Quan hệ Việt Nam – Ấn Độ: Từ chiều sâu lịch sử đến tầm cao đối tác chiến lược

Bồi đắp tin cậy chính trị, làm dày nội hàm Đối tác chiến lược toàn diện

Quan hệ Việt Nam – Ấn Độ không chỉ được kiến tạo từ lợi ích chiến lược của hiện tại, mà còn được hun đúc từ những ký ức lịch sử giàu nghĩa tình.

Nhân dân Việt Nam mãi mãi ghi nhớ ngày 17/10/1954 – thời khắc Thủ tướng Jawaharlal Nehru trở thành vị nguyên thủ nước ngoài đầu tiên đặt chân tới Hà Nội, chỉ một tuần sau ngày Thủ đô được giải phóng. Giữa những ngày đầu độc lập còn bộn bề gian khó, sự hiện diện ấy không chỉ là một cử chỉ ngoại giao, mà còn là biểu tượng của niềm tin, của sự sẻ chia và ủng hộ chí tình dành cho Việt Nam.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi bắt tay Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trước cuộc hội đàm cấp cao giữa hai đoàn cấp cao tại New Delhi, ngày 6/5/2026 - Ảnh: Báo Hindu

Những năm tháng sau đó, sự ủng hộ thủy chung, son sắt của Chính phủ và nhân dân Ấn Độ đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng và xây dựng đất nước của Việt Nam đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ. Chính từ nền tảng nghĩa tình ấy, quan hệ Việt Nam – Ấn Độ không ngừng được bồi đắp, mở rộng và đi vào chiều sâu, phản ánh đúng nguyện vọng và lợi ích lâu dài của nhân dân hai nước.

Dấu mốc năm 2003, với Tuyên bố chung về Khuôn khổ hợp tác toàn diện được ký trong chuyến thăm Ấn Độ của Tổng bí thư Nông Đức Mạnh, đã mở ra một chương mới, đưa quan hệ hai nước phát triển theo hướng chiến lược. Đó không chỉ là sự tiếp nối, mà còn là sự hiện thực hóa tầm nhìn mà Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng Nehru đã gieo mầm từ nửa thế kỷ trước.

Trong dòng chảy liên tục ấy, chuyến thăm của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hôm nay chính là sự tiếp nối tự nhiên và tất yếu — vừa kế thừa những giá trị lịch sử, vừa tạo xung lực mới để nâng tầm quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Ấn Độ.

Từ nền tảng tin cậy chính trị đó, hợp tác song phương đang mở rộng theo hướng ngày càng thực chất. Kinh tế – thương mại duy trì đà tăng trưởng tích cực, nhưng vẫn còn nhiều dư địa để bứt phá, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng xanh, đổi mới sáng tạo. Hợp tác quốc phòng – an ninh tiếp tục là trụ cột chiến lược, trong khi giáo dục, văn hóa và khoa học – công nghệ trở thành những sợi dây kết nối bền chặt giữa hai nước.

Từ nền tảng tin cậy chính trị, hợp tác kinh tế đang nổi lên như điểm sáng. Kim ngạch thương mại song phương đã vượt mốc 16 tỉ USD năm 2025 và tiếp tục tăng trưởng trong năm 2026, dù vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao. Chuyến thăm lần này được kỳ vọng tạo thêm động lực, nhất là trong các lĩnh vực Ấn Độ có thế mạnh như công nghệ số, bán dẫn, năng lượng xanh — cũng là những hướng ưu tiên của Việt Nam.

Ở tầm rộng hơn, đây còn là nỗ lực kết nối hai không gian phát triển năng động: Đông Nam Á và Nam Á. Sự liên kết giữa một nền kinh tế tăng trưởng nhanh của ASEAN và một động lực tăng trưởng toàn cầu như Ấn Độ không chỉ mang lại lợi ích song phương mà còn góp phần định hình các chuỗi cung ứng mới trong khu vực.

Đáng chú ý, hợp tác khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo đang nổi lên như một điểm sáng. Khi Ấn Độ đẩy mạnh đầu tư vào AI, năng lượng sạch, công nghệ cao, còn Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi số và kinh tế tri thức, dư địa hợp tác là rất lớn. Nếu được khai thác hiệu quả, đây có thể trở thành “động cơ tăng trưởng mới” cho hai nước.

Ở góc độ chiến lược, hợp tác quốc phòng – an ninh tiếp tục là trụ cột quan trọng. Sự hỗ trợ của Ấn Độ trong đào tạo, chuyển giao công nghệ và tín dụng quốc phòng cho Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa song phương, mà còn góp phần duy trì cân bằng và ổn định tại khu vực.

Chiều 6/5/2026, tại Phủ Thủ tướng ở Thủ đô New Delhi, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn độ Narendra Modi tiến hành hội đàm - Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Khẳng định bản lĩnh đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Từ chiều sâu lịch sử ấy, chuyến thăm cấp Nhà nước lần này còn mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ song phương, trở thành minh chứng rõ nét cho việc triển khai nhất quán đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước trong kỷ nguyên mới – như tinh thần Đại hội Đảng lần thứ XIV đã đề ra.

Đó là một nền ngoại giao độc lập, tự chủ, tự cường – thể hiện ở việc Việt Nam chủ động lựa chọn và làm sâu sắc quan hệ với những đối tác quan trọng, trên cơ sở lợi ích quốc gia – dân tộc, không bị lệ thuộc vào bất kỳ trục quan hệ nào.

Đó là đường lối hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, được cụ thể hóa bằng những bước đi kiên định nhằm mở rộng hợp tác cùng có lợi, đóng góp tích cực vào môi trường hòa bình và ổn định của khu vực.

Đồng thời, chuyến thăm cũng thể hiện rõ tinh thần đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Trong một thế giới đang phân hóa và cạnh tranh chiến lược gia tăng, việc Việt Nam không ngừng làm sâu sắc quan hệ với các đối tác lớn như Ấn Độ chính là cách để tạo thế cân bằng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao khả năng thích ứng.

Ở một tầng sâu hơn, chuyến thăm còn khẳng định Việt Nam là một thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế — không chỉ theo đuổi lợi ích quốc gia, mà còn cùng các đối tác thúc đẩy những giá trị chung như hòa bình, ổn định và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ấn Độ không chỉ là sự tiếp nối của một mối quan hệ hữu nghị truyền thống, mà còn là bước đi chiến lược trong một thế giới đang tái định hình.

Chính những bước đi bền bỉ, nhất quán và có chiều sâu như vậy sẽ giúp Việt Nam không chỉ thích ứng trước biến động, mà còn chủ động mở rộng không gian phát triển, củng cố nội lực và từng bước nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

Việt Trung