Những lưu ý quan trọng về thuế, hóa đơn... hộ kinh doanh cần nhớ

Doanh thu vượt quá 500 triệu đồng mới phải nộp thuế

Theo quy định có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, ngưỡng doanh thu không chịu thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh đã được nâng mạnh từ mức 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm. Điều này đồng nghĩa với việc, người kinh doanh chỉ bắt đầu phát sinh nghĩa vụ nộp thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế Giá trị gia tăng (VAT) khi doanh thu thực tế vượt ngưỡng 500 triệu đồng.

Đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ trên 500 triệu đồng đến 3 tỉ đồng, cơ quan thuế áp dụng phương pháp tính thuế linh hoạt theo từng sắc thuế:

Về thuế VAT: Hộ kinh doanh nộp theo tỉ lệ % trên toàn bộ doanh thu tùy theo đặc thù ngành nghề. Cụ thể: phân phối hàng hóa chịu mức 1%; dịch vụ chịu mức 5%; sản xuất, vận tải và dịch vụ gắn với hàng hóa áp dụng mức 3%.

Về thuế TNCN: Có 2 phương án lựa chọn. Một là áp dụng thuế suất theo ngành nghề nhưng chỉ tính trên phần doanh thu vượt mức 500 triệu (ví dụ: phân phối hàng hóa là 0,5%; dịch vụ là 2%; sản xuất là 1,5%). Hai là áp dụng thuế suất 15% trên thu nhập tính thuế (doanh thu trừ chi phí).

Ví dụ: Năm 2026, một hộ kinh doanh đạt doanh thu 800 triệu đồng. Thuế VAT sẽ tính trên toàn bộ 800 triệu đồng theo tỉ lệ ngành nghề. Riêng thuế TNCN chỉ tính trên phần dôi dư (300 triệu đồng) sau khi đã trừ đi ngưỡng miễn 500 triệu đồng.

Các khoản chi phí cần hóa đơn, chứng từ để được khấu trừ

Đối với các hộ kinh doanh quy mô lớn, chính sách thuế yêu cầu tính minh bạch cao hơn về sổ sách. Cụ thể, nhóm có doanh thu từ trên 3 - 50 tỉ đồng sẽ chịu thuế TNCN 17% trên thu nhập tính thuế. Với trường hợp doanh thu trên 50 tỉ đồng, mức thuế suất này sẽ là 20%.

Về cách xác định doanh thu tính thuế TNCN, Bộ Tài chính đang hoàn thiện thông tư hướng dẫn. Nguyên tắc chung là doanh thu bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, gia công, cung ứng dịch vụ, bao gồm cả trợ giá hay phụ thu mà hộ kinh doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.

Để được công nhận là chi phí hợp lý, các khoản chi phải thực tế phát sinh liên quan đến sản xuất kinh doanh và bắt buộc có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Đặc biệt, quy định mới siết chặt kỷ luật thanh toán: với các giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên, hộ kinh doanh bắt buộc phải dùng chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được tính vào chi phí được trừ.

Ngưỡng sử dụng hóa đơn điện tử

Dưới 500 triệu đồng: Không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử. Thời hạn kê khai thuế là 1 lần/năm (trước 31/1 năm sau). Riêng năm chuyển giao 2026, hộ kinh doanh kê khai 2 lần (vào 31/7/2026 và 31/1/2027). Nếu doanh thu phát sinh vượt ngưỡng trong năm, phải kê khai từ quý đó.

Từ 500 triệu đến 1 ti đồng: Cơ quan thuế khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử nếu hộ kinh doanh có nhu cầu và đủ hạ tầng.

Trên 1 tỉ đồng: Bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử trong mọi giao dịch.

Bán hàng trên TMĐT có doanh thu 3 tỉ đồng phải nộp thuế 17%, trên 50 tỉ đồng là 20%... Ảnh: Thanh Hoa

Bà Phạm Thị Minh Hiền cũng cho biết, theo quy định mới, cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử (TMĐT) có doanh thu trên 3 tỉ đồng phải chịu thuế suất 17% dựa trên thu nhập thực tế. Các sàn TMĐT sẽ có trách nhiệm thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay cho người bán.

Tuy nhiên, cá nhân kinh doanh vẫn có quyền thực hiện quyết toán lại nghĩa vụ thuế vào cuối kỳ. Do áp dụng phương pháp tính thuế là "Doanh thu trừ chi phí", người nộp thuế được quyền rà soát, tổng hợp toàn bộ các chi phí phát sinh thực tế liên quan trực tiếp đến hoạt động bán hàng (như phí sàn, quảng cáo, vận chuyển, đóng gói...).

Nếu các khoản chi phí này đáp ứng đủ điều kiện về hóa đơn, chứng từ hợp lệ, chúng sẽ được khấu trừ để xác định chính xác thu nhập chịu thuế. Trên cơ sở đó, cá nhân có thể tính toán lại số thuế thực nộp, bảo đảm quyền lợi tối đa ngay cả khi đã bị sàn khấu trừ tạm tính trước đó.

Hiện tại, các hướng dẫn chi tiết đang được đưa vào dự thảo quy định của Chính phủ và sẽ được cơ quan thuế phổ biến rộng rãi ngay khi ban hành để đảm bảo thực thi thống nhất.

Thanh Hoa