Giải mã lý do phổi người lớn tuổi dễ tổn thương trước cúm và COVID-19

06/04/2026 - 09:22

PNO - Người cao tuổi luôn là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các bệnh đường hô hấp. Các nhà khoa học đã chỉ ra, sự lão hóa của các tế bào phổi là nguyên nhân gây ra phản ứng viêm quá mức, khiến các đợt cúm hay COVID-19 trở nên nguy hiểm.

Các nhà khoa học từ Đại học California - San Francisco (UCSF) lý giải hiện tượng này dưới góc độ tế bào. Nghiên cứu mới, công bố trên tạp chí Immunity, cho thấy, nhóm tế bào sợi (fibroblasts) - vốn đóng vai trò duy trì cấu trúc phổi - lại chính là tác nhân kích hoạt phản ứng miễn dịch sai lệch khi cơ thể già đi.

Lá phổi lão hóa có thể gây ra phản ứng miễn dịch quá mức, biến các bệnh nhiễm trùng nhẹ thành bệnh nghiêm trọng - Ảnh: Shutterstock
Lá phổi lão hóa có thể gây ra phản ứng miễn dịch quá mức, biến các bệnh nhiễm trùng nhẹ thành bệnh nghiêm trọng - Ảnh: Shutterstock

Trong các thí nghiệm trên chuột, khi kích hoạt tín hiệu căng thẳng liên quan đến lão hóa, phổi của những con chuột trẻ bắt đầu có biểu hiện giống như phổi của người già. Thay vì bảo vệ cơ thể, các tế bào này lại thúc đẩy một quá trình viêm nhiễm không kiểm soát, biến những đợt nhiễm trùng nhẹ thành tình trạng bệnh nghiêm trọng.

Cơ chế gây tổn thương này bắt nguồn từ đường truyền tín hiệu NF-kB, vốn thường liên quan đến các bệnh lý về lão hóa. Khi con đường này được kích hoạt, các tế bào sợi sẽ gửi tín hiệu đến đại thực bào trong phổi để bắt đầu một phản ứng miễn dịch.

Quá trình này tiếp tục thu hút thêm nhiều tế bào miễn dịch khác từ dòng máu, đặc biệt là các tế bào mang gen GZMK. Điều đáng nói là các tế bào này không hiệu quả trong việc tiêu diệt vi rút. Thay vào đó, chúng tập hợp lại thành những cụm tế bào viêm và tấn công trực tiếp vào các phế nang, làm hỏng mô phổi lành lặn.

Để kiểm chứng trên người, nhóm nghiên cứu đã xem xét mẫu mô phổi từ những bệnh nhân lớn tuổi nhập viện vì hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS) do COVID-19. Kết quả cho thấy những cụm tế bào viêm tương tự như ở chuột xuất hiện rất nhiều trong phổi của nhóm bệnh nhân nặng, trong khi phổi của những người hiến tặng khỏe mạnh hoàn toàn không có dấu hiệu này.

Giáo sư Tien Peng từ UCSF - tác giả chính của nghiên cứu - cho biết, nhiều bệnh nhân có phổi bị tàn phá bởi tình trạng viêm kéo dài dù cơ thể đã sạch dấu hiệu vi rút. Việc phát hiện ra sự tương tác sai lệch giữa tế bào phổi và tế bào miễn dịch mở ra cơ hội cho các phương pháp điều trị mới.

Thay vì chỉ tập trung diệt vi rút, các bác sĩ có thể can thiệp trực tiếp vào vòng lặp viêm nhiễm này để ngăn chặn bệnh nhân diễn tiến nặng, giúp bảo vệ lá phổi và giảm nguy cơ tử vong cho người cao tuổi.

Cần thêm những nghiên cứu lâm sàng để biến phát hiện này thành thuốc điều trị, nhưng đây chắc chắn là một bước tiến quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng người cao tuổi trước những thách thức của các dịch bệnh hô hấp trong tương lai.

Ngọc Hạ (theo Science Daily)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI