Chuyển đổi xe điện, tại sao không?

Cảm giác ngột ngạt, bức bối không chỉ đến từ mùi xăng, tiếng động cơ hay những dòng người chen chúc… mà còn từ một ý nghĩ “Mình đang góp phần vào cái khói bụi này mỗi ngày?”.

Một khách hàng đổi xe máy xăng lấy xe máy điện tại TPHCM. Ảnh: Quốc Thái

Nhìn một cách tổng thể, chuyển đổi sang xe điện là một xu hướng hợp lý và cần thiết. Không khói, không tiếng ồn, ít phát thải, vận hành êm ái, chi phí nhiên liệu thấp hơn, bảo trì đơn giản hơn. Từng ấy lý do đã đủ để người dùng như tôi cảm thấy bị thuyết phục. Một người bạn của tôi ở Hà Nội từng hào hứng khoe rằng từ khi đổi sang xe máy điện, đã giúp tiết kiệm được gần nửa chi phí đổ xăng mỗi tháng, chưa kể đến việc không còn phải lo đến chuyện thay nhớt, kiểm tra lọc gió hay bugi. Những lợi ích cụ thể ấy là điều ai cũng có thể thấy rõ khi so sánh giữa hai loại phương tiện.

Không thể phủ nhận rằng những con số và trải nghiệm tích cực từ người dùng xe điện đang ngày một nhiều lên. Những mẫu xe điện ngày nay không còn là những chiếc xe “yếu ớt” chỉ chạy được vài chục cây số một lần sạc như trước, mà đã cải tiến về cả công suất, thiết kế lẫn tính năng thậm chí cả mẫu mã kiểu dáng. Chúng có thể đạt vận tốc tương đương xe xăng, đi được quãng đường dài hơn, thậm chí tích hợp nhiều công nghệ thông minh như định vị GPS, khóa xe qua điện thoại… Điều này khiến tôi càng thêm hứng thú.

Thế nhưng, nếu chỉ nhìn thấy mặt tốt thì có lẽ tôi đã mua xe từ lâu. Bởi vì song song với những lợi ích đó là hàng loạt vướng mắc rất thực tế, và không dễ dàng để bỏ qua.

Ở các thành phố lớn, không khó để bắt gặp hình ảnh các bạn trẻ chạy xe điện sành điệu giữa phố. Nhưng nếu để ý kỹ, phần lớn là những người có nhà riêng, có gara hoặc nơi để xe tiện lợi, nơi có ổ điện sạc pin ngay tại chỗ. Còn với những ai sống ở chung cư cũ, nhà trọ hoặc khu dân cư chật hẹp, việc tìm một chỗ cắm sạc qua đêm không phải là điều đơn giản. Tôi đã từng thấy cảnh một anh bạn phải khiêng pin từ dưới tầng hầm lên tầng 5 để sạc, rồi sáng hôm sau mang xuống lắp vào. Mỗi ngày một lần như thế, liệu có mấy người kiên trì được?

Một chị đồng nghiệp của tôi kể rằng, dù rất thích xe điện, nhưng rốt cuộc vẫn phải quay lại với xe xăng vì không thể tìm được trạm sạc ở khu vực chị sống. Hệ thống trạm sạc công cộng ở cả hai thành phố lớn, dù đang được triển khai, vẫn còn quá mỏng và thưa thớt, phân bố không đều, phần lớn tập trung ở trung tâm, trong khi người dân sống rải rác ở các quận ngoại thành. Nỗi lo hết pin giữa đường không chỉ khiến người ta ngần ngại, mà còn có thể gây rắc rối nếu phải di chuyển liên tục trong ngày.

Chưa kể đến những vấn đề kỹ thuật khác, thời gian sạc vẫn khá lâu so với việc đổ xăng vài phút là xong, pin xe có tuổi thọ giới hạn, sau vài năm sẽ cần thay với chi phí không nhỏ. Và một câu hỏi mà đến giờ tôi vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng : “pin cũ được xử lý ra sao, có thật sự thân thiện với môi trường như lời quảng cáo?” Những điều ấy không dễ bỏ qua khi cân nhắc một quyết định gắn bó dài lâu.

Còn một điểm tưởng nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn, đó là tâm lý quen thuộc. Tôi từng chạy thử xe điện vài ngày, và nhận ra mình bị lúng túng khi xe không phát tiếng động. Cảm giác yên tĩnh quá khiến tôi thấy “thiếu an toàn” mỗi khi đi sát xe khác. Nhiều người lớn tuổi còn lo ngại rằng xe điện dễ gây tai nạn. Những e dè về độ bền, khả năng leo dốc, đi xa… vẫn là trở ngại tâm lý lớn mà các hãng xe phải đối mặt khi tiếp cận thị trường đông dân như Việt Nam.

Tuy vậy, tôi vẫn giữ một thái độ lạc quan. Chuyển đổi sang xe điện không thể diễn ra trong ngày một ngày hai, mà là quá trình về lâu về dài. Đó sẽ là lộ trình phát triển đúng đắn nếu hệ thống sạc điện được phủ rộng khắp và linh hoạt hơn, ví dụ tích hợp ở bãi giữ xe, trạm xăng, thậm chí các chung cư. Nếu chi phí pin được giảm xuống, có chính sách hỗ trợ đổi mới sau một thời gian sử dụng. Hoặc nếu có thêm giải pháp cho những người sống ở nhà trọ hay khu dân cư đông đúc thì tôi tin rằng rào cản sẽ không còn quá lớn. Bởi suy cho cùng người Việt chúng ta nhìn chung luôn có tinh thần đổi mới rất nhanh, chỉ cần đủ điều kiện và sự thuận tiện, tôi tin mọi băn khoăn sẽ không còn là rào cản cho bước chuyển đổi đáng trông đợi này!

Song Ninh

Phường Đông Mai, tỉnh Quảng Ninh