Thang máy chung cư: Nơi phơi bày văn hóa của 1 cá nhân

Khi viết câu chuyện này, tôi vẫn chưa quên được cảm giác ngột ngạt vào buổi sáng thứ Hai tuần trước. Khi cửa thang máy vừa mở ở tầng G, một luồng người từ sảnh chờ ùa vào như nước lũ, bất chấp việc bên trong vẫn còn 4-5 người lớn tuổi, phụ nữ đang loay hoay đẩy xe nôi và xách túi rác đi ra.

Tôi bị đẩy ngược vào góc, người phụ nữ đẩy xe nôi thì kẹt cứng giữa dòng người. Không ai nhường ai, ai cũng nhìn đồng hồ với gương mặt căng thẳng. Nhưng đó chưa phải là điều tồi tệ nhất. Trong không gian kín mít ấy, mùi khói thuốc lá ám từ áo một người đàn ông vừa hút vội dưới sảnh, quyện với mùi bún đậu mắm tôm từ chiếc túi nilon của một người giao hàng, tạo nên một "hỗn hợp mùi" kinh khủng.

Đỉnh điểm là khi một cậu bé đi cùng mẹ, vì hiếu động, đã đưa tay bấm loạn xạ tất cả các tầng từ 10 đến 25. Người mẹ thay vì nhắc nhở, chỉ cười xòa: "Trẻ con mà, nó thích bấm thôi". Kết quả là chiếc thang máy dừng lại ở mọi tầng trong sự sốt ruột và những cái nhìn đầy tia lửa điện của hàng chục con người đang trễ giờ làm.

Thực tế, văn hóa thang máy đang bộc lộ những lỗ hổng đáng ngại.

- Chen lấn ngay khi cửa vừa mở, không đợi người bên trong ra hết.

- Hút thuốc trong thang máy (dù có biển cấm) hoặc mang thức ăn nặng mùi mà không che đậy kỹ.

- Thấy người già, trẻ em hoặc người mang vác nặng đang tiến đến nhưng vẫn thản nhiên bấm nút đóng cửa nhanh để "giữ chỗ" cho riêng mình.

Những hành động này có vẻ nhỏ, nhưng nó tạo ra một hiệu ứng domino về sự khó chịu, biến không gian sống chung thành một nơi đầy áp lực và thiếu sự kết nối.

Để thang máy thực sự là "chiếc gương" lấp lánh sự tử tế, chúng ta không cần những quy định khắt khe hay mức phạt nặng nề. Thứ chúng ta cần là một phong trào thay đổi từ nhận thức. Tôi đề xuất phát động chiến dịch: "10 giây văn minh".

5 giây nhường nhịn: Dừng lại 5 giây trước cửa thang để người bên trong bước ra hết. Đây là "quy tắc vàng" của sự tôn trọng.

3 giây kết nối: Thay vì cắm cúi vào điện thoại, hãy ngẩng đầu lên. Một câu hỏi nhẹ nhàng: "Anh/chị đi tầng mấy ạ?" và giúp họ bấm nút sẽ xóa tan bầu không khí đặc quánh sự lạnh lùng.

2 giây quan sát: Nhấn giữ nút mở cửa khi thấy có người đang hối hả chạy tới từ xa.

Thay vì những bảng nội quy khô khan, đầy chữ "Cấm", ban quản lý chung cư nên thay thế bằng những khẩu hiệu vui nhộn, gần gũi và có tính hình ảnh cao. Hãy biến thang máy thành một không gian giao tiếp thú vị:

Tại cửa thang máy: "Thang máy không phải là người yêu, đừng vồ vập khi vừa gặp mặt. Hãy đợi người ta ra hết đã nhé!"

Bên trong thang: "Mùi hương của bạn là kỷ niệm, nhưng mùi mắm tôm là... nỗi đau. Hãy gói kín thức ăn bạn nhé!" hoặc "Nút bấm thang máy không phải là đàn piano, vui lòng không 'soạn nhạc' trên tất cả các tầng”.

Góc gương: "Bạn trông rất xinh đẹp khi cười và giúp người khác bấm tầng”.

Văn hóa cư dân không nằm ở giá trị căn hộ bao nhiêu tỉ đồng, mà nằm ở cách chúng ta đối xử với nhau trong 60 giây di chuyển giữa các tầng lầu. Một chiếc thang máy sạch, thơm và tràn ngập những lời chào hỏi chính là biểu hiện rõ nhất của một cộng đồng văn minh, đáng sống.

Nguyễn Thanh Tùng (phường Vĩnh Hội, TPHCM)