Dấu ấn trí tuệ và bản sắc Việt trong hành trình toàn cầu hóa

"Ngoài phở và cơm tấm... người ta còn nhớ gì về Việt Nam"

Trong lĩnh vực khởi nghiệp về nước hoa, có một chàng trai không lấy cảm hứng từ những thương hiệu nổi tiếng của châu Âu, mà chọn lối đi riêng. Anh chậm rãi hít thở và cảm nhận mùi thơm của quê hương mình. Từ không khí mát mẻ, dễ chịu ở hang Sơn Đoòng đến mùi đất ẩm sau cơn mưa Sài Gòn, thậm chí cả âm hưởng khói lửa trong những cuộc chiến năm xưa… tất cả đều trở thành cảm hứng để anh tạo nên những mùi hương gợi nhớ gợi thương.

Đó là Phạm Kim Quốc Cường - 25 tuổi, thạc sĩ kỹ thuật hóa học Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM). Anh là người sáng lập thương hiệu nước hoa Naroma. Hành trình đến với thế giới mùi hương của anh bắt đầu từ một câu hỏi: “Ngoài phở và cơm tấm… người ta còn nhớ gì về Việt Nam?”.

“Họ sẽ nhớ Việt Nam với hình ảnh hang Sơn Đoòng kỳ vĩ” - Quốc Cường nói trong niềm tự hào khi nhắc đến tác phẩm dự thi quốc tế mang tên “Đoòng” mà anh vừa gửi tới Viện Khoa học và Nghệ thuật khứu giác (The Institute for Art and Olfaction) tại Mỹ.

Chàng trai Phạm Kim Quốc Cường - người sáng lập thương hiệu nước hoa Naroma - không chỉ kể chuyện vùng miền bằng mùi hương mà còn chinh phục tín đồ nước hoa bằng sức mạnh của tri thức

Dù Quốc Cường chưa đặt chân đến Sơn Đoòng nhưng qua tìm hiểu về những cảm nhận của du khách trên mạng xã hội, anh đã biến tình yêu dành cho nơi này thành “bản giao hưởng địa chất” mang tên “Đoòng”. “Đoòng mở đầu bằng nốt hương của lá mục, rêu sồi, bưởi hồng Việt, như dẫn lối vào một khu rừng nguyên sinh. Tầng hương giữa mát lạnh là cảm giác khi bước vào sâu trong hang. Cuối cùng, tất cả lắng đọng trong hương khoáng chất, một chút khói và vị chát của lá sung” - Cường giới thiệu.

Với Quốc Cường, mỗi mùi hương đều mang một câu chuyện về vùng đất, con người. “Hà Nội” nhẹ nhàng như một thức quà giản dị, mộc mạc; “Cố đô Huế” là sự tĩnh lặng của sen, lài và trầm hương; “Mưa đêm Sài Gòn” là mùi đất ẩm sau cơn mưa, vị mồ hôi nhọc nhằn của người dân lao động, hơi thở của phố thị về đêm.

Đặc biệt, sản phẩm nước hoa tên “Hòa bình” - lấy cảm hứng từ tiểu thuyết Mưa đỏ của nhà văn Chu Lai - vừa đoạt giải Nhì tại The Future Brand 2025. Mùi hương bắt đầu bằng sự vui vẻ, yên bình của cam Bergamot, sau đó chuyển sang những nốt hương mang chiều sâu của khói, của kim loại và nhang. Đây không còn là một hương thơm thông thường mà như một tác phẩm nghệ thuật về thời chiến có thể làm rung động những tín đồ nước hoa.
Thế nhưng, giữa thế giới mùi hương kỳ diệu và thú vị, chàng trai này lại cảm thấy thú vị nhất với hương thơm lấy cảm hứng từ những ký ức bình dị về miền Tây Nam Bộ: “Hương lúa gạo”. Đó là sự kết hợp giữa hương gạo xay và mùi thơm nhẹ nhàng của lá dứa. “Nó ấm áp, ngọt ngào và chân thật đến mức... gây nghiện” - Cường nói.

Chính làn hương thuần Việt mộc mạc mà tinh tế ấy đã gây ấn tượng mạnh đối với cộng đồng nước hoa quốc tế.
Không chỉ kể chuyện vùng miền bằng mùi hương, Quốc Cường còn chinh phục tín đồ nước hoa bằng sức mạnh của tri thức. Anh nhấn mạnh: “Nghệ thuật là linh hồn và khoa học chính là xương sống”. Bằng việc ứng dụng công nghệ nano độc quyền để loại bỏ cồn và bổ sung dưỡng chất, Quốc Cường đã định nghĩa lại khái niệm nước hoa: không chỉ thơm, nước hoa còn có thể nuôi dưỡng làn da. Đó là một bước tiến mới, một tinh thần mới mang tên “Created by Vietnam”.

Không chỉ chinh phục thị trường nội địa, thương hiệu Naroma đã vươn tầm quốc tế khi xuất hiện trên Parfumo - diễn đàn được xem như “Wikipedia” của giới mộ điệu nước hoa toàn cầu. “Hiện tại Naroma đã nhận được lời mời hợp tác từ một số đối tác quốc tế” - Cường chia sẻ.

Đưa hương vị cội nguồn vươn xa

Đôi khi, cội nguồn không ở đâu xa. Nó có thể ở trong hơi thở của đất, trong phong vị quê hương gần gũi hoặc kết tinh nơi trái ớt chín đỏ nhỏ bé. Với anh Nguyễn Thanh Hiền - nhà sáng lập Chilica, CEO Công ty TNHH Công nghệ sinh học Tomcare - hành trình tìm về cội nguồn không phải để hoài niệm mà là một cuộc lội ngược dòng đầy táo bạo bằng công nghệ.

Hành trình khởi nghiệp của anh Nguyễn Thanh Hiền bắt nguồn từ vòng luẩn quẩn “được mùa - mất giá” của nông sản Việt. Từng là một kỹ sư gắn bó với ngành thủy sản, anh thấu hiểu điệp khúc “giải cứu” triền miên ấy có nguyên nhân bởi chúng ta thiếu “chìa khóa” công nghệ để chế biến sâu, cứ thế bán đi sản phẩm thô. Để rồi, tinh túy từ trái ớt, nhánh sả được ủ từ nắng gió chỉ được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô không tên không tuổi.
Trước thực trạng ấy, anh Hiền nhận về mình trách nhiệm: “Nếu không ai làm thì tôi làm”.

Anh chọn khởi nghiệp không phải vì cơm áo, cũng chẳng để làm giàu. Đó là sự thôi thúc của một người con đất Việt như mệnh lệnh từ trái tim muốn mang lại những giá trị xứng đáng cho mảnh đất quê hương. Anh chọn trái ớt làm điểm xuất phát cho hành trình của mình.

Anh Nguyễn Thanh Hiền (bên trái) giới thiệu sản phẩm tương ớt “3 không” với các đối tác quốc tế

Anh Hiền kiên quyết khước từ lối mòn công nghiệp: không dùng nhiệt độ cao để đẩy nhanh tiến độ, không dùng chất bảo quản để kéo dài vòng đời sản phẩm, cũng không dùng hương liệu để đánh tráo khái niệm. Anh chọn đi con đường khó khăn nhất nhưng cũng là con đường thuận tự nhiên nhất: lên men. Tuy nhiên, đây không phải là sự lên men theo cách truyền thống, mà ứng dụng kiến thức vi sinh chuyên sâu. Trải qua 12 tháng ủ trong chum với các vi sinh vật, những trái ớt đã thực sự “chín”, giữ được trọn vẹn tinh túy của sắc đỏ tự nhiên và vị cay đậm đà kích thích vị giác.

Thành quả là sự ra đời của dòng tương ớt “3 không”: không nhiệt độ, không chất bảo quản và không chất điều vị. “Nếu nói về hương vị nguyên bản, chúng tôi hoàn toàn tin tưởng vào sản phẩm của mình” - anh Hiền khẳng định và cho biết ngành thực phẩm đang tìm cách lội ngược dòng để tìm về nguyên bản, để sản phẩm sau khi chế biến giữ được trọn vẹn tinh túy của nguyên liệu.

Hiện nay, sản phẩm của anh đã được xuất khẩu sang 13 quốc gia qua chiến lược hợp tác B2B. Mỗi chai tương ớt giờ đây đã trở thành một “sứ giả văn hóa”, lặng lẽ mang theo hương phù sa và vị mồ hôi nhọc nhằn của người nông dân ra thế giới. Đó là câu chuyện của một nhà khởi nghiệp thực phẩm với niềm tự hào về những giá trị nguyên bản của nông sản Việt và sự can đảm thay đổi đã tạo nên đột phá. Theo anh Hiền, sức mạnh của Việt Nam không nằm ở quy mô sản xuất khổng lồ, mà nằm ở những giá trị nguyên bản, độc bản và không thể sao chép. Với anh, con đường đưa hương vị cội nguồn vươn xa vẫn còn phía trước. Mỗi bước chân của anh đều vững chãi bởi trong anh luôn có tình yêu dành cho quê hương và niềm tin vào những giá trị chân thực.

Khát vọng về "made bay Vietnam"

Ở tuổi 66, ông Nguyễn Văn Trí - Tổng giám đốc Công ty TNHH Lập Phúc - vẫn thoăn thoắt bên những cỗ máy công nghệ cao trị giá hàng triệu USD tại nhà máy ở phường Phú Thuận, TPHCM. Công ty Lập Phúc không chỉ sản xuất khuôn đúc cho bàn chải mà còn chế tạo khuôn mẫu cho nhiều sản phẩm của các thương hiệu nổi tiếng như Tesla, GM (General Motors)… Ở đó, “Made by Vietnam” không phải là khẩu hiệu mà là một tuyên ngôn được đúc kết bằng thép, bằng mồ hôi và bằng độ chính xác tuyệt đối.

Theo ông Nguyễn Văn Trí (bên trái), “Made by Vietnam” không nhất thiết phải xuất hiện trên kệ hàng thế giới, nó có thể chỉ là một chiếc khuôn với độ chính xác tuyệt đối, một con chip, một linh kiện bên trong những sản phẩm công nghệ cao

Hơn 30 năm trước, ông Trí làm việc tại Công ty Máy nông nghiệp miền Nam (Vikino), một trong những công ty cơ khí hàng đầu khu vực phía Nam vào thời điểm đó. Trong thời gian làm việc, ông đã học được cách làm việc tỉ mỉ của người Nhật. Ngoài ra, ông cũng tự học từ sách vở để tích lũy kiến thức. Từ một thợ kỹ thuật, ông được bổ nhiệm lên vị trí quản đốc xưởng sản xuất của công ty.

Năm 1994, khi Công ty Vikino tiến hành cải cách tổ chức, ông Trí - đang làm quản đốc xưởng sản xuất - tự nguyện xin nghỉ việc để nhường chỗ cho thế hệ trẻ và bắt đầu sự nghiệp mới ở tuổi 35. Với kiến thức đã tích lũy trong lĩnh vực cơ khí, ông chọn làm công việc liên quan đến khuôn mẫu.

Trong thế giới cơ khí, kinh nghiệm là nền tảng, còn công nghệ mới là chìa khóa quyết định sự thành công. Hiểu rằng “trái tim” của ngành này nằm ở những cỗ máy công nghệ cao hiện đại, ông đã đầu tư tất cả vào đó. Ông đã quyết định bán căn nhà 80m2 - tài sản duy nhất của cả gia đình - để mua một trong những chiếc máy phay công nghệ tối tân nhất Việt Nam lúc bấy giờ. “Bán cả căn nhà cũng chỉ đủ mua... 1/4 chiếc máy. Nhưng nếu không đầu tư, chúng ta sẽ mãi là người thợ gia công lạc hậu” - ông Trí nói.

Bước ngoặt quan trọng đến từ đơn hàng khuôn mẫu cho bàn chải Colgate - một vật dụng tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi những tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của một tập đoàn đa quốc gia. Thách thức nằm ở việc chế tạo khuôn với 2 phần sao cho khi ghép lại, đường nối giữa 2 phần - một rãnh mỏng hơn cả sợi tóc - gần như không thể nhìn thấy. Colgate còn yêu cầu Công ty Lập Phúc chế tạo khuôn để ép ra 24 chiếc bàn chải cùng một lúc, nghĩa là công ty phải tạo ra 24 khuôn đảm bảo sự chính xác trong quá trình sản xuất. Trong khi nhiều đối thủ bỏ cuộc, sau 1 năm kiên trì nghiên cứu và thử nghiệm, cuối cùng, Công ty Lập Phúc đã thành công tạo ra khuôn mẫu đáp ứng được yêu cầu của khách hàng. Thời điểm đó, công ty của ông Trí là doanh nghiệp duy nhất chinh phục được dự án này, chính thức đưa Lập Phúc gia nhập chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sau thành công này, danh tiếng của ông Trí vang xa, mở ra cơ hội hợp tác với những thương hiệu quốc tế như Suzuki, Panasonic, Sanyo… Công ty cũng đã bắt đầu làm khuôn mẫu chính xác cho các hãng xe nổi tiếng gồm Tesla, GM (General Motors) như khuôn giảm chấn và hộp đựng pin xe điện. Đây là những chi tiết đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối, khả năng chịu lực cực cao và kích thước lớn hơn cả một người trưởng thành.

Theo ông Trí, ngành cơ khí chính xác tại Mỹ đang đối mặt với cuộc khủng hoảng kế thừa khi phần lớn thợ lành nghề đã về hưu, còn thế hệ trẻ không mặn mà với công việc nặng nhọc trong nhà xưởng. Trong bối cảnh các công ty ở Mỹ dần chuyển sang lĩnh vực thiết kế và bảo hành, Việt Nam đang trỗi dậy như một “xưởng chế tác” đầy tin cậy, sẵn sàng kế thừa những di sản công nghệ tinh hoa nhất.

Câu chuyện của ông Nguyễn Văn Trí là lời nhắn nhủ sâu sắc về khát vọng công nghiệp hóa: “Made by Vietnam” không nhất thiết phải xuất hiện trên kệ hàng thế giới, nó có thể chỉ là một chiếc khuôn với độ chính xác tuyệt đối, một con chip, một linh kiện bên trong những sản phẩm công nghệ cao. Đó chính là cội nguồn sức mạnh bền vững nhất khi chúng ta không chỉ làm ra sản phẩm mà còn làm chủ công nghệ trong nền sản xuất hiện đại.

Thanh Hoa