Viêm phổi mùa lạnh có nguy cơ tăng cao

Nghĩ cảm lạnh nhẹ, nào ngờ viêm phổi

Có tiền căn bệnh hen suyễn, bà N.T.K.L. - 68 tuổi, ở TPHCM - thường hay ho, sổ mũi mỗi khi trời lạnh. Tuần trước, bà ho nhiều, ho có đờm xanh, xịt bình xịt định lượng không thuyên giảm nên mua thuốc uống thêm. 2 ngày đầu uống thuốc, bà cảm thấy đỡ nhưng đến ngày thứ tư thì mệt mỏi, khó thở, nặng ngực, nên đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định khám. Lúc này, bệnh của bà nặng hơn, thở mệt, bác sĩ lập tức hỗ trợ thở ô xy. Chẩn đoán hình ảnh cho thấy, bà bị viêm phổi, đông đặc phổi rải rác nên phải nhập viện điều trị bằng kháng sinh, kháng vi rút…

Bác sĩ Lê Thị Thu Hương - Trưởng khoa Nội hô hấp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định - thăm khám cho người bệnh

Tương tự, một bệnh nhân 78 tuổi (ở phường Tân Thới Hiệp, TPHCM) được đưa đến Bệnh viện Thống Nhất trong tình trạng uể oải, sụt cân, ăn uống kém, ho nhiều về đêm… Người nhà cho biết bệnh nhân có thói quen tắm nước lạnh vào buổi tối. Cách nhập viện 4 ngày, sau khi tắm xong, ông than mệt, có dấu hiệu trúng gió. Người nhà cho ông uống nước gừng, cạo gió, mặc thêm áo giữ ấm. Khoảng 2 tiếng sau, ông ho liên tục, than đau họng nhiều, sốt nhẹ.

Thấy triệu chứng giống bệnh cúm, người nhà lấy toa thuốc cũ đi mua thuốc cho ông uống. Uống thuốc được vài ngày, ông lả người, tay chân lạnh nên được đưa đến bệnh viện. Ông được chẩn đoán viêm phổi, theo dõi tràn dịch màng phổi, điều trị kháng sinh phổ rộng, xử lý đờm nhằm làm sạch đường thở, hỗ trợ hô hấp bằng ô xy lưu lượng cao…

Theo tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Thu Hương - Trưởng khoa Nội hô hấp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định - cuối năm, các bệnh hô hấp có xu hướng tăng, trong đó cúm và viêm phổi chiếm tỉ lệ đáng kể. Trung bình mỗi ngày, khoa tiếp nhận khoảng 15-20 ca nhập viện vì bệnh hô hấp, chưa kể số lượng bệnh nhân đến khám ngoại trú cũng tăng rõ rệt. Đa số bệnh nhân nhập viện vì viêm phổi trong thời gian gần đây đều ở tình trạng nặng, phải điều trị nội trú dài ngày. Trong khi đó, nếu bệnh được phát hiện sớm và xử trí kịp thời, nhiều trường hợp có thể điều trị ngoại trú, sức khỏe phục hồi nhanh.

Tại Bệnh viện Thống Nhất, số ca bệnh hô hấp cũng đang gia tăng. Trung bình mỗi ngày, các bác sĩ tiếp nhận gần 100 trường hợp mắc bệnh về hô hấp, với 70 đến 80% số ca nhập viện điều trị là người cao tuổi, chủ yếu mắc viêm phổi và viêm đường hô hấp dưới. Nhiều trường hợp có biến chứng nặng phải dùng ô xy hỗ trợ, thở máy xâm nhập, hoặc không xâm nhập.

Theo các bác sĩ, nhiều bệnh nhân chỉ nghĩ mắc cảm lạnh thông thường, tự ý mua thuốc uống, hoặc điều trị theo phương pháp dân gian. Thậm chí, gợi ý toa thuốc cũ cho nhau, khiến việc điều trị bị chậm trễ, bệnh diễn tiến phức tạp hơn, tăng nguy cơ biến chứng và kéo dài thời gian điều trị.

Cẩn trọng trong sinh hoạt để ngừa bệnh mùa lạnh

Theo thạc sĩ, bác sĩ Trịnh Thị Bích Hà - Phó trưởng khoa Lão - Chăm sóc giảm nhẹ, Bệnh viện Đại học y dược TPHCM - viêm phổi là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp do nhiều tác nhân như vi khuẩn, phế cầu, vi rút, nấm hoặc do ảnh hưởng của sự thay đổi thời tiết gây ra. Riêng ở người cao tuổi, bệnh không chỉ diễn tiến nhanh mà còn khó kiểm soát do hệ miễn dịch suy giảm, thường đi kèm nhiều bệnh nền mạn tính.

“Viêm phổi ở người già rất dễ bị bỏ sót vì triệu chứng không điển hình. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ khoảng 38 độ C, thậm chí không sốt, chỉ ho khan hoặc ho có đờm, đờm đổi màu, cảm giác mệt mỏi, khó thở nhẹ. Những dấu hiệu này dễ bị nhầm với cảm lạnh thông thường” - bác sĩ Trịnh Thị Bích Hà cho biết.

Thực tế cho thấy, nhiều bệnh nhân nhập viện muộn khi đã suy hô hấp hoặc có bệnh nền phức tạp, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn và kéo dài. Đặc biệt, ở người cao tuổi đang điều trị ức chế miễn dịch, hay mắc nhiều bệnh mạn tính, khả năng kiểm soát nhiễm trùng càng hạn chế. Người cao tuổi khả năng thích nghi với thay đổi khí hậu kém hơn so với người trẻ, nên có nguy cơ mắc viêm phổi cao do suy giảm sức đề kháng, rối loạn điều hòa thân nhiệt.

Đôi lúc, người lớn tuổi chỉ cần tắm trễ, tắm nước lạnh, gặp gió và thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa nhà tắm khu vực sinh hoạt đã gây ra các vấn đề về hô hấp. Khi đó, phản xạ ho yếu, đờm khó khạc, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và vi rút xâm nhập. Do đó, người nhà nên lưu ý, bệnh nhân cao tuổi mắc viêm phổi ít khi có triệu chứng rầm rộ như người trẻ. Các biểu hiện như sốt nhẹ, ho kéo dài, mệt mỏi, khó thở, ăn uống kém ở người cao tuổi có thể là những dấu hiệu ban đầu của viêm đường hô hấp dưới hoặc viêm phổi.

Bác sĩ Lê Thị Thu Hương cho hay, mùa lạnh cũng là thời điểm nhiều bệnh mạn tính ở người cao tuổi dễ tái phát hoặc trở nặng. Đặc biệt với bệnh nhân hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, suy tim, tăng huyết áp và đái tháo đường.

Thời tiết lạnh còn làm gia tăng nguy cơ các bệnh tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Chính vì vậy, cần chủ động đề phòng bệnh khi thời tiết chuyển lạnh. Người dân, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai cần giữ ấm cơ thể, nhất là vùng cổ, ngực, lưng, bàn tay và bàn chân, hạn chế ra ngoài trong thời điểm sáng sớm, đêm muộn. Bên cạnh đó, cần giữ môi trường sống sạch sẽ, không khí thông thoáng, tránh khói bụi, khói thuốc lá. Tuyệt đối không sử dụng than tổ ong để giữ ấm, thay vào đó hãy dùng thiết bị sưởi ấm để tránh nguy cơ ngộ độc khí CO2.

Phạm An