Chủ động phòng cháy để đón cái tết bình an

Hiện trường vụ cháy 4 căn nhà trong chợ Nhị Thiên Đường, phường Bình Đông, TPHCM - Ảnh do PC07 cung cấp

“Bà Hỏa” rình rập mọi nơi

Ngày 27/1, các tiểu thương ở chợ Nhị Thiên Đường vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại vụ cháy 1 ngày trước đó. Lửa bốc lên từ căn nhà bán giày dép trong chợ, sau đó lan ra các căn khác, thiêu rụi mọi tài sản bên trong. “Bao nhiêu vốn liếng đều đổ vào số hàng để bán dịp tết. May mà lửa không lan sâu vào chợ, chứ không thì mọi người ở đây đều trắng tay” - một tiểu thương nói.

Chị Nga - tiểu thương chợ Bình Trưng - nhớ lại, khoảng 7g sáng 11/1, khi chợ đang tấp nập người thì chị nghe tiếng hô hoán và thấy cột khói bốc lên cao sát chợ. Thấy lửa càng lúc càng mạnh, chị và một số người ôm đồ đạc quan trọng chạy khỏi chợ. Một lúc sau, lực lượng phòng cháy và chữa cháy (PCCC) đã có mặt, dập tắt đám cháy.

Nhiều chợ truyền thống khác ở TPHCM cũng có nguy cơ cháy, nổ cao. Ở chợ Bà Chiểu, phường Gia Định, hàng tết về nhiều, không ít tiểu thương chất tràn ra cả lối đi. Các cổng phụ của chợ này được tận dụng làm nơi để xe. Sát đó, nhiều người còn nhóm bếp để bán thực phẩm.

Ban đêm, chủ các sạp kéo cửa tôn kín mít nên nếu phát hỏa thì rất khó phát hiện để dập lửa ngay. Ở chợ Hạnh Thông Tây, phường Thông Tây Hội, các sạp quần áo san sát nhau, chủ sạp chất hàng kín cả lối đi. Trong khi đó, nhiều người đến chợ vẫn thản nhiên hút thuốc lá.

Theo Cục Cảnh sát PCCC và Cứu nạn, cứu hộ (CNCH), trong 2 tháng cuối năm 2025, cả nước xảy ra 498 vụ cháy, làm 11 người chết, 26 người bị thương, thiệt hại tài sản gần 260 tỉ đồng. Trong đó, có 190 vụ cháy nhà và 70 vụ cháy kho, cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Loại hình nhà phố vừa ở, vừa kinh doanh cũng có nguy cơ cháy cao và thường gây hậu quả nặng nề. Vụ cháy nhà số 227 Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh ngày 5/12/2025 là ví dụ điển hình, với 4 người chết, 2 người bị thương.

Trong khi đó, dọc các con đường nhỏ như Nguyễn Thượng Hiền, Nguyễn Thiện Thuật (phường Bàn Cờ), Ngô Gia Tự (phường Vườn Lài), nhà phố thường được cơ nới, quây kín lồng sắt bên trên, còn tầng trệt làm nơi sản xuất, buôn bán. Lối thoát duy nhất của căn nhà là cửa chính nên nếu ban đêm, hỏa hoạn xuất phát từ phía cửa chính thì người ở trong nhà rất khó thoát.

Trong kỳ họp thứ sáu của HĐND TPHCM ngày 9/12/2025, UBND TPHCM cho biết, toàn thành phố có 1.381 cơ sở sản xuất, kinh doanh không đảm bảo an toàn PCCC, trong đó có 757 cơ sở đã khắc phục vi phạm, 624 cơ sở vẫn chưa đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về PCCC.

Theo Công an TPHCM, trong năm 2025, toàn thành phố xảy ra 157 vụ cháy nhà ở và nhà ở kết hợp kinh doanh, làm 15 người chết. Hầu hết nạn nhân chết do mọi lối thoát hiểm đã bị lưới sắt, bảng quảng cáo bịt kín.

Những bình chữa cháy ở chợ Bà Chiểu trông khá cũ kỹ do để lâu ngày - ẢNH: THANH TÂM

Chủ động phòng cháy từ cơ sở

Theo Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, đến nay, cả nước đã xây dựng và duy trì hơn 56.000 tổ liên gia an toàn PCCC, hơn 61.000 điểm chữa cháy công cộng. Có trên 91% hộ trang bị bình chữa cháy xách tay, hàng triệu lượt người đã được tuyên truyền, tập huấn kỹ năng PCCC và CNCH.

Chị Lê Thị Tuyết (phường Tân Sơn Hòa, TPHCM) cho biết, chị sống trong khu trọ có đông người nên luôn lo xảy ra cháy, nổ. Mới đây, chị đã được UBND phường mời nghe tuyên truyền và tập huấn về PCCC, gồm hướng dẫn kỹ năng quản lý nguồn lửa, nguồn nhiệt và sử dụng an toàn các thiết bị điện, bình gas, lưu ý khi thắp hương, đốt vàng mã. Theo chị, các nội dung tuyên truyền rất hữu ích. Ngay sau buổi học, chị đã mua bình chữa cháy để sẵn sàng ứng phó khi xảy ra cháy.

Được biết, kể từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (ngày 1/7/2025), UBND phường Tân Sơn Hòa đã phối hợp với ban điều hành 28 khu phố đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân bảo đảm an toàn PCCC. Đến nay, phường đã thành lập 92 tổ liên gia an toàn PCCC và xây dựng 50 điểm chữa cháy công cộng nhằm nâng cao khả năng phòng ngừa, ứng phó với sự cố cháy, nổ ngay từ cơ sở.

Ông Lê Đình Tuyến - Phó ban Khoa học công nghệ, Hiệp hội PCCC và CNCH Việt Nam (VFRA), Giám đốc Công ty TNHH Giải pháp kỹ thuật Lê Dương - đánh giá, tổ liên gia an toàn PCCC là mô hình hiệu quả để PCCC, thể hiện rõ ở 3 yếu tố then chốt: trước hết là can thiệp sớm khi có cháy khiến lửa dễ bị khống chế, không bùng mạnh và cháy lan; kế đến là phát huy sức mạnh cộng đồng (người dân tại chỗ thông thuộc địa hình, biết rõ nhà nào có người già, trẻ nhỏ để ưu tiên cứu nạn); cuối cùng là giảm thiểu thiệt hại.

Theo ông, để các tổ liên gia an toàn PCCC hoạt động hiệu quả, cần chú trọng cả khâu tổ chức vận hành, trang bị và kỹ năng. Về tổ chức, hệ thống chuông báo động liên gia phải được kiểm tra định kỳ hằng tháng để luôn hoạt động tốt. Bên cạnh đó, mỗi tổ nên có nhóm liên lạc nhanh qua các ứng dụng như Zalo, Viber để kịp thời báo tin khi có dấu hiệu cháy, nổ. Việc diễn tập dập lửa với các tình huống giả định như cháy bếp gas, chập điện là rất quan trọng.

Về trang bị, mỗi hộ cần có ít nhất 1 bình chữa cháy bột hoặc khí CO₂ và mặt nạ phòng độc. Tổ liên gia nên được trang bị thêm các dụng cụ như kìm cộng lực, búa tạ để phá cửa, mở lối thoát trong tình huống khẩn cấp. Song song đó, các tổ viên cần rèn kỹ năng sử dụng bình chữa cháy, sơ cấp cứu người bị ngạt khói, phỏng, kỹ năng thoát nạn và hướng dẫn người khác thoát nạn trong môi trường nhiều khói. Khi hạ tầng, trang bị và con người cùng được chuẩn bị tốt, tổ liên gia an toàn PCCC sẽ thực sự là lá chắn an toàn ngay từ khu dân cư.

Các lực lượng tham gia diễn tập phòng cháy chữa cháy tại khu đô thị Vinhomes Grand Park, phường Long Bình, TPHCM tháng 11/2025 - Ảnh do PC07 cung cấp

Thanh Tâm