Ăn ốc ngâm thủy tinh lỏng: Chuyên gia khuyên kiểm tra ngay gan, thận

Mới đây, dư luận bàng hoàng trước thông tin Công an TPHCM triệt phá đường dây gian lận thực phẩm quy mô lớn. Các đối tượng đã sử dụng khoảng 500 tấn Natri Silicate (thường gọi là thủy tinh lỏng) - hóa chất dùng trong sản xuất xi măng và gạch - để “tân trang” hơn 3.000 tấn ốc.

Mục tiêu của hành vi này là biến những lô ốc kém chất lượng trở nên trắng sạch, giòn hơn và đặc biệt là tăng trọng lượng ảo để trục lợi bất chính hàng tỉ đồng.

Sát thủ bào mòn gan, thận

Tiến sĩ Huỳnh Khánh Duy - chuyên gia kỹ thuật hóa học (Huge LLC) - cho biết, Natri Silicate (Sodium Silicate) vốn được biết đến là một chất phụ gia quan trọng trong ngành xây dựng và gốm sứ. Tuy nhiên, khi được đưa vào thực phẩm, nó trở thành chất độc. Việc ăn ốc bươu ngâm trong hóa chất này gây ra những nguy cơ nghiêm trọng cho sức khỏe con người.

Ốc ngâm hóa chất công nghiệp nguy hại cho sức khỏe vừa bị Công an TPHCM triệt phá - Ảnh do Công an TPHCM cung cấp

Ông phân tích, Sodium Silicate là hóa chất có tính kiềm mạnh, không nằm trong danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng. Khi người tiêu dùng ăn phải loại ốc này, các hóa chất sẽ tiếp xúc trực tiếp với đường tiêu hóa. Với tính kiềm cao, nó có khả năng gây phỏng và loét niêm mạc miệng, thực quản, dạ dày. Các triệu chứng cấp tính thường gặp gồm: nôn mửa, đau bụng dữ dội, tiêu chảy kéo dài dẫn đến rối loạn điện giải nghiêm trọng.

Không dừng lại ở đó, dư lượng Silicate trong mô ốc sau khi vào cơ thể có thể chuyển hóa thành dạng Silicic hòa tan hoặc kết tụ thành hạt li ti. Khi các hạt này được hấp thụ vào máu, chúng tấn công vào gan, thận. “Tại gan, hóa chất gây ra tình trạng stress ô xy hóa, viêm tế bào gan và làm rối loạn men gan. Tại thận, việc phải lọc bỏ các hợp chất lạ khiến thận bị quá tải, trường hợp nặng có thể dẫn đến hoại tử ống thận cấp hoặc suy thận mạn tính” - vị chuyên gia nói.

Bên cạnh đó, môi trường kiềm cực mạnh của thủy tinh lỏng còn làm biến tính protein trong thịt ốc, không chỉ làm mất giá trị dinh dưỡng mà còn kích thích các phản ứng miễn dịch hoặc dị ứng nghiêm trọng ở người có cơ địa nhạy cảm. Đáng lo ngại hơn, nếu trong môi trường ngâm có chứa kim loại nặng, Sodium Silicate sẽ kết tủa và giữ lại chúng, khiến người ăn phải đối mặt với nguy cơ phơi nhiễm kép, tăng độc tính lên cơ thể.

Ông Huỳnh Khánh Duy khuyến cáo, ai lỡ ăn phải loại thực phẩm nghi vấn này trong thời gian qua cần đến cơ sở y tế kiểm tra, theo dõi chức năng gan, thận. Việc can thiệp sớm sẽ giúp hạn chế tối đa các tổn thương dài hạn. “Ôc tự nhiên thường có màu hơi ngà hoặc bám bùn đặc trưng. Những loại ốc quá trắng, thịt căng bóng bất thường, giòn sần sật… thường là dấu hiệu của việc lạm dụng hóa chất” - ông nhấn mạnh.

Hiểm họa từ “ổ” vi khuẩn và ký sinh trùng ẩn mình

Theo phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Duy Thịnh - nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội - người ăn phải ốc ngâm hóa chất còn đối mặt với nguy cơ nhiễm các loại vi khuẩn nguy hiểm.

“Các loài thủy sản và động vật khi sống trong môi trường tự nhiên đã mang sẵn một lượng vi khuẩn nhất định. Tuy nhiên, rủi ro chỉ thực sự bùng phát trong quá trình thu hoạch, vận chuyển và bày bán không đảm bảo vệ sinh. Ốc dễ dàng bị nhiễm thêm các loại vi khuẩn nguy hiểm như tả, lỵ, thương hàn, amip, Coliforms và đặc biệt là E. coli” - ông nói.

Dù phần lớn các chủng E. coli chỉ gây triệu chứng tiêu chảy tạm thời, nhưng có những biến chủng “sát thủ” như E. coli O157:H7. Loại vi khuẩn này có khả năng tiết ra độc tố mạnh, gây nhiễm trùng đường ruột nghiêm trọng, dẫn đến nhiễm trùng máu, viêm màng não hoặc phá hủy đường tiết niệu.

Nếu người lớn khỏe mạnh có thể tự phục hồi sau 1 tuần phát bệnh, thì trẻ nhỏ, người già hay phụ nữ mang thai lại đối mặt với nguy cơ suy thận cấp và tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Việc ngâm thủy tinh lỏng không hề tiêu diệt được các vi khuẩn này.

Ông Nguyễn Duy Thịnh cũng cảnh báo về đặc tính sinh học của ốc. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, trung bình mỗi con ốc có thể chứa từ 3.000 đến 6.000 ký sinh trùng, phổ biến là giun ống, sán lá gan và sán lá phổi. Thủy tinh lỏng tẩy trắng và làm giòn thịt ốc, nhưng lại “bất lực” trước những ấu trùng sán đang nằm sâu bên trong mô thịt.

Sự trắng sạch giả tạo khiến bà nội trợ có tâm lý ốc đã sạch, dẫn đến việc rút ngắn thời gian chế biến hoặc nấu không đủ nhiệt độ để tiêu diệt ký sinh trùng. Khi đi vào cơ thể người, các loại sán này có thể di trú lên não, gan hoặc phổi, gây ra tổn thương vĩnh viễn cho hệ thần kinh và cơ quan nội tạng.

Sự kết hợp giữa hóa chất công nghiệp và vi khuẩn tự nhiên tạo nên “cơn bão độc” cho hệ tiêu hóa. Nếu người tiêu dùng ăn phải ốc đã chết hoặc ốc bị nhiễm khuẩn nặng trong môi trường có sẵn hóa chất, nguy cơ ngộ độc sẽ tăng lên gấp nhiều lần. Khi hệ miễn dịch bị suy yếu do tác động ăn mòn của thủy tinh lỏng, các vi khuẩn và ký sinh trùng sẽ dễ dàng xâm nhập vào máu, gây ra tình trạng ngộ độc thực phẩm cấp tính, dẫn đến suy đa tạng nhanh chóng.

“Tuyệt đối không ăn ốc tái hoặc nấu chưa kỹ. Nhiệt độ sôi kéo dài là cách duy nhất để tiêu diệt phần lớn ký sinh trùng và vi khuẩn. Sử dụng nước vo gạo, nước muối pha ớt hoặc chanh để ngâm ốc ít nhất 2-3 tiếng trước khi nấu. Đây là cách làm sạch tự nhiên dựa trên phản ứng đào thải của ốc, an toàn hơn nhiều so với việc tin vào vẻ ngoài của ốc đã qua sơ chế công nghiệp” - ông Nguyễn Duy Thịnh khuyên.

Thanh Hoa