Đổi ngoại tệ: Hiểu đúng để không bị phạt

Đại lý không dám bán lén ngoại tệ

Theo quy định hiện hành, các đại lý đổi ngoại tệ được cấp phép (bao gồm tiệm vàng và đại lý của ngân hàng) chỉ được quyền dùng tiền đồng Việt Nam (VNĐ) để mua ngoại tệ từ cá nhân, không được bán ngoại tệ cho cá nhân để thu về VNĐ trừ các đại lý đặt trong khu cách ly tại cửa khẩu quốc tế. Chỉ những đại lý đặc biệt này mới được phép bán ngoại tệ cho người nước ngoài xuất cảnh.

Trên thực tế, thời gian qua, nhiều đại lý bên ngoài cửa khẩu quốc tế vẫn lén bán ngoại tệ cho khách. Tuy nhiên, gần đây, việc Ngân hàng Nhà nước tăng cường kiểm tra nhằm ổn định tỉ giá và ngăn chặn đầu cơ khi giá USD tự do vượt ngưỡng 27.500 đồng “ăn” 1 USD, tình trạng bán lén đã giảm hẳn.

Người dân có thể nhận dạng đại lý thu đổi ngoại tệ được cấp phép thông qua bảng hiệu ghi rõ tên tổ chức tín dụng ủy quyền và tên đại lý đổi ngoại tệ tại quầy giao dịch

Theo ghi nhận của chúng tôi, không khí mua bán ở các “phố ngoại tệ” trầm lắng hẳn. Nhân viên một đại lý trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa (phường Bến Thành) thẳng thừng từ chối khi khách hỏi mua USD: “Hiện bên em chỉ mua vào, không bán ra. Chị có nhu cầu thì nên vào ngân hàng hoặc đợi qua đợt cao điểm thanh tra xem sao”. Ở các tiệm vàng lớn xung quanh chợ Bến Thành, tình trạng cũng tương tự. Những người xếp hàng trước cửa tiệm đa phần là du khách nước ngoài cần bán USD.

Trên không gian mạng, các trang, nhóm mua bán ngoại tệ cũng nhanh chóng chuyển sang chế độ riêng tư và kiểm soát thành viên gắt gao để tránh sự chú ý của cơ quan chức năng.

3 vấn đề người dân cần lưu ý

Trao đổi với phóng viên Báo Phụ nữ TPHCM, bà Trần Thị Ngọc Liên - Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2 - cho biết, hiện nay, một bộ phận người dân vẫn có thói quen mua bán ngoại tệ ở các tiệm vàng hoặc giao dịch tự phát giữa các cá nhân với nhau. Đây là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt rất nặng theo quy định mới.

Để đảm bảo quyền lợi, người dân cần lưu ý 3 vấn đề. Thứ nhất là, cần phân biệt rõ nơi được và chưa được cấp phép. Không phải tiệm vàng nào cũng là đại lý thu đổi ngoại tệ. Các địa điểm hợp pháp phải treo bảng hiệu ghi rõ tên tổ chức tín dụng ủy quyền và tên đại lý đổi ngoại tệ tại quầy giao dịch. Người dân cần quan sát kỹ các thông tin này trước khi thực hiện giao dịch.

Thứ hai là, cần nắm vững nguyên tắc mua, bán. Cần hiểu rằng, các đại lý thu đổi ngoại tệ (kể cả tiệm vàng được cấp phép) chỉ có chức năng mua ngoại tệ từ người dân chứ không được bán ngoại tệ cho cá nhân. Chỉ có các ngân hàng thương mại mới được phép bán ngoại tệ cho người dân để phục vụ các nhu cầu hợp pháp. Các nhu cầu này bao gồm: đi học tập, chữa bệnh ở nước ngoài; đi nước ngoài công tác, du lịch, thăm viếng; trả phí, lệ phí cho nước ngoài; trợ cấp cho thân nhân; chuyển tiền thừa kế hoặc định cư. Khi cần mua ngoại tệ, người dân cần có đầy đủ giấy tờ chứng minh các mục đích này.

Thứ ba là, đừng vì ngại thủ tục mà chọn thị trường tự do (mua, bán “chui”). Thực tế, quy trình thủ tục ở ngân hàng hiện nay rất thông thoáng. Người dân chỉ cần cung cấp giấy tờ tùy thân và kê khai mục đích sử dụng theo hướng dẫn. Khi giao dịch ở ngân hàng, khách hàng sẽ được cấp chứng từ, hóa đơn đầy đủ. Đây là bằng chứng pháp lý bảo vệ quyền lợi cá nhân và đảm bảo tính minh bạch, giúp người dân tránh bị xử phạt hoặc thu giữ tài sản. Khi muốn đổi ngoại tệ hợp pháp, người dân nên đến ngân hàng.

Bà lưu ý thêm, việc mua bán “chui” ngoại tệ vừa vi phạm pháp luật, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo Nghị định 340/2025/NĐ-CP, hành vi mua bán ngoại tệ với tổ chức không được phép (chợ đen) hoặc giữa các cá nhân với nhau sẽ bị xử phạt từ 10-20 triệu đồng nếu giao dịch từ 1.000 đến dưới 10.000 USD; bị phạt 20-30 triệu đồng nếu giao dịch từ 10.000 USD đến dưới 100.000 USD; bị phạt 80-100 triệu đồng nếu giao dịch từ 100.000 USD trở lên.

Ngoài bị phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị tịch thu toàn bộ số ngoại tệ hoặc VNĐ liên quan đến giao dịch vi phạm.

Thanh Hoa