Trầm cảm ở mẹ bầu dễ dẫn đến hội chứng tự kỷ ở trẻ

Phát hiện mới nhấn mạnh tầm quan trọng trong việc hỗ trợ sức khỏe tâm thần của người mẹ ngay từ khi mang thai nhằm giảm thiểu các kết quả phát triển bất lợi ở trẻ em, đặc biệt là bé gái - Ảnh: Shuttestock

Một nghiên cứu quy mô lớn công bố trên tạp chí Molecular Psychiatry đưa ra cảnh báo quan trọng: những bà mẹ trải qua căng thẳng cực độ hoặc trầm cảm trong và sau khi sinh có thể làm tăng nguy cơ mắc chứng tự kỷ ở con trẻ.

Mối liên hệ từ tâm lý mẹ đến sự phát triển của con

Các nhà nghiên cứu từ Đại học Tohoku (Nhật Bản) đã tiến hành phân tích dữ liệu y tế của hơn 23.000 cặp mẹ con. Họ tập trung đánh giá các triệu chứng trầm cảm trong giai đoạn đầu, giữa thai kỳ và 1 tháng sau khi sinh.

Kết quả cho thấy trẻ có mẹ gặp phải các vấn đề tâm lý trong giai đoạn chu sinh (từ tuần thai thứ 28 đến hết tuần đầu sau sinh) thường có xu hướng bộc lộ các đặc điểm tự kỷ rõ rệt.

Ảnh hưởng này thể hiện mạnh mẽ nhất ở các bé gái. Nhóm nghiên cứu quan sát thấy các bé gái sinh ra từ những người mẹ bị trầm cảm thường có cân nặng khi sinh thấp và mối liên kết tình cảm với mẹ yếu hơn.

Để tìm hiểu cơ chế sinh học đằng sau hiện tượng ấy, các nhà khoa học thực hiện thí nghiệm trên chuột. Kết quả cho thấy những con chuột mẹ bị căng thẳng có nồng độ oxytocin (thường được gọi là hormone hạnh phúc hay hormone tình yêu) thấp hơn hẳn ở các vùng não trọng yếu.

Hệ quả là chuột con cái cũng có ít thụ thể hormone này hơn, dẫn đến các hành vi tương đồng với tự kỷ như giảm khả năng tương tác xã hội, tăng các hành vi lặp đi lặp lại.

Nhận diện sớm để bảo vệ tương lai của trẻ

Dù một số thay đổi về tâm trạng là bình thường khi mang thai nhưng phụ nữ cần đặc biệt lưu tâm nếu xuất hiện các dấu hiệu kéo dài của trầm cảm trước sinh.

Các biểu hiện điển hình bao gồm thường xuyên cảm thấy buồn bã hoặc dễ khóc, dễ cáu gắt, thay đổi thói quen ăn uống, có những suy nghĩ tiêu cực về đứa trẻ sắp chào đời hoặc gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc tập trung và đưa ra quyết định.

Việc nhận diện sớm các dấu hiệu trên không chỉ cứu vãn sức khỏe tâm thần của người mẹ mà còn là chìa khóa để giảm thiểu nguy cơ chậm phát triển ở trẻ.

Các nghiên cứu trước đây cũng chỉ ra rằng việc sử dụng thuốc chống trầm cảm trong tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba có thể làm tăng gấp đôi nguy cơ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ. Điều đó đặt ra bài toán khó cho các bác sĩ trong việc cân bằng giữa điều trị bệnh lý và bảo vệ thai nhi.

Câu chuyện chẩn đoán muộn ở phái nữ

Nghiên cứu cũng mở ra góc nhìn mới về sự khác biệt giới tính trong hội chứng tự kỷ. Lâu nay, người ta vẫn tin rằng tỉ lệ bé trai mắc tự kỷ cao hơn bé gái.

Tuy nhiên, tiến sĩ Caroline Fyfe - trưởng nhóm nghiên cứu - cho rằng sự khác biệt có thể thấp hơn nhiều so với quan niệm trước đây do trẻ gái thường bị bỏ sót hoặc chẩn đoán muộn hơn vì các biểu hiện thường kín đáo hoặc khác biệt so với tiêu chuẩn chẩn đoán thông thường vốn dựa nhiều trên hành vi của nam giới.

Trong bối cảnh đó, việc sàng lọc và hỗ trợ sức khỏe tâm thần cho người mẹ ngay từ khi mang thai trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Linh La (theo Daily Mail)