Thời tiết nóng, lạnh thất thường, cách nào bảo vệ sức khỏe?

Đừng nghĩ trẻ chỉ bị bệnh vặt theo mùa

Gần đây, Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TPHCM) liên tục tiếp nhận trẻ em mắc các bệnh liên quan đường hô hấp như viêm họng, viêm phế quản, viêm phổi, đa dạng độ tuổi. Đáng lo ngại, trẻ bị hen suyễn đang có xu hướng tăng theo các đợt thay đổi thời tiết. Trẻ mệt mỏi, khò khè, khó thở, phải nhập viện, một số ít trẻ tái phát hen suyễn trở nặng.

Bác sĩ Nguyễn Trần Tố Trân (Khoa Lão, Bệnh viện Nhân dân Gia Định) khám cho bệnh nhân bị viêm phổi

Bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Đắc Nguyên Anh - Trưởng khoa Khám theo yêu cầu - Sức khỏe trẻ em, Bệnh viện Nhi Đồng 2 - cho biết, có thể nhiệt độ chênh lệch giữa ngày, đêm khá cao nên mặt bệnh thường gặp nhất ở trẻ là cảm lạnh, cảm cúm. Với các triệu chứng gồm sốt, ho, sổ mũi, mệt mỏi do cơ thể chưa kịp thích nghi với sự thay đổi của môi trường.

“Ở giai đoạn này, có không ít phụ huynh cho rằng đây chỉ là bệnh vặt theo mùa nên tự điều trị cho trẻ tại nhà. Tuy nhiên, nếu cha mẹ không theo dõi sát diễn tiến bệnh, trẻ có thể gặp biến chứng, nhất là ở nhóm trẻ nhỏ hoặc có sức đề kháng kém” - bác sĩ Nguyên Anh cho hay.

Bên cạnh đó, thời tiết nóng ẩm vào buổi sáng, trưa còn làm tăng các bệnh về da như viêm da, hăm da, rôm sảy, nhiễm nấm da. Trẻ cũng dễ bị kích ứng, nổi mề đay do dị ứng thời tiết. Các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, tay chân miệng, bệnh tiêu hóa… cũng có xu hướng tăng trong giai đoạn này. Thế nên phụ huynh cần chủ động kiểm soát, ngăn ngừa bệnh cho con em mình.

Để giúp trẻ vượt qua giai đoạn thời tiết bất lợi này, bác sĩ Nguyên Anh khuyến cáo phụ huynh chú ý giữ ấm cho trẻ, đặc biệt vào sáng sớm và ban đêm. Chú ý trang phục thoáng mát vào buổi trưa, cùng trẻ tham gia một số hoạt động ngoài trời. Cho trẻ ăn chín, uống sôi, bổ sung dinh dưỡng đầy đủ; nhắc trẻ uống nước, ăn nhiều rau, củ, trái cây giúp tăng cường sức đề kháng.

Tập cho trẻ thói quen thường xuyên vệ sinh cá nhân, rửa tay, mang khẩu trang và hạn chế đến nơi đông người. Cha mẹ phải cho trẻ tiêm ngừa đầy đủ, nhất là với vắc xin ngừa cúm, phế cầu… Giữ môi trường sống sạch sẽ, diệt muỗi, lăng quăng nhằm hạn chế sốt xuất huyết.

Trong tình huống trẻ bệnh, cha mẹ hãy theo dõi các triệu chứng của con nhằm xử trí đúng cách, giúp trẻ mau hồi phục. Một khi con có dấu hiệu tăng nặng như sốt, ho kéo dài, nôn ói, tiêu chảy hoặc mệt mỏi bất thường, phụ huynh không nên tự ý điều trị cho trẻ tại nhà. Tuyệt đối không áp dụng các phương pháp dân gian giải cảm như chà chanh, cho trẻ uống nước chanh, đường, ngải cứu… mà nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa nhi để điều trị kịp thời.

Người cao tuổi mắc viêm phổi gia tăng

Ngoài trẻ nhỏ, người cao tuổi cũng thuộc nhóm dễ bị tổn thương khi thời tiết thất thường trong những ngày qua. Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Trần Tố Trân (Khoa Lão, Bệnh viện Nhân dân Gia Định) cho biết, sự thay đổi đột ngột của thời tiết làm niêm mạc đường thở trở nên khô hơn, giảm khả năng lọc bụi, vi khuẩn, tạo điều kiện để các bệnh hô hấp bùng phát mạnh.

Khi nhiệt độ lạnh sâu về đêm, cơ thể người cao tuổi dễ gặp bệnh liên quan đến hệ hô hấp. Tại Khoa Lão, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, có đến 80% người bệnh mắc viêm phổi, nhiễm trùng đường hô hấp. May mắn, phần lớn bệnh nhân đã được tiêm vắc xin ngừa bệnh trước đó nên bệnh được kiểm soát tốt.

Theo bác sĩ Tố Trân, người cao tuổi cần giữ ấm cơ thể, không tắm đêm, hạn chế đến nơi đông người, có chế độ ăn đảm bảo dinh dưỡng. Với người có bệnh mạn tính, người chăm sóc cần đưa các cụ đi tiêm vắc xin ngừa bệnh liên quan đường hô hấp, vắc xin ngừa phế cầu, viêm phổi. “Trường hợp người cao tuổi đã tiêm vắc xin, nếu không may mắc bệnh cũng sẽ nhẹ hơn, hạn chế được tình trạng nhập viện. Bởi các bệnh hô hấp phần lớn là tác nhân khiến bệnh mạn tính nặng hơn, gây khó khăn trong điều trị, chưa kể đến tính mạng người bệnh cũng bị đe dọa” - bác sĩ Tố Trân chia sẻ.

Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Tuyết Lan (Khoa Thăm dò chức năng hô hấp, Bệnh viện Đại học y dược TPHCM) cũng cho biết, hiện tại, TPHCM sáng lạnh, trưa nóng, chiều tiếp tục lạnh làm lớp nhầy bảo vệ niêm mạc mỏng đi, tạo điều kiện cho vi rút, vi khuẩn và dị nguyên xâm nhập. Ngoài bệnh hô hấp, còn thúc đẩy tái phát hen phế quản, viêm mũi dị ứng. Bên cạnh đó, môi trường trong nhà kín gió vào mùa lạnh dễ tích tụ bụi mịn và nấm mốc, những yếu tố thường âm thầm làm bệnh hô hấp trở nên dai dẳng hơn nếu không được kiểm soát.

Đồng thời, bác sĩ Tuyết Lan cho rằng nhiều người đánh giá thấp các triệu chứng như ho kéo dài, nghẹt mũi buổi sáng hay khó thở khi thời tiết thay đổi, mà không nghĩ đến đây có thể là dấu hiệu của bệnh viêm mũi dị ứng, hen, viêm phế quản mạn hoặc COPD. Một khi cơn hen suyễn ập đến, người bệnh sẽ khó để xử lý, mà hen suyễn là bệnh về hô hấp, cấp cứu được tính bằng giây.

“Gần đây, bệnh viện đã ghi nhận một nữ bệnh nhân cơ địa dị ứng. Thấy mình không tái phát hen nên tự ý ngưng điều trị. Khi trời nóng, lạnh đan xen, chị liên tục bị ho, nghẹt mũi, khó thở khi gắng sức… Đến lúc chịu không nổi đi khám thì bị đồng mắc hen và viêm mũi dị ứng, phải điều trị kết hợp thuốc kiểm soát hen, kháng viêm mũi, và tránh dị nguyên trong môi trường sống, thì mới giảm tình trạng khó thở” - bác sĩ Tuyết Lan chia sẻ.

Chính vì vậy, bệnh liên quan đường hô hấp nói chung và hen suyễn nói riêng, cần được phát hiện, điều trị kịp thời. Một người nghi ngờ bản thân bị hen suyễn, hoặc đã mắc bệnh nhưng ít nghĩ đến vì nhiều năm không bị lên cơn hen, khi thời tiết trở lạnh cũng nên đến bệnh viện để đo chức năng hô hấp, kiểm tra tác nhân dị ứng, nhằm có kế hoạch điều trị kịp thời.

Ngoài ra, người bệnh phải khám định kỳ tại cơ sở chuyên khoa. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ ảnh hưởng của thời tiết đối với từng cá nhân, từ đó có chiến lược kiểm soát bệnh phù hợp.

Phạm An