Đừng để “điểm công dân số” trở thành rào cản với người dân vùng sâu

Tôi là một người dân sinh sống và làm việc ở vùng sâu tỉnh Đắk Lắk. Gần 50 tuổi, cả đời tôi gắn với rẫy cà phê, ruộng lúa, quen với nhịp sống “bán lưng cho đất, bán mặt cho trời”. Công nghệ, với tôi, vẫn là một thứ gì đó rất xa lạ. Chiếc điện thoại thông minh trong tay nhiều lúc không khác gì một “vật dụng khó điều khiển”, dù tôi rất cố gắng làm quen.

Người dân tại một xã ở Đắk Lắk xếp hàng chờ đến lượt làm các thủ tục hành chính - Ảnh: B.X.

Mỗi lần thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số là một lần lúng túng. Ngay cả việc sử dụng ứng dụng VNeID – thứ được xem là “chìa khóa” cho nhiều dịch vụ công, tôi cũng thường xuyên gặp khó. Quên mật khẩu, không biết thao tác, không rõ bắt đầu từ đâu, kết thúc thế nào.

Nhiều lúc, tôi đành phải nhờ người khác làm giúp hoặc trông cậy hoàn toàn vào cán bộ hỗ trợ. Với những người lao động chân tay như chúng tôi, vài thao tác trên điện thoại đôi khi còn khó hơn cả một ngày làm rẫy giữa nắng gió Tây Nguyên.

Bởi vậy, khi nghe thông tin Bộ Công an đề xuất dự thảo cộng điểm, xếp hạng công dân số trên ứng dụng VNeID, tôi không khỏi băn khoăn, thậm chí lo lắng.

Đắk Lắk nói riêng và các tỉnh Tây Nguyên nói chung là nơi sinh sống của đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số. Dù Đảng và Nhà nước đã rất quan tâm, ban hành nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng thực tế đời sống của người dân nơi đây vẫn còn nhiều thiếu thốn. Trình độ dân trí chưa đồng đều, điều kiện tiếp cận công nghệ còn hạn chế. Thậm chí, không ít hộ gia đình đến nay vẫn chưa đủ khả năng sắm một chiếc điện thoại thông minh.

Không chỉ người lớn tuổi như tôi, mà ngay cả nhiều người dân trong buôn làng cũng chưa quen với việc sử dụng các ứng dụng số. Có nơi sóng điện thoại lúc có lúc không. Con cháu đi làm ăn xa, ở nhà chỉ còn người già. Trong bối cảnh đó, nếu các thủ tục hành chính hay quyền lợi của người dân sau này gắn chặt với “điểm số công dân số”, thì những người ít học, ít tiếp cận công nghệ sẽ rất dễ rơi vào thế bất lợi.

Chúng tôi vẫn sống và làm việc đúng pháp luật, đóng góp cho cộng đồng bằng chính sức lao động của mình. Những đóng góp ấy không nằm trên màn hình điện thoại, không thể hiện qua số lần đăng nhập ứng dụng hay mức độ sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Nếu chỉ vì không rành công nghệ, không thao tác thành thạo trên môi trường số mà bị xếp hạng thấp, thì rõ ràng đó là một sự thiệt thòi.

Điều khiến tôi lo hơn cả là nguy cơ hình thành một khoảng cách bất bình đẳng mới. Người dân thành thị – nơi điều kiện học tập, hạ tầng công nghệ thuận lợi, dễ dàng đạt “điểm số” cao. Trong khi đó, người dân vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số lại vô hình trung bị “xếp sau”, dù vốn đã chịu nhiều thiệt thòi về điều kiện sống. Nếu rào cản số tiếp tục được dựng lên mà không có cơ chế hỗ trợ phù hợp, khoảng cách ấy sẽ ngày càng bị nới rộng.

Chúng tôi không phản đối chuyển đổi số. Ngược lại, người dân vùng sâu cũng mong xã hội ngày càng hiện đại, minh bạch, thuận tiện hơn. Nhưng chuyển đổi số cần đặt con người vào trung tâm. Khi xây dựng chính sách, rất mong các cơ quan chức năng cân nhắc đầy đủ điều kiện thực tế của từng vùng miền, từng nhóm đối tượng.

Chuyển đổi số phải đi kèm với hướng dẫn, hỗ trợ linh hoạt, không nên biến “điểm số” thành một thước đo cứng nhắc, vô tình làm khó những người dân còn nhiều hạn chế trong tiếp cận công nghệ.

H'Thủy