Vi rút Nipah không có nguy cơ bùng dịch lớn tại Việt Nam

Thông tin về vi rút Nipah xuất hiện trở lại tại Ấn Độ đang thu hút sự quan tâm của người dân. Trao đổi với Báo Phụ nữ TPHCM, phó giáo sư, tiến sĩ Trần Đắc Phu - nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (nay là Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế) - khẳng định, đây là tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm, có tỉ lệ tử vong cao, cần được giám sát chặt chẽ.

Bộ Y tế đề nghị chủ động giám sát, phòng ngừa bệnh do vi rút Nipah gây ra - Ảnh minh họa: T.H.

Vi rút Nipah lần đầu tiên được ghi nhận trong đợt dịch tại Malaysia năm 1998, sau đó xuất hiện rải rác ở một số quốc gia Nam Á và Đông Nam Á, trong đó có Ấn Độ. Các đợt dịch ghi nhận số ca không lớn nhưng tỉ lệ tử vong cao, dao động từ 40 - 75% ở những trường hợp nhập viện. Người mắc có thể khởi phát với sốt, đau đầu, đau cơ, sau đó diễn tiến nhanh sang suy hô hấp, viêm não cấp và tử vong.

Vi rút Nipah lây truyền từ động vật sang người. Dơi ăn quả được xác định là ổ chứa tự nhiên của vi rút. Ngoài ra, vi rút cũng có khả năng lây từ người sang người. Một số đợt dịch tại Ấn Độ từng ghi nhận ca lây nhiễm trong nhân viên y tế, cho thấy nguy cơ lây truyền trong bệnh viện nếu chủ quan.

Tại Việt Nam, theo ông Nguyễn Đắc Phu, nguy cơ được nhìn nhận ở 2 khía cạnh.

Thứ nhất là nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài thông qua người đi về từ vùng dịch, không chỉ Ấn Độ mà cả những nước từng ghi nhận vi rút Nipah lưu hành.

Thứ hai, Việt Nam nằm trong khu vực châu Á, nơi có sự phân bố của các loài dơi ăn quả. Dù đến nay chưa ghi nhận ca bệnh nào, nhưng cần giám sát nguy cơ vi rút lưu hành trong quần thể động vật, nhất là dơi và có thể là lợn - vật chủ trung gian có thể làm tăng nguy cơ lây sang người. Công tác giám sát phải được thực hiện đồng thời trên cả người và động vật.

“Chúng ta không chủ quan, nhưng cũng không nên quá lo lắng. Bệnh do vi rút Nipah không có nguy cơ bùng dịch lớn tại Việt Nam nếu thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa” - ông Nguyễn Đắc Phu nhấn mạnh.

Bộ Y tế cho biết, từ ngày 27/12/2025 đến 26/1/2026, Ấn Độ ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah tại một bệnh viện ở bang Tây Bengal, trong đó có 2 trường hợp được xét nghiệm khẳng định. Đến ngày 26/1/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh. Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; sẵn sàng ứng phó khi phát hiện ca nghi ngờ, phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới và các quốc gia để theo dõi diễn biến dịch.

Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế đến khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết; tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày sau khi về từ vùng dịch. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ hoặc rối loạn ý thức, cần đến ngay cơ sở y tế, hạn chế tiếp xúc với người khác và thông báo rõ tiền sử dịch tễ.

Người dân cần ăn chín, uống sôi; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu bị động vật như dơi, chim cắn hoặc gặm nhấm; hạn chế tiếp xúc với động vật có nguy cơ cao; đảm bảo vệ sinh trong chăn nuôi, giết mổ.

Theo các chuyên gia, với hệ thống giám sát dịch bệnh, cùng sự chủ động của ngành y tế và ý thức phòng bệnh của người dân, Việt Nam có thể kiểm soát tốt nguy cơ liên quan đến vi rút Nipah, không để xảy ra bùng dịch lớn.

Huyền Anh