Chuyện những người phụ nữ giữ lửa “tình làng nghĩa xóm”

Không để ai một mình giữa lúc khó khăn

Bước chân còn tập tễnh sau gần 1 tháng gặp nạn, chị Phan Thị Mong - 43 tuổi, trú thôn Vân Thanh Bắc, xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh - vẫn chưa thể quên vụ mùa đặc biệt vừa trải qua. Vài ngày trước thời điểm thu hoạch dưa, trên đường đi thăm ruộng về, chị không may bị ngã gãy chân. Chấn thương khiến chị phải ngồi một chỗ, trong khi hơn 10 tấn dưa ngoài đồng đã chín rộ. Chồng chị là giáo viên, thường xuyên bận việc học trò, trường lớp, 2 con còn nhỏ, nên gia đình gần như không còn cách nào xoay xở. Điều chị Mong lo không phải là chi phí điều trị mà là ruộng dưa sau nhiều tháng chăm sóc, đến kỳ thu hoạch, có nguy cơ bị hỏng nếu không kịp thu hoạch.

Phụ nữ thôn Vân Thanh Bắc, xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh, hỗ trợ gia đình chị Phan Thị Mong thu hoạch và tiêu thụ dưa

Trước hoàn cảnh ấy, Chi hội Phụ nữ thôn Vân Thanh Bắc nhanh chóng vận động hội viên ra đồng hỗ trợ gia đình chị Mong thu hoạch dưa. Thế là người cắt, người phân loại, người vận chuyển dưa về nhà. Khi câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội, nhiều hội viên Hội LHPN xã Cổ Đạm cũng tranh thủ đến giúp. Có người đứng ra nhận đơn hàng, có người chở dưa giao tận nơi cho khách. Những chị em không thể trực tiếp ra đồng vẫn ghé mua vài trái dưa ủng hộ. Chỉ sau 2 ngày, toàn bộ hơn 10 tấn dưa đã được thu hoạch và tiêu thụ kịp thời. Điều khiến chị Mong cảm động nhất không phải là dưa bán được bao nhiêu tiền mà là nhận ra mình không bị bỏ lại giữa lúc khó khăn.

Ở nhiều vùng quê Nghệ An, Hà Tĩnh, những cuộc “giải cứu” như thế không còn là chuyện hiếm. Mỗi mùa mưa bão hay vào vụ thu hoạch, khi có gia đình gặp biến cố đột xuất, chị em trong thôn xóm lại tự động chia nhau công việc để hỗ trợ. Những ngày trung tuần tháng Năm, nhiều diện tích lúa vụ xuân bị ngả rạp sau những đợt gió mạnh, giông lốc. Hơn 3 sào lúa của chị Nguyễn Thị Thuận - 54 tuổi, khối 14, phường Quỳnh Mai, tỉnh Nghệ An - bị gió quật đổ, ngập trong nước, máy gặt không thể vào ruộng. Chồng chị nằm một chỗ đã lâu, sức khỏe của chị cũng không tốt, nên gần như bất lực nhìn lúa chín ngoài đồng. Những hạt lúa vàng ươm đến ngày thu hoạch lại nằm ngập dưới bùn nước khiến chị mất ngủ. Rồi nỗi lo ấy cũng tan biến khi hàng chục chị em trong chi hội phụ nữ gọi nhau mang liềm, mang xe, kéo nhau ra ruộng giúp thu hoạch, đưa về tận nhà giúp chị.

Tại các làng quê, tình làng nghĩa xóm đã được gìn giữ qua những việc làm bình dị hằng ngày. Sau vụ tai nạn khiến con trai 18 tuổi qua đời, chị Phạm Thị Huệ - trú xóm Vạn Thọ, xã Hải Châu, tỉnh Nghệ An - gần như suy sụp tinh thần, không còn sức ra đồng chăm sóc ruộng ngô. Cỏ dại mọc um tùm, phủ kín cả luống cây. Thấy thế, chị em trong xóm hẹn nhau đến giúp. Sau một buổi, ruộng ngô đã sạch cỏ. Với người dân quê, đó không đơn thuần là giúp nhau vài ngày công lao động mà còn là cách để một gia đình giữa lúc mất mát cảm nhận được sự chở che, đùm bọc của xóm giềng.

Nhìn gần 1ha lúa nằm sâu trong khe suối đã vàng rực, chị Vi Thị Hải - 40 tuổi, ở xã Nga My, tỉnh Nghệ An - không nghĩ vụ lúa xuân này có thu hoạch. Gia đình chị liên tiếp gặp biến cố, con trai và bố mẹ chồng lần lượt qua đời, chị cũng vừa trải qua nhiều ca phẫu thuật sỏi mật nên không còn đủ sức làm đất, gieo cấy. Lo ruộng bị bỏ hoang, Hội LHPN xã Nga My đã huy động 65 hội viên xuống đồng giúp gia đình chị Hải cấy lúa đúng vụ. Cùng hoàn cảnh ấy, hơn 4 sào lúa của chị Kha Thị Lượng cũng được chị em hỗ trợ gieo cấy trong thời gian chị nằm điều trị ung thư. Trên thửa ruộng, hàng chục người dàn hàng ngang cấy lúa giữa tiếng nói cười rộn ràng. Công việc vốn nặng nhọc bỗng trở nên nhẹ nhàng hơn.

Bà Lương Thị Ngọc - Chủ tịch Hội LHPN xã Nga My - cho biết, rà soát các trường hợp khó khăn để hỗ trợ đã trở thành công việc thường xuyên của hội. Gia đình nào có người đau ốm, gặp biến cố đột xuất hay thiếu nhân lực sản xuất đều được chị em chủ động giúp đỡ. Điều quan trọng nhất không chỉ là giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt mà còn giữ được sự kết nối giữa các gia đình trong thôn bản. “Nếu tình làng nghĩa xóm nhạt đi thì cuộc sống sẽ rất buồn. Vì vậy, chị em luôn cố gắng duy trì những việc làm giản dị để mọi người thấy rằng khi gặp khó khăn vẫn luôn có cộng đồng bên cạnh. Hiện, vụ lúa xuân sắp đến ngày thu hoạch. Chúng tôi đang rà soát lại hoàn cảnh các gia đình neo đơn, đau ốm để lên kế hoạch hỗ trợ” - bà Lương Thị Ngọc nói.

Góp củi, gạo lo tang sự

Không chỉ giúp nhau ngoài đồng ruộng, nhiều chi hội phụ nữ ở Nghệ An còn duy trì việc hỗ trợ hội viên khi gia đình có tang sự. Những ngày gần đây, câu chuyện cả làng chung tay lo hậu sự cho ông Lương Văn Thanh - 47 tuổi, ở thôn Vĩnh Thành, xã Thành Bình Thọ, tỉnh Nghệ An - khiến nhiều người xúc động. Ông Thanh mắc bệnh hiểm nghèo thời gian dài, kinh tế gia đình vốn đã khó khăn lại càng thêm kiệt quệ vì chi phí chữa bệnh. Khi ông qua đời, trong lúc người thân còn rối bời thì các chị em trong thôn đã nhanh chóng có mặt để phụ giúp gia đình.

Phụ nữ thôn Vĩnh Thành, xã Thành Bình Thọ, tỉnh Nghệ An, mang củi, gạo đến hỗ trợ gia đình hội viên lo hậu sự

Chẳng ai bảo ai, mỗi người khi đến đều mang theo một bó củi khô, vài ký gạo hoặc ít tiền mặt... Ở làng quê, khi một gia đình có người mất, bà con lối xóm thường tự nguyện đến hỗ trợ dựng rạp, dọn dẹp, đào huyệt, lo chuyện cơm nước. Giữa lúc đau buồn và nhiều việc phải lo toan, sự chung tay của hàng xóm trở thành chỗ dựa ấm áp giúp gia chủ vượt qua mất mát.

Không cần chờ ai vận động hay phân công, mọi người tự động chia nhau công việc. Người đi chợ mua thực phẩm, người nấu cơm, dọn dẹp, người phụ tiếp khách giúp gia chủ trong những ngày tang lễ. Điều đặc biệt là sự giúp đỡ ấy hoàn toàn xuất phát từ tinh thần tự nguyện. Không ai tính chuyện góp nhiều hay ít, cũng chẳng ai so đo thiệt hơn. Với người dân, khi hàng xóm gặp hoạn nạn thì ai có cái gì san sẻ cái nấy. “Ngày nay, nhiều gia đình đã sử dụng bếp gas trong sinh hoạt thường ngày. Nhưng ở làng quê, mỗi khi tổ chức nấu ăn số lượng lớn cho đám hiếu, bếp củi vẫn là thứ không thể thiếu. Những bó củi khô, vài ký gạo hay chút tiền mặt được bà con gom góp tuy giá trị không lớn nhưng lại chứa đựng nghĩa tình sâu nặng” - chị Nguyễn Thị Xuân - ở thôn Vĩnh Thành - nói.

Bà Lữ Ánh Tuyết - Chủ tịch Hội LHPN xã Thành Bình Thọ - cho biết, hoạt động hỗ trợ hội viên khi gia đình có việc hiếu đã được duy trì nhiều năm nay như một cách để chị em cùng nhau vượt qua khó khăn trong cuộc sống. “Ở vùng quê còn nhiều khó khăn, việc lo tang lễ cho người thân đôi khi là áp lực rất lớn với những gia đình nghèo. Chị em trong thôn ai có gì góp nấy để giúp gia đình bớt phần lo toan. Có người góp gạo, người góp củi, người góp ít tiền mặt, tất cả đều xuất phát từ sự sẻ chia chân thành” - bà Lữ Ánh Tuyết bộc bạch.

Theo bà Lữ Ánh Tuyết, giá trị lớn nhất của việc làm này không nằm ở vật chất mà ở tinh thần đùm bọc giữa bà con xóm làng. Trong lúc tang gia rối bời, sự có mặt và chung tay của hàng xóm giúp các gia đình cảm thấy được an ủi, không đơn độc trước biến cố. Đây cũng là cách để chị em phụ nữ trong thôn thêm gắn kết với nhau. Hiện, xã Thành Bình Thọ có 6 chi hội phụ nữ duy trì hoạt động tương trợ khi hội viên có việc hiếu. Mỗi nơi một cách làm nhưng đều chung tinh thần đoàn kết, sẻ chia trong cộng đồng.

Phan Ngọc