân có sống tốt hơn hay không; phụ nữ có nhiều cơ hội phát triển hơn hay không; trẻ em có môi trường học tập tốt hơn hay không; người cao tuổi có được chăm sóc tốt hơn hay không.

Đó mới là thước đo cuối cùng của sự phát triển. Tương lai được đo bằng hạnh phúc. Trong nhiều năm, các quốc gia thường cạnh tranh về tốc độ tăng trưởng, quy mô đầu tư hay năng lực sản xuất. Nhưng ngày nay, thế giới đang dần đặt ra một thước đo mới: mức độ hạnh phúc của người dân.

Đó không phải là một khái niệm cảm tính. Đó là kết quả tổng hợp của giáo dục, y tế, an sinh xã hội, môi trường sống, sự công bằng và niềm tin vào tương lai.

Vì thế, thông điệp quan trọng nhất của Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 có lẽ không nằm ở những chiến lược lớn hay những mục tiêu dài hạn.

Thông điệp ấy nằm ở một nhận thức rất đơn giản nhưng sâu sắc: tương lai của ASEAN không được quyết định bởi những con số tăng trưởng, mà được quyết định bởi việc hơn 700 triệu người dân trong khu vực có sống hạnh phúc hơn hay không.

Bởi suy cho cùng, mọi sự phát triển đều phải bắt đầu từ con người và hướng tới con người.

Thanh Xuân