Kỳ tích lần đầu tiên ghép đa tạng domino tại Việt Nam

Bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thực hiện ca ghép tạng domino lần đầu tiên ở Việt Nam - ảnh: Bệnh viện cung cấp

Ngày 19/3, Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) thông tin về ca ghép đa tạng domino lần đầu tiên Việt Nam.

Trước đó, ngày 11/3, tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, một phụ nữ 42 tuổi gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng, dù cấp cứu tích cực nhưng vẫn rơi vào tình trạng chết não. Nén đau thương, gia đình đã đồng ý hiến tạng để giúp đỡ nhiều mảnh đời không may mắn khác.

Từ người hiến này, các bác sĩ đã lấy được tim, gan, 2 thận và một số mô để ghép cho các bệnh nhân đang chờ đợi trong tình trạng nguy kịch.

Đặc biệt, một trong những ca ghép nổi bật là trường hợp bệnh nhân nam 53 tuổi mắc Amyloidosis di truyền – một bệnh lý hiếm gặp nhưng tiến triển nặng nề.

Các chuyên gia nhận định, để điều trị triệt để, cần phải thực hiện ghép đồng thời cả tim và gan. Tim được thay thế để khắc phục suy tim, trong khi gan – nơi sản xuất phần lớn protein bất thường phải được loại bỏ nhằm ngăn chặn nguồn gốc gây bệnh.

Đây là chỉ định phức tạp, hiếm gặp trên thế giới và đòi hỏi sự phối hợp ở trình độ rất cao.

Ca ghép tim – gan được tiến hành đồng thời trong ngày 13/3. Sau khoảng 7 giờ phẫu thuật liên tục, tim ghép đã đập trở lại ngay trên bàn mổ, trong khi gan ghép nhanh chóng tiết mật – dấu hiệu cho thấy tạng hoạt động tốt. Bệnh nhân được rút nội khí quản sau 12 giờ và hồi phục nhanh chóng trong những ngày tiếp theo.

Điều đặc biệt chưa dừng lại ở đó. Gan của chính bệnh nhân mắc amyloidosis dù mang đột biến lại có cấu trúc và chức năng gần như bình thường.

Thay vì bị loại bỏ, lá gan này đã được sử dụng để ghép cho một người đàn ông 64 tuổi bị ung thư gan trên nền xơ gan do viêm gan B, tiên lượng sống rất hạn chế nếu không được ghép.

Các chuyên gia cho biết, đây chính là kỹ thuật Domino Liver Transplantation (ghép gan domino), lần đầu tiên được thực hiện tại Việt Nam.

Trong ca ghép này, các bác sĩ đã tiến hành song song nhiều ê-kíp phẫu thuật. Ca ghép gan domino kéo dài khoảng 6 giờ và kết quả cũng rất khả quan khi gan ghép hoạt động tốt ngay sau phẫu thuật. Cả hai bệnh nhân nhận gan và tim – gan đều có diễn biến hậu phẫu thuận lợi, tỉnh táo, có thể ngồi dậy và ăn uống sau 72 giờ.

Theo các chuyên gia, ghép gan domino là một giải pháp sáng tạo nhằm tối ưu hóa nguồn tạng hiến vốn luôn khan hiếm. Dù gan từ bệnh nhân amyloidosis vẫn tiếp tục sản xuất protein bất thường, nhưng quá trình phát bệnh ở người nhận thường diễn ra chậm, có thể kéo dài 10–15 năm hoặc hơn.

Vì vậy, phương pháp này đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân lớn tuổi hoặc mắc bệnh lý nặng như ung thư gan, khi lợi ích trước mắt vượt trội so với nguy cơ lâu dài.

Các bác sĩ thông tin về ca ghép tạng domino sáng 19/3 - Ảnh: H.Anh

Trên thế giới, kỹ thuật này đã được triển khai từ năm 1995 và chứng minh hiệu quả tại nhiều trung tâm ghép tạng lớn. Tuy nhiên, tại Việt Nam, đây là lần đầu tiên kỹ thuật được áp dụng thành công, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc tiếp cận các phương pháp ghép tạng hiện đại.

H.Anh