Sức sống mới trên những cánh đồng sau lũ dữ ở miền Trung

Chong đèn suốt đêm để hoa nở đúng tết

Theo người dân địa phương, 2 đợt bão, lũ liên tiếp vừa qua khiến đất trồng cúc tết bị ngập sâu, cây gãy đổ hoặc sinh trưởng chậm khi trồng lại. Gắn bó với nghề trồng cúc nhiều năm, anh Thái Văn Tín cho biết, ngay khi nước lũ vừa rút, các nhà vườn liền bắt tay khôi phục sản xuất, gần như thức trắng với những luống hoa. Họ trồng dặm lại số cây bị hư hại, o bế phân tro để các chậu cúc đạt chất lượng, bán được trước tết Bính Ngọ 2026.

Người dân xã Hòa Thịnh, tỉnh Đắk Lắk nhận gà giống của các nhà hảo tâm ở TPHCM - Ảnh: Nguyễn Khang

Hộ ông Hồ Văn Tình có khoảng 2.500 chậu cúc lớn nhỏ. Những ngày này, các thành viên trong gia đình ông ngày đêm thay nhau chăm sóc cúc. Khi màn đêm buông xuống, làng hoa cúc thôn Kiên Long sáng bừng bởi hàng ngàn bóng đèn lắp trên các giàn cúc. Chong đèn tạo ánh sáng và nhiệt độ là biện pháp để điều chỉnh chu kỳ sinh trưởng, giúp hoa bung nở đúng thời điểm. Nhiều đêm, các nông dân thức trắng để chăm sóc giàn hoa.

Ở xã Tuy Phước Đông, tỉnh Gia Lai, sau khi nước lũ rút, nông dân liền ra đồng cày xới lại ruộng để chuẩn bị xuống giống vụ lúa đông xuân. Chị Trần Mỹ Kim cho biết, đợt mưa lũ vừa qua khiến ruộng lúa của chị bị bồi lấp, lở lói. Khoảng 1 tuần qua, cả nhà chị phải cày bừa, san phẳng ruộng để ngày 15/12 kịp xuống giống 1 mẫu ruộng (5.000m2). Điều chị lo lắng là sau lũ, sâu bệnh sẽ nhiều bất thường và mong ngành nông nghiệp hỗ trợ kỹ thuật, phân, thuốc cho nông dân.

Tại xã Hòa Thịnh, tỉnh Đắk Lắk - nơi từng bị nước lũ dâng cao trên 2m - từ giữa tháng 12/2025, người dân cũng bắt tay vào đợt nuôi, trồng mới với hạt giống, con giống do nhà hảo tâm các nơi gửi tặng. Chị Nguyễn Thị Thủy cho biết, vào ngày 11/12, gia đình chị được một nhóm Mạnh Thường Quân ở TPHCM trao 50 con gà giống: “Nếu chăm giỏi thì đến tết, đàn gà này đủ lớn để bán, có tiền mua sắm hàng tết”.

Ông Nguyễn Minh Huấn - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk - cho biết, mưa lũ làm hơn 49.000ha cây trồng các loại bị thiệt hại, trên 15.000 con gia súc, 940.000 con gia cầm bị cuốn trôi, 99.200 lồng nuôi thủy sản bị hư hại, 92 công trình kênh mương, hồ đập bị hư hỏng. Sở đã cử cán bộ kỹ thuật hướng dẫn người dân tiêu độc, khử trùng chuồng trại, kêu gọi các doanh nghiệp hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi cho người dân. Đến nay, sở đã tiếp nhận 22,5 tấn lúa giống, 5 tấn bắp giống, hơn 2 tấn hạt rau giống, 30.000 con gà giống và đang tổ chức phân bổ cho các địa phương để phát cho dân nuôi trồng vụ mới.

Giúp các hợp tác xã khôi phục sản xuất

Theo thống kê của Liên minh Hợp tác xã (HTX) tỉnh Khánh Hòa, toàn tỉnh có hơn 50 HTX bị thiệt hại ở nhiều mức độ. Trong đó, nhóm HTX nông nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nhất do các vùng sản xuất bị ngập sâu nhiều ngày. Tại xã Vĩnh Hải, HTX Hành tím Nhơn Hải chịu thiệt hại rất nặng nề với gần 173ha hành tím bị ngập đúng vào thời điểm thu hoạch. Hành tím bị thối rữa do ngâm nước nhiều ngày, không thể tiêu thụ hay bảo quản.

Người dân ở làng hoa cúc Kiên Long, xã Bình Thành, tỉnh Gia Lai chong đèn để hoa nở đúng tết - Ảnh: Nguyên Bảo

Gia đình xã viên Lê Thị Hồng đầu tư hơn 200 triệu đồng vào 7 sào hành nhưng toàn bộ hành bị hỏng trong đợt lũ. Khi nước rút, gia đình bà huy động người thân thu gom hành nhưng khi nhổ lên thì chúng đã thối rữa. Hiện bà đã xử lý đất nhưng phải chờ khoảng 2 tháng nữa mới trồng được vụ mới. Bà cho biết, gia đình bà và các xã viên HTX đang rất cần giống, vật tư và nguồn vốn để tái sản xuất. Bà mong các cơ quan chức năng sớm hỗ trợ để nông dân ổn định sản xuất.

Ông Nguyễn Trung Dũng - Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Khánh Hòa - cho biết, ước tính đợt lũ vừa qua đã gây thiệt hại cho các HTX trong tỉnh khoảng 66,8 tỉ đồng. Với những HTX nhỏ, thiệt hại do lũ có thể làm đứt gãy hoàn toàn chuỗi sản xuất và tiêu thụ do không có quỹ dự phòng hoặc nguồn vốn lớn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa, tổng thiệt hại về nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản do lũ của tỉnh ước hơn 697,6 tỉ đồng; tổng thiệt hại về thủy lợi và đê điều khoảng 1.730 tỉ đồng. Các địa phương đang khẩn trương thống kê và triển khai biện pháp khắc phục hậu quả. Để giúp các HTX sớm khôi phục sản xuất, sở đã khảo sát và hỗ trợ các thành viên HTX tiêu độc, khử trùng, hỗ trợ giống để tái sản xuất. Liên minh HTX tỉnh Khánh Hòa đã nhờ Liên minh HTX TPHCM hỗ trợ khẩn cấp về cây giống, hạt giống, con giống cho các HTX nông nghiệp, là nhóm bị nước lũ gây thiệt hại nặng nề nhất.

UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành Kế hoạch 133/KH-UBND về các giải pháp khắc phục hậu quả thiên tai, phục hồi sản xuất. Các giải pháp gồm hỗ trợ phục hồi sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi và thủy sản; tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, HTX và hộ kinh doanh tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi, xem xét miễn giảm hoặc giãn các loại thuế, phí và lệ phí theo quy định...

UBND tỉnh Khánh Hòa cũng có công văn giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Liên minh HTX tỉnh hỗ trợ vốn, kỹ thuật, vật tư cho các HTX, xã viên; xây dựng nghị quyết hỗ trợ nông dân có các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao bị thiệt hại; xây dựng, đề xuất chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, đào tạo kết nối thị trường, tập hợp liên kết HTX…

Ông Nguyễn Minh Huấn - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk - cho biết, đang tham mưu xây dựng dự thảo nghị quyết của HĐND tỉnh về quy định mức hỗ trợ sản xuất nông nghiệp để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại sau thiên tai, dịch hại thực vật trên địa bàn tỉnh. Sở cũng triển khai phương án sửa chữa các công trình thủy lợi, nhất là thủy lợi nội đồng, để có đủ nước tưới cho vụ đông xuân 2025-2026.

Trần Hằng - Nguyễn Khang - Nguyên Bảo