Những bước chân trở về trong vòng tay bao dung

Bước qua mặc cảm, tìm lại bình yên

Ở tuổi 57, hằng ngày bà P. (phường Hòa Bình, TPHCM) vẫn dậy sớm, ra quán cơm phụ việc. Mỗi ngày làm việc bà được 200.000 đồng tiền công. Công việc dù không nặng nhọc, nhưng ở tuổi đã bước sang bên kia sườn dốc, mỗi đồng tiền kiếm được đều đánh đổi bằng mồ hôi và sự cố gắng. Chồng bà đã ngoài 70 tuổi. Các con đã lập gia đình, ở riêng, nhưng cuộc sống còn nhiều vất vả.

Ít ai biết, trước đó bà P. đã trải qua những sai lầm khi sa vào ma túy và đã phải trả giá hơn 6 năm tù. Những năm tháng trong trại giam là khoảng thời gian để bà nhìn lại cuộc đời mình. Điều giúp bà vượt qua những ngày tháng khó khăn nhất chính là tình yêu thương từ gia đình. Ở nhà, chồng bà vẫn đều đặn đi làm, chắt chiu để lo cho gia đình và thăm nuôi vợ. Những lần gặp gỡ ngắn ngủi, những lời động viên giản dị của chồng đã trở thành nguồn động lực giúp bà nuôi hy vọng cho ngày trở về.

Hội LHPN phường Hòa Bình ra mắt Câu lạc bộ Hoa Hướng Thiện vào ngày 8/3/2026 - ẢNH: TRANG NGUYỄN

Năm 2020, ra tù, bà P. không đủ can đảm trở về nhà mình mà phải tìm nơi tạm lánh để tránh lời dị nghị. “Tôi mặc cảm dữ lắm. Đi đâu, gặp ai, người ta đều ngại. Nên có lúc tôi chỉ muốn tránh hết mọi người. Nhưng rồi nghĩ lại, mình còn gia đình, còn chồng con. Mình phải sống tiếp, phải lao động để nuôi thân. Mình đã trở về, làm ăn lương thiện thì không việc gì phải xấu hổ” - bà P. tâm sự.

Và bà P. đã cố gắng từng ngày. Bằng sự cần cù và quyết tâm làm lại cuộc đời, bà dần bước ra khỏi chiếc bóng của quá khứ. Điều khiến bà cảm thấy may mắn nhất là gia đình chưa bao giờ quay lưng. Chồng và các con vẫn dang rộng vòng tay đón bà trở về, động viên bà vượt qua mặc cảm để hòa nhập với cuộc sống mới. Giờ đây, khi tuổi tác ngày càng lớn, sức khỏe không còn như trước, bà chỉ mong gia đình bình an, con cháu khỏe mạnh, chăm chỉ làm ăn.

Cũng như bà P., trở về sau hơn 10 năm thụ án vì tội mua bán ma túy, chị V. đang làm lại cuộc đời bằng việc đi phụ quán ăn và giúp ba mẹ thu mua ve chai. Công việc tuy vất vả nhưng giúp chị có thu nhập khoảng 10 triệu đồng/tháng. Để có cuộc sống, công việc ổn định như hiện tại, chị V. từng đối mặt với muôn vàn khó khăn. Không nghề nghiệp, thu nhập bấp bênh, lại mang mặc cảm vì quá khứ, chị V. chỉ muốn thu mình trước những ánh mắt dò xét của người đời. Sau nhiều lần đấu tranh tâm lý, chị đã chọn đối diện với thực tế. Chị chia sẻ: “Động lực lớn nhất của tôi là ba mẹ. Tôi chỉ mong ba mẹ mạnh khỏe, sống bình an bên mình. Người khác nghĩ gì tôi không còn quá bận tâm nữa. Chỉ cần mình sống tốt, làm việc lương thiện và chăm lo được cho gia đình là đủ hạnh phúc rồi”.

May mắn là trong hành trình làm lại từ đầu, chị V. đã nhận được sự động viên từ chính quyền địa phương, Hội LHPN và Câu lạc bộ Hoa Hướng Thiện. Đến thăm chị V., bà Trần Xuân Mỹ - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Hoa Hướng Thiện, phường Hòa Bình - luôn động viên chị tiếp tục giữ vững nghị lực. Bà Mỹ tâm tình: “Ai cũng có thể mắc sai lầm. Quan trọng là biết sửa sai và không ngừng nỗ lực vươn lên”. Còn chị V., sau những biến cố, chị chỉ mong tương lai luôn có được công việc ổn định, có thể chăm sóc cha mẹ và sống cuộc đời bình thường như bao người khác.

Đồng hành không mệt mỏi

Để tìm lại được cuộc đời, ngoài nghị lực bản thân, tình yêu thương của gia đình thì sự đồng hành giúp đỡ của chính quyền và các đoàn thể là vô cùng cần thiết. Với chị V., bà Trần Xuân Mỹ chính là hiện thân của đoàn thể. Bà Mỹ đã có 20 năm bền bỉ gắn bó với công tác hỗ trợ người sau cai nghiện, người chấp hành xong án phạt tù và những chị em từng lầm lỡ trở về. Nhắc lại cơ duyên đến với công việc này, bà Mỹ cho biết, từ năm 2006, khi địa phương triển khai công tác quản lý người sau cai nghiện, bà được giao nhiệm vụ tham gia hỗ trợ, theo dõi và đồng hành cùng những người lầm lỡ trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng. “Có những lúc khó khăn đến mức tôi nghĩ mình không làm nổi nữa, từng xin nghỉ. Nhưng sau đó, những cuộc điện thoại lúc nửa đêm, những lời tâm sự của người từng được giúp đỡ khiến tôi nhận ra rằng vẫn còn rất nhiều người cần mình. Điều đó đã kéo tôi trở lại với công việc và gắn bó cho đến bây giờ” - bà Mỹ chia sẻ.

Để tiếp cận những trường hợp hoàn lương, bà thường chọn đi một mình, bởi không phải ai cũng sẵn sàng mở lòng ngay từ lần gặp đầu tiên. “Có người chỉ vài lần đã nói chuyện được. Nhưng cũng có trường hợp tôi phải đến cả chục lần mới nhận được một nụ cười, lời chào hỏi. Nhưng điều giữ tôi ở lại với công việc không phải là trách nhiệm mà là niềm tin rằng mỗi con người đều xứng đáng có thêm 1 cơ hội để bắt đầu lại” - bà Mỹ nói.

Cứ như vậy, suốt 2 thập niên, bà Mỹ cùng Hội LHPN, công an và chính quyền địa phương đã hỗ trợ nhiều trường hợp bằng nhiều hình thức, như tư vấn tâm lý, giới thiệu việc làm, hỗ trợ vay vốn; kết nối các nguồn lực xã hội để chăm lo vật chất, tinh thần, tặng thẻ bảo hiểm y tế, sửa chữa nhà cửa… giúp nhiều người, nhiều gia đình có cơ hội quay lại cuộc đời mới tốt đẹp hơn.

Bà Trần Xuân Mỹ trò chuyện cùng chị V., động viên chị cố gắng vượt qua những khó khăn trong cuộc sống - ẢNH: NGUYỄN NAM

Bà Vũ Thị Châu - Chủ tịch Hội LHPN phường Hòa Bình - thấu hiểu: hành trình tái hòa nhập cộng đồng không chỉ cần nghị lực của người trong cuộc mà còn cần sự đồng hành của gia đình, tổ chức đoàn thể và cộng đồng xã hội. Với kinh nghiệm nhiều năm tham gia công tác hội, bà Châu rất tâm đắc với mô hình Hoa Hướng Thiện do Hội LHPN quận 11 thành lập trước đó. Bởi thế, sau khi thành lập phường Hòa Bình trên cơ sở sắp xếp đơn vị hành chính, bà đã nhanh chóng củng cố và thành lập lại mô hình Câu lạc bộ Hoa Hướng Thiện phường Hòa Bình với 11 thành viên, trong đó có các chị từng bị kết án về sử dụng cũng như buôn bán ma túy. Bà Trần Xuân Mỹ tiếp tục tham gia ban điều hành, đảm nhận vai trò là chủ nhiệm câu lạc bộ. Cùng bà, ban chủ nhiệm còn có các chị là cán bộ Hội LHPN phường, công an phường. Hằng tháng, hằng quý, ban điều hành đều duy trì các buổi gặp gỡ, sinh hoạt, thăm hỏi nhằm kịp thời nắm bắt hoàn cảnh, tâm tư và nhu cầu của từng trường hợp.

“Mục tiêu của mô hình không chỉ là quản lý hay theo dõi những người hoàn lương, mà quan trọng hơn là tạo ra không gian để họ được lắng nghe, được chia sẻ và có cơ hội làm lại cuộc đời. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, tư vấn, kết nối và hỗ trợ thiết thực, hội mong muốn giúp các chị em từng bước vượt qua mặc cảm, tự ti, củng cố niềm tin vào bản thân, ổn định cuộc sống, từ đó tự tin hòa nhập cộng đồng và tham gia tích cực vào các hoạt động tại địa phương” - bà Châu khẳng định.

Theo bà Châu, mô hình Hoa Hướng Thiện cũng là 1 hoạt động thiết thực góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng TPHCM không ma túy đến năm 2030. Bởi phía sau những con số thống kê hay những nghị quyết, điều quan trọng nhất vẫn là những con người đã thay đổi, những gia đình được giữ gìn và những cuộc đời được trao thêm cơ hội.

Trang Nguyễn