Làm gì để không bị phạt khi làm thủ tục hoàn thuế thu nhập cá nhân?

Khi có thu nhập từ 2 nơi trở lên, nên người lao động nên làm gì?

Nếu bạn chỉ có thu nhập từ một nơi (ví dụ: chỉ làm việc tại Ngân hàng Chính sách xã hội), thì bạn có thể ủy quyền cho nơi đó quyết toán thuế thay mình.

Nếu bạn có thu nhập từ hai nơi trở lên, bạn cần cân nhắc:

Trường hợp 1 - Phải nộp thêm thuế: Sau khi tổng hợp thu nhập từ tất cả các nguồn và tính lại theo biểu thuế lũy tiến từng phần, nếu số thuế phải nộp cao hơn số thuế các nơi đã tạm khấu trừ, bạn bắt buộc phải tự quyết toán để nộp bổ sung phần thiếu vào ngân sách nhà nước.

Trường hợp 2 - Được hoàn thuế: Nếu số thuế phải nộp nhỏ hơn số đã tạm khấu trừ, bạn sẽ được hoàn thuế hoặc bù trừ vào kỳ sau. Nếu muốn nhận lại tiền hoàn, bạn phải thực hiện quyết toán. Ngược lại, nếu bạn không có nhu cầu nhận lại tiền hoàn, có thể bỏ qua bước này mà không bị xử phạt.

Trường hợp 3 - Đối tượng đặc biệt: Cá nhân người Việt Nam hoặc người nước ngoài đi định cư ở nước ngoài, người nước ngoài kết thúc hợp đồng tại Việt Nam, hoặc người nước ngoài có mặt đủ 183 ngày trong năm đầu tiên tại Việt Nam cũng thuộc đối tượng bắt buộc phải quyết toán.

Bạn chỉ cần quyết toán thuế khi phải nộp thêm thuế hoặc muốn được hoàn thuế. Các trường hợp còn lại không cần.

Tại Thuế TPHCM có đội ngũ hỗ trợ người lao động thực hiện các thủ tục hoàn thuế TNCN - Ảnh: Thanh Hoa

Tôi đã nghỉ việc, chuyển sang công ty khác nhưng lại không được công ty cũ cấp chứng từ khấu trừ thuế, dẫn đến khó khăn khi quyết toán thuế. Tôi phải xử lý thế nào?

Bạn hãy mở ứng dụng eTax Mobile để xem cơ quan thuế tổng hợp thông tin có thuộc diện được hoàn thuế hay không. Nếu được hoàn thuế thì mới cần có chứng từ khấu trừ thuế để chứng minh. Trong hầu hết trường hợp (nếu bạn thiếu thuế phải nộp), chỉ cần dựa vào dữ liệu điện tử của ngành thuế, rồi làm quyết toán theo hướng dẫn trên ứng dụng.

Hiện nay, quy định như sau:

Nếu thu nhập ngoài lương (thu nhập vãng lai) dưới 2 triệu đồng/lần: Không bị khấu trừ thuế.

Nếu trên 2 triệu đồng: Đáng lẽ phải bị khấu trừ thuế, nhưng nếu tổ chức trả tiền chưa khấu trừ, bạn có thể xin họ cấp chứng từ khấu trừ.

Bạn có thể yêu cầu tổ chức đó cấp chứng từ khấu trừ ngay tại thời điểm trả tiền, hoặc cấp theo định kỳ, hoặc cuối năm cấp 1 lần, hoặc khi bạn làm quyết toán. Nếu họ không cấp, bạn có quyền khiếu nại.

Tôi chưa đăng ký người phụ thuộc từ đầu năm 2026, đến thời điểm quyết toán hiện tại mới bổ sung. Vậy việc đăng ký người phụ thuộc muộn có được chấp nhận hay không và cần lưu ý gì?

Khi đăng ký người phụ thuộc, bạn chỉ được giảm trừ thuế từ thời điểm đăng ký trở đi. Vì vậy, nếu đang có nghĩa vụ nuôi dưỡng, bạn cần nhanh chóng gửi hồ sơ cho nơi trả lương. Nếu tự khai thuế với cơ quan thuế, bạn phải chủ động đăng ký theo mẫu 20 để được xác nhận.

Ví dụ: Tháng 4/2026, bạn mới đăng ký người phụ thuộc thì chỉ được giảm trừ từ tháng 4/2026, không được tính từ tháng Ba hay các tháng trước đó, vì thuế thu nhập cá nhân được tạm khấu trừ theo tháng hoặc theo quý.

Tuy nhiên, theo quy định về quyết toán thuế, bạn vẫn có thể khai người phụ thuộc trước khi nộp hồ sơ quyết toán. Hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế năm nay 2026 (với người tự khai) là ngày 30/4/2027 (hoặc 30/3 đối với một số trường hợp). Như vậy, bạn vẫn còn thời gian. Nếu kê khai trong tháng Tư này, bạn có thể khai người phụ thuộc để nhà nước tính lại giảm trừ từ thời điểm bạn phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Hiện tại, ứng dụng eTax Mobile vẫn cho phép đăng ký người phụ thuộc. Nhưng nếu bạn không đăng ký ngay từ đầu, có thể gặp lỗi kỹ thuật khi kê khai. Khi đó, bạn cần liên hệ cơ quan thuế hoặc chờ phần mềm của Cục Thuế hỗ trợ cập nhật. Hạn cuối là ngày 30/4.

Tôi xem trên ứng dụng eTax Mobile thì phát hiện trong năm 2024 thiếu số thuế phải nộp là 1,9 triệu đồng, nguyên nhân là do trước đó tôi không đăng ký người phụ thuộc. Vậy nếu nay tôi đăng ký bổ sung cho năm 2024 để khỏi phải nộp số tiền này có được không?

Theo quy định, người nộp thuế phải khai giảm trừ gia cảnh trước thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế để được hưởng quyền lợi tối đa. Thời hạn nộp hồ sơ hiện nay là ngày 30/4 (trước đây là 31/3). Sau ngày 30/4, nếu trong hồ sơ quyết toán thuế năm 2024 chưa kê khai người phụ thuộc thì sẽ không được tính giảm trừ gia cảnh nữa

Tôi thường nhận thu nhập vãng lai, mỗi lần khoảng 500.000 đồng, và các khoản này đều được hiển thị trên ứng dụng eTax Mobile. Tuy nhiên, có lần tôi chỉ nhận 500.000 đồng nhưng trên ứng dụng lại ghi 800.000 đồng; có lần khác tôi nhận 500.000 đồng nhưng đơn vị trả tiền lại khai 1.000.000 đồng. Vì vậy, trên eTax Mobile, năm 2025 tôi bị hiển thị nợ thuế 225.000 đồng. Xin hỏi trong trường hợp này, tôi có phải nộp số tiền thuế đó không, hay có cách nào để không phải đóng phần chênh lệch này?

Theo quy định, mỗi lần chỉ nhận 500.000 đồng hoặc 800.000 đồng thì chưa đến mức phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Nhưng nếu tổ chức khai 800.000 đồng hoặc 1.000.000 đồng trong khi thực tế bạn chỉ nhận 500.000 đồng, như vậy là khai sai, không đúng quy định. Bạn nên liên hệ lại với tổ chức trả thu nhập để hỏi nguyên nhân và yêu cầu họ điều chỉnh lại cho đúng. Nếu không được, có thể khiếu nại theo quy định. Trong trường hợp bạn không làm thủ tục khiếu nại, thì sẽ phải nộp thuế theo mức thu nhập mà tổ chức đó đã kê khai

Hiện nay, nhiều người phàn nàn rằng ứng dụng eTax hay bị quá tải khiến họ không thể đăng nhập để tra cứu dữ liệu thuế, hoặc dữ liệu bị sai. Điều này làm nhiều người lo lắng vì sợ nộp chậm và bị phạt.

Theo quy định, chỉ được gia hạn nộp thuế khi có sự cố bất khả kháng hoặc lỗi từ hệ thống. Còn việc quá tải do nhiều người dùng cùng lúc thì không được coi là lý do hợp lệ để gia hạn.

Vì vậy, mọi người nên chủ động kiểm tra sớm. Tuy nhiên, cũng không cần lo lắng quá, vì hạn nộp thuế cho cá nhân trực tiếp quyết toán là ngày 30/4, nhưng do trùng ngày nghỉ lễ, hạn sẽ được dời sang ngày 4/5.

Quan trọng hơn: nếu bạn được nhà nước hoàn thuế (hay còn gọi là được trả lại tiền thuế), thì dù nộp hồ sơ sau ngày 4/5, bạn vẫn không bị phạt. Thậm chí, trong vòng 10 năm kể từ thời hạn cuối, bạn vẫn có quyền nộp hồ sơ để yêu cầu hoàn thuế mà không bị xử phạt.

Vậy nếu bạn đang trong trường hợp được hoàn thuế, hãy bình tĩnh, đợi qua ngày 4/5 - khi hệ thống đỡ quá tải - rồi hãy tra cứu và làm thủ tục. Nộp chậm một chút cũng không sao, và khi đó thủ tục hành chính cũng sẽ nhanh hơn vì đã qua cao điểm.

Thanh Hoa